Вештачката интелигенција стана една од најголемите инвестициски приказни на современиот финансиски пазар. Компаниите вложуваат милијарди долари во развој на нови технологии, изградба на дата-центри и производство на напредни чипови, додека инвеститорите се обидуваат да препознаат кои бизниси ќе остварат најголема корист од оваа трансформација. Но зад ентузијазмот се наметнува прашање што Волстрит го поставувал и во претходните технолошки револуции: дали компаниите што денес привлекуваат најголемо внимание навистина ќе бидат и најпрофитабилните во иднина?

Одговорот можеби може да се побара во инвестициската филозофија на Ворен Бафет и неговиот долгогодишен деловен партнер Чарли Мангер. Двајцата изградија репутација на инвеститори што не ги следат слепо пазарните трендови, туку бараат компании со разбирлив деловен модел, стабилна заработка и долгорочни конкурентски предности. Нивниот пристап е особено интересен денес, кога огромни суми се вложуваат во технологија чиј економски потенцијал е голем, но чија конечна распределба на добивката сè уште е неизвесна.

Во анализа, Нир Каисар ја отвора токму оваа дилема, поврзувајќи ги лекциите од претходните технолошки циклуси со денешниот инвестициски бран предизвикан од вештачката интелигенција. Историјата покажува дека правилното препознавање на револуционерна технологија не е исто што и правилниот избор на акција. Една индустрија може целосно да ја промени економијата, а сепак голем дел од инвеститорите што рано вложиле во неа да не ги остварат очекуваните добивки.

Бафет и Мангер добро ја разбираа оваа разлика. Во текот на деведесеттите години, кога интернетот започна да го менува начинот на комуникација, трговија и деловно работење, тие не се приклучија на масовната инвестициска еуфорија. Наместо да вложуваат во секоја нова технолошка компанија што ветуваше огромен раст, продолжија да се придржуваат до своите критериуми за процена на деловната вредност.

Таквата воздржаност во одреден период изгледаше како сериозна слабост. Додека акциите на интернетските компании достигнуваа сè повисоки вредности, традиционалниот инвестициски пристап на Бафет беше предмет на критики. Дел од пазарните учесници сметаа дека неговата стратегија станала застарена и дека не ги разбира новите правила на дигиталната економија.

Но на почетокот на новиот милениум, кога пукна дотком-балонот, се покажа колку опасно може да биде инвестирањето врз основа на очекувања што не се поткрепени со реални финансиски резултати. Голем број компании што претходно привлекуваа огромен капитал пропаднаа, а цените на многу технолошки акции доживеаја драматичен пад. Интернетот продолжи да се развива и навистина ја трансформираше светската економија, но тоа не значеше дека сите компании создадени за време на неговиот подем беа добри инвестиции.

Токму оваа историска паралела денес повторно станува актуелна. Вештачката интелигенција има потенцијал да ја зголеми продуктивноста, да ги промени деловните процеси и да создаде нови пазари. Сепак, постоењето на огромен технолошки потенцијал не гарантира дека секоја компанија поврзана со оваа индустрија ќе успее да го претвори во долгорочна добивка.

Една од најголемите дилеми е каде всушност ќе се концентрира заработката. Во моментов, значителен дел од инвестициите се насочени кон инфраструктурата потребна за развој на вештачката интелигенција. Производителите на полупроводници, операторите на дата-центри и компаниите што обезбедуваат облачни услуги имаат важна улога во изградбата на технолошките капацитети.

Nvidia стана еден од најпрепознатливите симболи на овој инвестициски бран, благодарение на големата побарувачка за напредни чипови што се користат за обука и извршување на модели за вештачка интелигенција. Истовремено, Microsoft, Alphabet, Amazon и Meta вложуваат значителни средства во инфраструктура, истражување и развој на нови производи. Нивните инвестиции покажуваат дека технолошката индустрија ја гледа вештачката интелигенција како важен дел од идниот економски раст.

Но постои разлика меѓу компаниите што заработуваат од изградбата на инфраструктурата и оние што ќе заработуваат од нејзината долгорочна употреба. Во првата фаза од технолошкиот развој, најголемата корист често ја имаат добавувачите на опрема и услуги. Подоцна, како што технологијата станува подостапна, дел од економската вредност може да се пренесе кон компаниите што ја користат за намалување на трошоците и подобрување на продуктивноста.

Ова отвора интересно прашање за инвеститорите. Дали најголемите добитници од вештачката интелигенција ќе бидат компаниите што ги создаваат најнапредните модели, производителите на чипови или традиционалните бизниси што ќе успеат да ја применат технологијата подобро од своите конкуренти? Одговорот засега не е познат, а токму неизвесноста го прави инвестирањето во овој сектор сложено.

Филозофијата на Бафет и Мангер би го насочила вниманието кон економската суштина на секој бизнис. Наместо да се поставува само прашањето колку е напредна технологијата што ја развива одредена компанија, многу поважно би било да се утврди дали таа може да создава стабилни приходи, да остварува добивка и да ја зачува својата конкурентска позиција во подолг временски период.

Компанија може да располага со извонредна технологија, но истовремено да има високи трошоци за развој, силна конкуренција и неизвесен модел на наплата. Доколку нејзините производи лесно можат да бидат заменети со поевтини алтернативи, технолошката предност можеби нема да се претвори во трајна финансиска предност. Од инвестициска перспектива, токму способноста да се задржи профитабилноста е еден од најважните фактори.

Бафет со децении ја нагласуваше важноста на конкурентските предности што им овозможуваат на компаниите да ја заштитат својата позиција на пазарот. Таквите предности можат да произлегуваат од силен бренд, голема база на клиенти, високи трошоци за преминување кај конкурент или деловен модел што тешко може да се копира. Во ерата на вештачката интелигенција, овие фактори би можеле да бидат подеднакво важни како и самата технологија.

На пример, компанија што веќе има милиони корисници и воспоставени канали за продажба може полесно да воведе нови AI-функции отколку нов конкурент што мора од почеток да ја гради својата пазарна позиција. Слично, претпријатие што користи вештачка интелигенција за подобрување на производството, логистиката или услугите може да ја зголеми профитабилноста без нужно да биде препознаено како технолошка компанија.

Ова е една од причините зошто инвестициските можности поврзани со вештачката интелигенција не мора да бидат ограничени на најпознатите технолошки имиња. Потенцијални придобивки можат да се појават и во здравството, финансиските услуги, индустријата, транспортот и трговијата. Но за да се претворат во добри инвестиции, тие придобивки треба да бидат видливи во финансиските резултати, а не само во презентациите на корпоративните раководства.

Друг важен принцип во филозофијата на Бафет е разликата меѓу добра компанија и добра инвестиција. Дури и извонреден бизнис може да биде неповолно вложување доколку неговите акции се купат по претерано висока цена. Инвеститорите што плаќаат за очекувања за огромен иден раст преземаат ризик дека дури и добри деловни резултати можеби нема да бидат доволни за оправдување на пазарната вредност.

Ова прашање е особено важно кога одреден сектор станува центар на инвестициското внимание. Во периоди на голем оптимизам, пазарните вреднувања можат да се зголемат побрзо од реалните приходи и добивки. Тогаш инвеститорите не плаќаат само за постојните резултати, туку и за идни сценарија што можеби ќе се остварат дури по многу години.

Доколку очекувањата се покажат како претерани, цените на акциите можат да паднат и покрај тоа што самите компании продолжуваат да растат. Тоа е една од најважните лекции од претходните технолошки циклуси. Успешната технологија и успешната инвестиција не се секогаш исто, бидејќи конечниот принос зависи и од цената по која инвеститорот влегол на пазарот.

Мангер, кој почина во 2023 година, беше познат по својот рационален пристап и скептицизмот кон инвестиции што не можат јасно да се разберат. Неговата филозофија се темелеше на дисциплина, трпение и избегнување непотребни грешки. Во контекст на денешниот AI-бум, таквиот пристап би подразбирал внимателно разгледување на ризиците, наместо автоматско прифаќање на оптимистичките прогнози.

Секако, не може со сигурност да се тврди какви конкретни инвестиции би избрал Мангер во сегашните околности. Но неговите јавно познати принципи укажуваат дека веројатно би барал разбирливи деловни модели и разумни вреднувања. Наместо да се обидува да го предвиди секој технолошки пресврт, фокусот би бил ставен на компании чија економска вредност може релативно сигурно да се процени.

Искуството на Бафет покажува дека воздржаноста од одреден технолошки тренд не мора да значи целосно отфрлање на технологијата. Berkshire Hathaway подоцна изгради значителна инвестиција во Apple, компанија што стана еден од најважните делови од нејзиното инвестициско портфолио. Тоа покажува дека пристапот на Бафет не се заснова на избегнување технолошки компании по секоја цена, туку на разбирање на нивниот бизнис и економскиот потенцијал.

Apple, на пример, не е само производител на електронски уреди, туку компанија со силен бренд, голема корисничка база и развиен екосистем на производи и услуги. Токму ваквите карактеристики се блиски до критериумите што Бафет традиционално ги ценел кај успешните бизниси. Овој пример покажува дека инвестициската филозофија насочена кон вредноста може да се применува и во технолошкиот сектор.

Денес, слична анализа би можела да се направи и за компаниите што развиваат или користат вештачка интелигенција. Клучното прашање не е само кој располага со најмоќниот модел или најголемиот дата-центар, туку кој ќе успее да ги претвори инвестициите во одржлива добивка. За акционерите, долгорочната економска вредност на компанијата останува поважна од нејзината моментална популарност.

Дополнителна неизвесност создаваат огромните капитални расходи поврзани со AI-инфраструктурата. Изградбата на дата-центри, набавката на напредни процесори и обезбедувањето електрична енергија бараат значителни финансиски средства. Доколку побарувачката за одредени услуги расте побавно од очекуваното, компаниите би можеле да се соочат со притисок врз профитабилноста и потреба од преиспитување на дел од инвестициите.

Од друга страна, доколку примената на вештачката интелигенција продолжи брзо да се проширува, вложувањата во инфраструктурата можат да создадат основа за долгорочен раст. Токму поради постоењето на овие различни сценарија, инвеститорите треба внимателно да ги проценуваат претпоставките врз кои се темелат очекувањата за идните приходи. Големината на инвестицијата сама по себе не докажува дека таа ќе биде исплатлива.

Во ваква средина, трпението може да претставува значајна предност. Пазарите често ги наградуваат компаниите што најбрзо привлекуваат внимание, но долгорочните резултати зависат од способноста да се создава вредност во различни економски услови. Инвеститорите што не чувствуваат обврска да учествуваат во секој нов тренд имаат поголема слобода да ги споредуваат можностите и да чекаат поповолни услови.

Тоа, секако, не значи дека избегнувањето на AI-секторот автоматски претставува подобра стратегија. Преголемата претпазливост исто така може да доведе до пропуштање значајни инвестициски можности. Но примерот на Бафет и Мангер потсетува дека успехот не зависи од учеството во секој технолошки бран, туку од способноста да се разликува реалната економска вредност од пазарниот ентузијазам.

За индивидуалните инвеститори ова е особено важна лекција. Купувањето акции само затоа што одредена компанија е поврзана со вештачка интелигенција не претставува доволна инвестициска анализа. Потребно е да се разгледаат нејзината профитабилност, задолженоста, конкурентската позиција, очекуваните трошоци и цената што пазарот веќе ја пресметал во акцијата.

Исто така, концентрацијата на целата заштеда во неколку компании од ист сектор може да создаде значителен ризик. Дури и кога индустријата има добри долгорочни перспективи, поединечни компании можат да ја изгубат конкурентската предност или да се соочат со финансиски проблеми. Затоа распределувањето на капиталот и усогласувањето на инвестициите со личната финансиска состојба остануваат важни принципи.

Најинтересната паралела меѓу интернетската револуција и денешниот развој на вештачката интелигенција е токму неизвесноста околу конечните победници. Во деведесеттите години беше јасно дека интернетот ќе има огромно влијание врз економијата, но беше многу потешко да се предвиди кои компании ќе доминираат две децении подоцна. Денес постои слична дилема околу AI-индустријата, иако технологијата, пазарната структура и финансиската моќ на водечките компании се значително различни.

Вештачката интелигенција може да се покаже како една од најважните технолошки промени во современата економија. Но дури и ако нејзиниот развој ги оправда најоптимистичките очекувања, тоа нема да значи дека секое вложување поврзано со оваа технологија ќе биде успешно. Најголемите економски придобивки можеби ќе ги остварат компании што денес не се во центарот на вниманието, но ќе успеат ефикасно да ја применат технологијата во своето работење.

Токму тука се наоѓа суштината на инвестициската филозофија што ја застапуваа Бафет и Мангер. Наместо да се обидуваат да го предвидат секој следен технолошки победник, тие се потпираа на анализа на бизнисот, неговата способност за создавање добивка и цената што треба да се плати за сопственички удел. Таквиот пристап не гарантира дека ќе бидат искористени сите можности, но може да помогне во избегнувањето инвестиции засновани исклучиво на претерани очекувања.

Во период кога вештачката интелигенција привлекува огромен капитал и го менува изгледот на светските берзи, оваа лекција добива ново значење. Прашањето за инвеститорите не е само колку далеку ќе напредува технологијата, туку и кои компании ќе успеат да заработуваат од неа, колку ќе чинат нивните акции и дали очекуваната добивка го оправдува преземениот ризик.

Можеби токму тоа би бил најважниот совет што може да се извлече од наследството на Бафет и Мангер: не е неопходно први да ја препознаете иднината за да бидете успешен инвеститор. Многу поважно е да разберете каде навистина се создава вредноста и да не платите премногу за ветување што допрва треба да се оствари.

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *