Политички удар за Трамп: Демократите пред освојување на двата дома на американскиот Конгрес

Американските избори одржани на средината од претседателскиот мандат на Доналд Трамп донесоа сериозен политички пресврт, откако Демократската партија оствари значајни победи во повеќе сојузни држави и се приближи до преземање на целосната контрола врз Конгресот. Првичните резултати покажуваат дека републиканците губат важни позиции, вклучително и во држави што традиционално претставуваат силни упоришта на нивната партија. Доколку ваквиот изборен исход биде потврден по завршувањето на пребројувањето, Трамп ќе се соочи со значително поинакви политички услови во преостанатиот дел од својот мандат.

Најголемото изненадување доаѓа од Тексас, каде што демократите успеаја да победат и во трката за американскиот Сенат и во изборот за гувернер. Значајна победа забележаа и во Мејн, каде што долгогодишната републиканска сенаторка Сузан Колинс го призна поразот. Резултатите од овие две сојузни држави имаат особена политичка тежина бидејќи директно влијаат врз распределбата на силите во Сенатот.

Според информациите објавени од Bloomberg, демократите се на пат да обезбедат мнозинство во двата дома на Конгресот, иако пребројувањето на гласовите сè уште не е целосно завршено. Во неколку изборни единици разликите меѓу кандидатите остануваат исклучително мали, а конечниот исход ќе зависи од дополнителните гласачки ливчиња и нивната проверка. И покрај неизвесноста во одделни трки, досегашните резултати укажуваат на сериозно слабеење на републиканските позиции.

Претседателот Доналд Трамп веќе им честиташе на демократите за изборниот успех, оценувајќи дека добро ја завршиле својата работа. Во изјава за Fox News тој истакнал дека нема намера да прави промени во составот на својот кабинет. Неговата реакција доаѓа во момент кога исходот од изборите отвора прашања за понатамошното спроведување на неговата политичка агенда.

За разлика од претседателот, кој ја призна успешната изборна вечер на своите противници, демократите веќе започнаа да ја претставуваат победата како значаен политички пресврт. Лидерот на демократското малцинство во Сенатот, Чак Шумер, прогласи победа и порача дека неговата партија успеала да го освои Сенатот и покрај претходните очекувања. Според него, резултатот е последица на подобрата партиска организација, внимателниот избор на кандидати и насочувањето кон прашањата што најмногу ги засегаат американските гласачи.

Победата во Мејн претставува еден од најзначајните резултати за Демократската партија. Таму демократскиот кандидат Трој Џексон успеа да ја победи Сузан Колинс, политичарка која три децении ја претставуваше сојузната држава во американскиот Сенат. CNN проектираше победа на Џексон, по што Колинс јавно го призна поразот и потврди дека лично му честитала на својот противкандидат.

Колинс, која првпат беше избрана во Сенатот во 1996 година, изјавила дека службата во американскиот Конгрес претставувала најголема чест во нејзиниот живот. Таа нагласила дека е горда на постигнатото за Мејн и за Соединетите Американски Држави во изминатите триесет години. Истовремено, најавила дека нејзиниот тим ќе соработува со новоизбраниот сенатор за да обезбеди непречено преземање на должноста.

Нејзиниот пораз има значење што го надминува резултатот од една изборна трка. Колинс беше една од најпрепознатливите републикански сенаторки и важеше за политичарка која во одредени ситуации беше подготвена да гласа поинаку од мнозинството во сопствената партија. Таа претседаваше и со влијателната сенатска Комисија за буџетски расходи, која има значајна улога во одлучувањето за распределбата на федералните средства.

Со нејзиното заминување од Сенатот, републиканците губат искусна политичарка со долгогодишно институционално влијание. Според изборните податоци што ги пренесува Bloomberg, победата на Џексон претставува седмо сенаторско место што демократите успеале да го преземат од републиканците. Таквиот резултат значително ја менува политичката рамнотежа во горниот дом на американскиот Конгрес.

Уште поголемо внимание привлече исходот во Тексас, сојузна држава која со децении има исклучително важна улога во изборната стратегија на Републиканската партија. Демократскиот кандидат Џејмс Таларико успеа да го победи републиканецот Кен Пакстон во трката за американскиот Сенат. Истовремено, демократите ја освоија и гувернерската функција, што претставува двоен политички удар за републиканците во една од најголемите американски сојузни држави.

Победата во Тексас е особено значајна поради големината на државата, нејзиното економско влијание и политичката тежина на национално ниво. Тексас е меѓу најнаселените сојузни држави во САД, а неговите изборни резултати често имаат пошироки последици врз националната политичка сцена. Промената на партиската контрола врз клучни функции укажува дека демократите успеале да привлечат поддршка и во средини во кои републиканците традиционално имаат силна организациска предност.

Изборната трка во Тексас беше дополнително интересна поради финансиската и политичката улога на Илон Маск. Според објавените податоци, најбогатиот човек во светот во текот на годината потрошил повеќе од 445 милиони долари за политички активности, при што значителен дел од средствата биле насочени кон поддршка на Кен Пакстон. Сепак, големите финансиски вложувања не биле доволни за да му обезбедат победа на републиканскиот кандидат.

Излезните анкети на CNN покажале силна поврзаност меѓу ставовите на гласачите кон Маск и нивната изборна определба. Околу девет од десет гласачи што имале позитивно мислење за него го поддржале Пакстон, додека приближно ист толкав удел од гласачите со негативен став кон Маск гласале за Таларико. Дополнително, групата гласачи со негативно мислење за милијардерот била поголема за десет процентни поени.

Овие податоци покажуваат колку личностите од деловниот свет можат да станат фактор во политичките натпревари, особено кога јавно поддржуваат одредени кандидати и вложуваат значителни средства во изборни активности. Во случајот со Тексас, поддршката на Маск не се претворила во победа на кандидатот зад кој застанал. Резултатот истовремено отвора прашања за границите на влијанието што големите политички донации можат да го имаат врз однесувањето на гласачите.

Демократите забележаа значаен успех и во Охајо, каде што Ејми Актон го победи републиканскиот кандидат Вивек Рамасвами во трката за гувернер. Овој резултат дополнително го зајакнува впечатокот дека партијата успеала да постигне изборен напредок во различни делови од земјата. Победата има и пошироко значење бидејќи Охајо претставува важна сојузна држава во американската политичка историја.

Рамасвами, кој е познат по своите деловни активности и политички настапи, беше еден од препознатливите републикански кандидати. Неговиот пораз претставува уште еден неповолен резултат за партијата на Трамп во изборната ноќ. Од друга страна, победата на Актон им овозможува на демократите да ја зајакнат својата позиција и на ниво на сојузните држави, а не само во федералните институции.

Во Висконсин, пак, се наѕира уште еден важен пресврт. Според проекциите објавени од весникот Milwaukee Journal Sentinel, демократите се на пат да обезбедат мнозинство во двата дома на законодавниот дом на сојузната држава. Доколку ваквиот резултат биде потврден, тоа ќе биде првпат по 16 години Демократската партија да ја контролира целокупната законодавна власт во Висконсин.

Ваквите победи се важни бидејќи политичката моќ во Соединетите Американски Држави не е концентрирана само во Вашингтон. Сојузните држави располагаат со значителни надлежности во образованието, здравството, даночната политика и други области што директно влијаат врз секојдневниот живот на граѓаните. Затоа промените во локалните законодавни тела и гувернерските функции можат да имаат долгорочни последици врз политичките односи во земјата.

И покрај серијата демократски победи, конечната распределба на местата во Претставничкиот дом сè уште не е утврдена. Според Асошиејтед прес, во 16 изборни трки разликите меѓу кандидатите биле премногу мали за да може со сигурност да се прогласи победник. Во некои од овие изборни единици биле преброени речиси сите очекувани гласови, но преостанатите ливчиња можат да имаат пресудно влијание врз резултатот.

Особено внимание се посветува на гласовите испратени по пошта и на гласачките ливчиња што допрва треба да поминат низ процедура на проверка. Во одредени сојузни држави изборните правила дозволуваат дел од ливчињата да пристигнат по завршувањето на изборниот ден, под услов да бидат испратени во законски предвидениот рок. Поради тоа, во тесните трки конечните резултати понекогаш се утврдуваат неколку дена по гласањето.

Една од неизвесните трки се води во деветтата изборна единица во Охајо, каде што демократката Марси Каптур заостанувала зад својот противкандидат во моментот на последните објавени податоци. Сепак, сè уште се очекувале резултати од Толедо и округот Лукас, области во кои демократите имаат значителна поддршка. Поради тоа, преостанатите гласови би можеле да влијаат врз конечниот исход.

Локалниот весник Toledo Blade објавил дека доцнењето во пребројувањето е поврзано со обработката на гласачките ливчиња пристигнати подоцна од гласањето во отсуство. Ваквите ситуации не се невообичаени во американскиот изборен систем, каде што процедурите за гласање и пребројување се разликуваат меѓу сојузните држави. Токму затоа тесните изборни резултати бараат дополнително време за проверка.

Неизвесност има и во Небраска, каде што републиканскиот сенатор Пит Рикетс водел пред независниот кандидат Ден Озборн со приближно 12.800 гласа. Според податоците што ги пренесува NBC, во тој момент биле преброени околу 60 проценти од очекуваните гласови. Најголем дел од преостанатите резултати требало да пристигнат од окрузите во кои се наоѓаат Омаха и Линколн, двата најголеми града во сојузната држава.

Исходот во Небраска останува значаен поради можноста преостанатите гласови да ја променат разликата меѓу кандидатите. Во вакви ситуации, географската распределба на гласачите може да биде подеднакво важна како и вкупниот број непреброени ливчиња. Ако поголемиот дел од преостанатите гласови доаѓаат од области во кои еден кандидат има посилна поддршка, конечниот резултат може значително да се разликува од привремените податоци.

Во Канзас, пак, неизвесна останува трката за гувернер. Демократката Синди Холшер имала предност од 17.167 гласа пред републиканецот Тај Мастерсон, при што биле обработени околу 92 проценти од очекуваните гласови. Иако Холшер водела, разликата не била доволна за да се прогласи конечен победник без дополнително пребројување.

Овие неизвесни трки покажуваат дека американскиот изборен процес не завршува со затворањето на гласачките места. Во одредени случаи, потребно е да се проверат дополнителни ливчиња, да се усогласат податоците од изборните комисии или да се спроведе повторно пребројување. Поради тоа, проекциите на медиумите и официјално потврдените изборни резултати не треба да се поистоветуваат.

Сепак, политичката слика што произлегува од досегашните резултати е јасна во една важна насока: демократите оствариле значителен напредок, додека републиканците изгубиле повеќе клучни позиции. Победите во Тексас и Мејн се особено важни за контролата врз Сенатот, а резултатите во Охајо и Висконсин покажуваат дека демократскиот успех не е ограничен само на еден регион. Ваквата географска распространетост му дава дополнителна политичка тежина на изборниот пресврт.

Доколку Демократската партија обезбеди мнозинство и во Сенатот и во Претставничкиот дом, Трамп ќе се соочи со сериозни институционални ограничувања во спроведувањето на своите политики. Американскиот Конгрес има клучна улога во донесувањето закони, одобрувањето федерални расходи и надзорот врз извршната власт. Контролата на двата дома од страна на опозициската партија би можела значително да го промени односот меѓу Белата куќа и законодавната власт.

Во такви околности, усвојувањето на нови законски решенија би барало поголема политичка соработка и компромиси. Демократите би добиле можност да влијаат врз буџетските приоритети, даночната политика и други важни прашања што се дел од претседателската агенда. Истовремено, би можеле да ја засилат контролната улога на Конгресот преку парламентарни комисии, сослушувања и истраги.

Особено важна би била промената во Сенатот, кој има посебни надлежности во потврдувањето на високи федерални функционери и судии. Демократско мнозинство во овој дом би можело да влијае врз кадровските одлуки на претседателот и врз неговата способност да обезбеди поддршка за одредени номинации. Ова би претставувало значајна промена во политичката динамика во Вашингтон.

Од друга страна, евентуалната демократска контрола врз Претставничкиот дом би им овозможила на опозициските претставници да имаат поголемо влијание врз законодавната агенда и федералните финансии. Во американскиот политички систем, одлуките за јавната потрошувачка и финансирањето на државните институции бараат соработка меѓу Конгресот и претседателот. Поради тоа, поделената партиска контрола може да доведе до потешки преговори и политички блокади.

Изборите на средината од претседателскиот мандат традиционално се важен показател за расположението на американските гласачи. Тие овозможуваат граѓаните да ја оценат политиката на актуелната администрација и да влијаат врз распределбата на моќта во федералните институции. Иако резултатите не претставуваат директно гласање за претседателот, нивното политичко значење често е големо.

Во случајот со Трамп, резултатите претставуваат сериозно предупредување за Републиканската партија. Загубата на важни сенаторски и гувернерски позиции покажува дека дел од гласачите биле подготвени да поддржат промена, дури и во сојузни држави каде што републиканците претходно имале силна позиција. За партијата ова отвора прашања за изборната стратегија, кандидатите и начинот на кој ќе се обиде да ја врати изгубената поддршка.

За демократите, пак, изборниот успех претставува можност да ја зајакнат својата улога во националната политика и да се позиционираат како посилна противтежа на Белата куќа. Победите во различни сојузни држави им даваат аргумент дека нивните кандидати можат да бидат конкурентни и надвор од традиционалните демократски упоришта. Сепак, конечниот обем на нивната политичка моќ ќе зависи од преостанатите изборни резултати.

Во наредните денови вниманието ќе биде насочено кон завршувањето на пребројувањето во тесните изборни трки и кон официјалната потврда на распределбата на местата во Конгресот. Особено важни ќе бидат резултатите во изборните единици каде што разликите се мали, бидејќи секое дополнително место може да влијае врз големината на парламентарното мнозинство. Истовремено, републиканците и демократите ќе започнат да ги анализираат причините за изборниот исход.

Досегашните резултати веќе укажуваат дека американската политичка сцена влегува во нов период. Демократите постигнаа победи што ја менуваат распределбата на моќта, додека претседателот Трамп се соочува со можноста во преостанатиот дел од мандатот да работи со Конгрес контролиран од политичките противници. Иако конечната слика сè уште зависи од пребројувањето на преостанатите гласови, изборната ноќ донесе еден од најзначајните политички предизвици за неговата администрација.