Победата на демократите отвори нов проблем за вештачката интелигенција: Милијардите вложени во дата-центри се под притисок

Американскиот технолошки сектор се соочува со нов предизвик во момент кога инвестициите во вештачката интелигенција достигнуваат огромни размери. Убедливата победа на Демократската партија на изборите за Конгресот предизвика оптимизам на Волстрит, но истовремено отвори сериозни прашања за иднината на компаниите што ја градат инфраструктурата неопходна за развој на оваа технологија. Додека главните берзански индекси растеа, акциите на дел од најголемите компании поврзани со дата-центрите и производството на чипови забележаа пад.

Причината за ваквата поделена реакција не лежи во сомнежот дека вештачката интелигенција ќе продолжи да се развива, туку во неизвесноста околу условите под кои ќе се одвива нејзиното проширување. Во повеќе американски сојузни држави сè погласно се поставуваат прашања за огромната потрошувачка на електрична енергија, влијанието на дата-центрите врз локалните заедници и можните последици од автоматизацијата врз работните места. Овие теми, кои до неодамна главно беа предмет на стручни расправи, сега стануваат дел од политичките кампањи.

За инвеститорите, тоа претставува значајна промена. Во изминатите години, изградбата на дата-центри се сметаше за еден од најсигурните начини за искористување на растечката побарувачка за вештачка интелигенција. Големите технолошки компании вложуваа огромни средства во компјутерска опрема, напредни процесори и енергетска инфраструктура, а производителите и добавувачите бележеа силен раст на приходите и пазарната вредност.

Сега, меѓутоа, политичките случувања покажуваат дека таквиот развој нема нужно да продолжи без ограничувања. Особено внимание привлече Тексас, каде што новоизбраната демократска гувернерка Џина Хинохоса најави итен мораториум на изградбата на нови дата-центри додека не бидат воспоставени соодветни законски правила. Оваа најава ги засили стравувањата дека слични мерки би можеле да се појават и во други делови од Соединетите Американски Држави.

Тексас има особено значење за технолошката индустрија поради својата големина, енергетска инфраструктура и интересот на инвеститорите за изградба на големи компјутерски капацитети. Евентуалното ограничување на новите проекти би можело да ги принуди компаниите да бараат други локации или да ги одложат планираните инвестиции. Дури и кога станува збор за привремени мерки, неизвесноста околу дозволите и роковите може да влијае врз финансиските пресметки.

Берзите веднаш реагираа на ваквите ризици. Акциите на CoreWeave, Iren и Nebius, компании тесно поврзани со инфраструктурата за вештачка интелигенција, забележаа пад во средата. Негативни движења имаше и кај GE Vernova и Vertiv, кои обезбедуваат енергетска и техничка опрема неопходна за функционирањето на големите дата-центри.

Притисокот се прошири и врз производителите на чипови. Акциите на Nvidia и Marvell Technology ослабеа, иако индексот Nasdaq 100, кој ги опфаќа водечките нефинансиски компании на берзата Nasdaq, забележа раст поголем од еден процент. Оваа разлика покажува дека инвеститорите не го напуштаат целиот технолошки сектор, туку стануваат повнимателни кон компаниите што најдиректно зависат од продолжувањето на инвестицискиот бум.

Сепак, политичките промени не се единствената причина за загриженоста. Уште пред изборите, дел од аналитичарите предупредуваа дека огромните вложувања во вештачка интелигенција сè повеќе се потпираат на задолжување и на очекувања за идни приходи што допрва треба да се остварат. Прашањето дали сите најавени проекти ќе бидат економски оправдани постепено станува една од главните дилеми на Волстрит.

Изградбата на современ дата-центар бара значителни почетни инвестиции, но трошоците не завршуваат со неговото пуштање во употреба. Потребни се стабилно снабдување со електрична енергија, системи за ладење, редовно одржување и постојано обновување на компјутерската опрема. Кога ваквите проекти се финансираат со кредити или со издавање нови хартии од вредност, секое одложување може дополнително да ја зголеми финансиската изложеност на компаниите.

Токму затоа дел од аналитичарите сметаат дека построгите правила не мора да бидат исклучиво негативни. Ограничувањето на пребрзото проширување би можело да ги натера компаниите повнимателно да ги проценуваат своите инвестиции и да избегнуваат изградба на капацитети чија профитабилност е неизвесна. Од друга страна, за производителите на чипови, сервери и енергетска опрема, забавувањето на проектите може да значи послаба побарувачка од претходно очекуваната.

Мабрук Шетуан, раководител за стратегија на глобалните пазари во Natixis Investment Managers, смета дека демократите нема целосно да ја доведат во прашање американската стратегија за развој на вештачката интелигенција. Според неговата проценка, технолошкото натпреварување меѓу Соединетите Американски Држави и Кина е премногу значајно за Вашингтон да дозволи сериозно заостанување. Тоа значи дека политичките промени можат да влијаат врз начинот на развој, но не нужно и врз неговата долгорочна насока.

Оваа оценка е важна бидејќи вештачката интелигенција одамна не претставува само комерцијална технологија. Таа има растечко значење за националната безбедност, научните истражувања, индустриската продуктивност и глобалната економска конкурентност. Поради тоа, американските политички партии можат да имаат различни ставови за регулацијата, но истовремено да ја делат целта земјата да остане меѓу светските лидери во оваа област.

Лори Калвасина од RBC Capital Markets предупредува дека ризиците не произлегуваат само од идниот состав на Конгресот. Според неа, резултатите од изборите за гувернери покажале дека дата-центрите стануваат важно локално политичко прашање, независно од одлуките што ќе се носат на федерално ниво. Тоа значи дека компаниите би можеле да се соочуваат со различни правила и ограничувања во зависност од сојузната држава во која планираат да инвестираат.

Ваквата ситуација дополнително го усложнува планирањето на големите инфраструктурни проекти. Компанија што има обезбедено финансиски средства и технолошка опрема може да се соочи со одложување поради локални дозволи, енергетски ограничувања или противење од населението. Доколку таквите пречки станат почести, роковите за изградба би можеле значително да се продолжат.

Кит Лернер, главен инвестициски директор во Truist Advisory Services, не очекува дека изградбата на дата-центри ќе запре. Тој смета дека побарувачката за компјутерска моќ останува исклучително голема и дека компаниите ќе продолжат да инвестираат, но можеби под поинакви услови. Меѓу можните промени ги издвојува даночните олеснувања, локалните ограничувања и потребата дел од проектите да се преместат во други региони.

Според ваквото сценарио, индустријата би можела да помине низ период на приспособување наместо низ вистински застој. Компаниите ќе мора да пронајдат локации каде што има доволно енергетски капацитети и поголема поддршка од локалните власти. Истовремено, можно е да се воведат дополнителни заштитни механизми за потрошувачката на ресурси и влијанието врз заедниците.

Еден од најчувствителните аспекти на оваа расправа е цената на електричната енергија. Големите дата-центри можат да бараат огромни количества струја, а нивното поврзување со електроенергетската мрежа понекогаш бара дополнителни инвестиции во инфраструктурата. Локалното население сè почесто поставува прашање дали дел од овие трошоци на крајот ќе се пренесат врз домаќинствата и останатите потрошувачи.

Во исто време, вештачката интелигенција отвора загриженост и за иднината на работните места. Автоматизацијата на одредени професионални задачи создава стравувања дека технологијата би можела да влијае врз високо платените работни позиции, особено во секторите што се потпираат на обработка на информации. Кога овие прашања ќе се поврзат со растечките сметки за електрична енергија, политичкото противење кон новите дата-центри станува полесно разбирливо.

Бред Лонг, главен инвестициски директор во Wealthspire, смета дека случувањата во Тексас би можеле да охрабрат политичари од двете големи партии да заземат покритички став кон новите дата-центри. Според него, локалното противење веќе покажува дека ограничувањето на ваквите проекти може да биде политички привлечна тема. Поради тоа, компаниите не треба да очекуваат дека предизвиците ќе исчезнат само затоа што одредена сојузна држава е под контрола на републиканците или демократите.

Неговата проценка е дека суштинското прашање повеќе не е дали во Америка ќе продолжат да се градат дата-центри, туку каде ќе се градат и колку време ќе биде потребно за нивна реализација. Дополнителните административни процедури можат да го забават вложувањето капитал и да го одложат моментот кога компаниите ќе почнат да ги користат новите капацитети. Тоа би можело да влијае и врз брзината со која новите технологии ќе стигнуваат до корисниците.

Од друга страна, Мет Мејли од Miller Tabak предупредува дека проблемите во секторот стануваат сè посериозни. Според него, комбинацијата од политички отпор, финансиски ризици и регулаторна неизвесност може да го отежне продолжувањето на силниот берзански раст кон крајот на годината. Тој очекува прашањето за дата-центрите да остане значајна политичка тема и во пресрет на претседателските избори во 2028 година.

Особено внимание привлекува појавата позната како NIMBY, односно противење на изградба на одредени објекти во непосредната околина на населението. Во случајот со дата-центрите, жителите можат да ги поддржуваат технолошките иновации, но истовремено да се противат на изградба на големи инфраструктурни комплекси во близина на своите домови. Причините можат да бидат различни, од потрошувачката на енергија и вода до бучавата и промените во локалната средина.

Ваквиот отпор претставува посебен предизвик за индустрија што досега во голема мера се потпираше на брзината на изградбата. Технолошките компании се натпреваруваат да обезбедат што поголеми компјутерски капацитети, но локалните политички процеси не секогаш можат да го следат истото темпо. Разликата меѓу деловните амбиции и интересите на заедниците би можела да стане една од главните пречки за понатамошниот раст.

Чарли МекЕлигот од Nomura Holdings посочува и поинакво толкување на постизборните случувања. Според неговата анализа, евентуалното забавување на изградбата на дата-центри би можело да ги намали стравувањата дека големите технолошки компании трошат премногу капитал во меѓусебната трка за доминација во вештачката интелигенција. Со други зборови, ограничувањата можат да создадат притисок за поголема финансиска дисциплина.

Во последните години, најголемите технолошки компании значително ги зголемија капиталните расходи за инфраструктура. Дел од инвеститорите почнаа да се прашуваат дали компаниите вложуваат толку многу затоа што постои реална и долгорочна побарувачка или затоа што стравуваат дека ќе заостанат зад конкурентите. Таквата трка може да доведе до инвестиции што на краток рок ја намалуваат слободната готовина и ја зголемуваат потребата од дополнително финансирање.

Ако политичките ограничувања го забават темпото на проширување, компаниите би можеле да добијат повеќе време за проценка на економските резултати од веќе изградените капацитети. Тоа потенцијално би ја намалило потребата од ново задолжување и издавање акции. Сепак, за добавувачите што очекуваат континуиран раст на нарачките, таквиот развој би можел да биде неповолен.

Џ.П. Пауерс од RWA Wealth Partners смета дека стравувањата на инвеститорите можеби се делумно претерани. Според него, најголемиот притисок би можел да се почувствува кај новите проекти, додека веќе започнатите инвестиции веројатно ќе имаат поголеми шанси да продолжат. Тој сепак предупредува дека компаниите би можеле да се соочат со повисоки трошоци поради дополнителни регулаторни обврски и барања од локалните заедници.

Оваа разлика меѓу постојните и идните проекти е важна за проценката на финансиските последици. Доколку веќе издадените дозволи останат во сила, непосредното влијание врз дел од инвестициите би можело да биде ограничено. Но ако новите капацитети мора да чекаат на дополнителни закони и одобренија, компаниите ќе бидат принудени да ги ревидираат своите долгорочни планови.

Стив Сосник, главен стратег во Interactive Brokers, смета дека развојот на дата-центрите веќе има доволно силен економски замав за да не може лесно да биде запрен. Голем број проекти се во напредна фаза, а со нив се поврзани инвестиции, работни места и долгорочни деловни договори. Според неговата проценка, промените во Конгресот и изборот на нови гувернери можат да влијаат врз темпото, но тешко дека целосно ќе го прекинат процесот.

Сосник истовремено укажува дека пазарите имаат оправдани причини да бидат загрижени поради агресивното трошење и растечкото задолжување. Од таа перспектива, умереното забавување на инвестициите не мора да биде лошо за целата индустрија. Тоа би можело да им помогне на компаниите подобро да ги усогласат расходите со реалната побарувачка и да избегнат прекумерно проширување.

Питер Чир од Academy Securities смета дека политичките резултати треба да послужат како предупредување за технолошките компании. Според него, тие повеќе не можат да претпоставуваат дека локалните заедници автоматски ќе ги прифаќаат новите дата-центри. Наместо тоа, ќе мора појасно да ги објаснуваат економските придобивки, можностите за вработување и начинот на кој ќе го ограничат влијанието врз локалната инфраструктура.

Ова може да означи промена во односот меѓу технолошката индустрија и локалните власти. Досега главниот акцент често беше ставен на привлекувањето инвестиции и отворањето нови деловни можности. Во иднина, поголемо значење би можеле да добијат договорите за енергетско снабдување, вложувањата во локалната инфраструктура и обврските за заштита на интересите на населението.

Ендрју Тајлер од JPMorgan Chase смета дека најавениот мораториум во Тексас може да се толкува на два начина. Според првото сценарио, постојните проекти и веќе одобрените дозволи би продолжиле да важат, додека новите инвестиции привремено би биле запрени. Тоа би можело да доведе до преместување на дел од планираните дата-центри во други сојузни држави.

Второто сценарио предвидува пошироко забавување на изградбата, што би можело да доведе до намалување на капиталните расходи во секторот. Тајлер нагласува дека ваквите стравувања постоеле и пред изборите, па затоа политичкиот пресврт само дополнително ги засилил. Сепак, неговата проценка е дека технолошкиот сектор не треба целосно да се избегнува, бидејќи во него и понатаму постојат компании со значителен потенцијал.

Токму селективноста би можела да стане една од главните карактеристики на инвестирањето во вештачка интелигенција во наредниот период. Наместо сите компании поврзани со оваа технологија да бележат раст, инвеститорите веројатно сè повнимателно ќе ги анализираат нивните приходи, задолженост, капитални потреби и изложеност на регулаторни ограничувања. Компаниите со стабилни финансиски резултати и поразновидни извори на приходи би можеле да бидат во поповолна позиција.

Истовремено, производителите на чипови и инфраструктурна опрема ќе мора да се приспособуваат на можните промени во динамиката на нарачките. Побарувачката за компјутерска моќ и понатаму може да остане висока, но тоа не гарантира дека сите најавени инвестиции ќе се реализираат во првично предвидените рокови. За берзанските проценки, разликата меѓу очекуваниот и реалниот раст може да биде пресудна.

Пошироката слика покажува дека вештачката интелигенција влегува во нова фаза на развој. По периодот во кој доминираа технолошкиот ентузијазам и трката за што побрзо проширување, сè поголемо внимание се посветува на економската одржливост и општествените последици. Прашањата за потрошувачката на енергија, локалните трошоци и иднината на работните места стануваат подеднакво важни како и техничките можности на новите системи.

За американските политичари, предизвикот ќе биде да пронајдат рамнотежа меѓу поддршката на технолошката конкурентност и заштитата на интересите на граѓаните. Претерано строгите ограничувања би можеле да ги забават инвестициите, додека целосното отсуство на правила би можело да го засили незадоволството кај локалните заедници. Начинот на кој ќе се решава ова прашање ќе има значајно влијание врз идната распределба на инвестициите во Соединетите Американски Држави.

За Волстрит, пак, најважната дилема е дали политичките промени ќе го забават растот доволно за да ги нарушат сегашните очекувања за профитабилност. Голем дел од пазарната вредност на компаниите поврзани со вештачка интелигенција се темели на претпоставката дека побарувачката за нивните производи и услуги ќе продолжи силно да расте. Доколку роковите се продолжат, а трошоците се зголемат, инвеститорите би можеле да ги преиспитаат тие проценки.

Сепак, меѓу аналитичарите преовладува ставот дека политичките ограничувања нема да го запрат долгорочниот развој на вештачката интелигенција. Потребата од компјутерска моќ, дигитални услуги и напредни технолошки решенија останува значителна, а глобалната конкуренција дополнително го поттикнува вложувањето. Поверојатно е индустријата да се соочи со промени во локациите, трошоците и брзината на изградба отколку со целосен прекин на инвестициите.

Победата на демократите затоа не мора да означува крај на американскиот бум на вештачката интелигенција, но може да претставува почеток на период во кој компаниите ќе мора повнимателно да ги оправдуваат своите огромни инвестиции. Наместо единствено да се натпреваруваат кој побрзо ќе изгради поголем дата-центар, тие ќе треба да покажат дека нивните проекти се финансиски одржливи и прифатливи за заедниците во кои работат. За инвеститорите, тоа значи дека следната фаза на технолошкиот развој можеби ќе донесе помалку неконтролиран оптимизам, но и поголема потреба од реални резултати.