Во современиот деловен свет, каде што времето претставува еден од највредните ресурси, точноста одамна престана да биде само прашање на лична дисциплина. Таа е дел од професионалната култура, односот кон обврските и почитувањето на луѓето со кои соработуваме. Сепак, доцнењето на состаноци, деловни средби и договорени активности останува честа појава, која неретко се оправдува со сообраќајниот метеж, непредвидените обврски или едноставно со динамичното секојдневие. На прв поглед, доцнењето од пет или десет минути може да изгледа како незначителен пропуст. Но за личноста што чека, тие минути имаат поинаква вредност. Можеби морала да одложи друга обврска, да го промени распоредот или да потроши време што можела да го искористи попродуктивно. Токму затоа деловниот бонтон ја третира точноста како еден од основните показатели за професионална одговорност. Кога некој редовно доцни, неговото однесување постепено создава впечаток дека сопственото време го смета за поважно од времето на другите. Дури и кога таквата намера не постои, пораката што ја прима соговорникот може да биде токму таква. Во професионалните односи не е важно само што сакаме да покажеме со своето однесување, туку и како тоа однесување го доживуваат луѓето околу нас. Особено интересно е што доцнењето често различно се толкува во зависност од позицијата на личноста. Кога вработен ќе задоцни на состанок со директорот, тоа лесно може да биде оценето како неодговорност. Но кога директорот ќе ги остави вработените да чекаат дваесет минути, истото однесување понекогаш се оправдува со неговите бројни обврски. Од аспект на современиот деловен бонтон, почитувањето на времето не треба да биде привилегија поврзана со хиерархијата. Напротив, колку е поголема професионалната одговорност на една личност, толку е поважно таа да биде пример за другите. Во многу работни средини постои непишано правило дека состанокот ретко започнува во точно договорениот термин. Учесниците пристигнуваат постепено, некој разговара на телефон, друг го завршува претходниот разговор, а третиот сè уште патува кон канцеларијата. Така состанокот закажан во десет часот започнува во десет и петнаесет, а изгубеното време постепено се прифаќа како нормален дел од работниот ден. Меѓутоа, кога на еден состанок присуствуваат десет луѓе и секој од нив чека по петнаесет минути, вкупно се губат два и пол часа работно време. Иако на часовникот поминале само петнаесет минути, организацијата изгубила многу повеќе. Овој едноставен пример покажува дека точноста не е само прашање на добри манири, туку и на ефикасност, организација и одговорно управување со ресурсите. Деловната етикеција не бара човекот никогаш да не задоцни. Постојат ситуации што не можат да се предвидат или контролираат, како ненадејни здравствени проблеми, сообраќајни незгоди или итни семејни околности. Она што го разликува професионалното од непрофесионалното однесување е начинот на кој реагираме кога ќе сфатиме дека нема да пристигнеме навреме. Доколку е извесно дека ќе задоцниме, најсоодветно е што е можно порано да го известиме соговорникот. Кратка порака или телефонски повик со искрено извинување и реална проценка за времето на пристигнување покажуваат дека сме свесни за непријатноста што ја предизвикуваме. Важно е да не ветуваме дека ќе пристигнеме за пет минути ако знаеме дека ни се потребни најмалку петнаесет. Неточната информација може дополнително да ја наруши довербата. Посебно внимание заслужува навиката постојано да се бараат оправдувања. Некои луѓе при секое доцнење имаат подготвена приказна за сообраќајот, времето, непредвидените повици или обврските што се појавиле во последен момент. Иако овие причини понекогаш се сосема оправдани, нивното постојано повторување може да создаде впечаток дека личноста не умее да го организира сопственото време. Професионалноста подразбира и способност да се преземе одговорност без непотребно префрлање на вината врз околностите. Од друга страна, точноста не значи само да пристигнеме во договорениот термин. Таа подразбира и да бидеме подготвени за активноста што треба да започне. Ако состанокот е закажан во девет часот, пристигнувањето во девет без подготвени документи, материјали или информации може повторно да предизвика одложување. Затоа добрата професионална практика е однапред да се предвиди време за подготовка, особено кога станува збор за важни деловни средби. Во овој контекст, интересно е и прашањето дали е пристојно да се пристигне многу порано. Иако раното пристигнување најчесто се смета за позитивна навика, појавувањето половина час пред договорениот термин може да создаде непријатност за домаќинот. Тој можеби има други обврски или сè уште се подготвува за средбата. Затоа е разумно да се пристигне неколку минути порано, а доколку се дојде значително пред времето, да се почека без да се создава притисок средбата да започне пред договореното. Современата технологија дополнително го промени начинот на кој ја доживуваме точноста. Кај онлајн состаноците повеќе не постои потреба од патување, но тоа не значи дека доцнењето исчезнало. Напротив, често се случува учесниците да се приклучуваат неколку минути подоцна, да ја бараат лозинката за состанокот или дури по започнувањето да ја проверуваат камерата и микрофонот. Дигиталниот бонтон подразбира техничката подготовка да се направи однапред, со цел средбата да започне без непотребни прекини. Во македонското секојдневие понекогаш може да се слушне изразот дека неколку минути доцнење не претставуваат ништо страшно. Сепак, во деловната комуникација ваквиот пристап може да биде проблематичен, особено при соработка со странски партнери или организации во кои почитувањето на распоредот е важен дел од работната култура. Разликите во навиките не мора да значат дека една култура е подобра од друга, но професионалната приспособливост подразбира разбирање на очекувањата на соговорникот. Точноста има и силна психолошка димензија. Кога некој редовно ги исполнува договорите, пристигнува навреме и ги почитува роковите, кај другите постепено создава чувство на сигурност. Таквата личност станува предвидлив и доверлив соработник. Наспроти тоа, постојаното доцнење може да предизвика сомнеж дали истата личност ќе биде одговорна и при исполнувањето на посложени деловни обврски. Сепак, не треба да се заборави дека професионалната култура подразбира и разбирање. Едно ненамерно доцнење не треба да биде причина за понижување, навредување или создавање непотребен конфликт. Деловниот бонтон не е средство за казнување на луѓето, туку начин за градење подобри односи. Понекогаш љубезното прифаќање на искреното извинување покажува исто толку професионална зрелост колку и самото пристигнување навреме. На крајот, точноста е еден од наједноставните начини да покажеме дека ги почитуваме другите. За неа не се потребни посебни финансиски средства, висока позиција или големо професионално искуство. Потребни се свесност, организација и разбирање дека времето на секој човек има вредност. Токму затоа навиката да ги почитуваме договорените термини може да биде еден од најсилните, иако често незабележливи, показатели за нашата лична и професионална култура. Доцнењето можеби започнува како мала секојдневна навика, но начинот на кој се однесуваме кон туѓото време зборува многу за нашиот однос кон луѓето, обврските и професионалните вредности, на што преку серијалот „Бонтон и етикеција“ укажува Иван Петров, посветен на развивањето современи вештини за деловно однесување и професионална комуникација. Навигација на напис Фризер или козметичар – кој занает носи поголема заработка во Македонија? Од домашна кујна до богатство од 1,4 милијарди долари – како Џим Кох изгради пиварска империја?