Цукенберг размислувал да ја напушти Калифорнија поради нов данок за милијардерите: Meta пронајде начин да го задржи

Марк Цукенберг, основачот и извршен директор на Meta, размислувал да се пресели надвор од Калифорнија поради предложениот данок на богатство, кој би можел да го чини неколку милијарди долари. Но неговото евентуално заминување предизвикало загриженост во компанијата, која во период на засилена конкуренција во областа на вештачката интелигенција не сака да ризикува промени во начинот на управување. Решението е необичен финансиски договор што му овозможува на милијардерот да обезбеди значителни средства без да ја изгуби контролата врз технолошкиот гигант.

Според документите доставени до американската Комисија за хартии од вредност и берзи (SEC), Meta постигнала договор со Цукенберг со кој тој се обврзува да остане во Калифорнија или во областа каде што се наоѓа седиштето на компанијата во следните осум години. Договорот предвидува и тој да продолжи да ја извршува својата водечка менаџерска функција со полно работно време.

Зад оваа одлука стои предлогот за воведување посебен данок на богатството на најбогатите жители на Калифорнија. Доколку мерката добие поддршка од гласачите на ноемвриското изјаснување, одредени милијардери би можеле да се соочат со еднократна даночна обврска што достигнува до пет проценти од вредноста на нивниот имот.

За Цукенберг, чиј најголем дел од богатството е поврзан со акциите на Meta, ваквата мерка би можела да претставува значителен финансиски предизвик. Иако поседува огромно богатство, тоа не значи дека располага со исто толку готовина што може веднаш да ја искористи за плаќање даноци.

Токму затоа милијардерот разгледувал можност да го премести своето главно живеалиште надвор од Калифорнија. Според документите доставени до SEC, тој го информирал специјалниот комитет на управниот одбор на Meta дека предложениот данок би можел да го принуди да продаде дел од своите акции за да ја обезбеди потребната ликвидност.

Но таквата продажба не би имала само финансиски последици. Таа би можела да влијае и врз распределбата на гласачките права во компанијата, со што би се намалило влијанието што Цукенберг го има врз нејзините најважни одлуки.

Meta користи структура со различни класи акции, кои не носат еднакви гласачки права. Акциите од класата B му обезбедуваат на Цукенберг значително поголема контрола отколку што би произлегувала само од нивната економска вредност, овозможувајќи му да има пресудно влијание врз стратешките одлуки.

Според проценките наведени во документите, доколку бил принуден да продаде дел од овие акции за да го плати данокот, неговиот удел во вкупните гласачки права би можел да се намали од приближно 60,6 на 53 проценти. Иако и во таков случај би задржал мнозинска контрола, намалувањето би претставувало значајна промена во неговата позиција.

За управниот одбор на Meta, ваквиот развој бил непожелен во период кога компанијата вложува огромни ресурси во развојот на вештачката интелигенција. Конкуренцијата меѓу најголемите технолошки компании станува сè поинтензивна, а долгорочните инвестиции бараат стабилно раководство и јасна стратегија.

Поради тоа, специјален комитет на управниот одбор започнал да разгледува решение што истовремено ќе ги заштити интересите на компанијата и ќе му овозможи на Цукенберг да се справи со евентуалната даночна обврска.

Резултатот е договорот наречен Founder Alignment Agreement, кој предвидува воведување нова класа акции во капиталната структура на Meta. Станува збор за акции од класата C, кои нема да носат право на глас, но ќе имаат економска вредност и ќе можат да се продаваат според утврдените услови.

Според планот, во јануари 2027 година за секоја постојна акција од класите A и B ќе биде доделена по една нова акција од класата C. На овој начин акционерите ќе добијат дополнителни хартии од вредност, додека распределбата на гласачките права ќе остане непроменета.

Оваа структура е особено важна за Цукенберг бидејќи му овозможува да продава акции што немаат право на глас, без директно да го намалува својот удел во управувачката моќ на компанијата. Така може да обезбеди готовина, а истовремено да ги задржи акциите што му овозможуваат контрола врз Meta.

Договорот, сепак, не му дозволува веднаш да ги продаде сите новодобиени акции. Во почетната фаза ќе може да располага со 20 проценти од доделените акции од класата C, додека во секое следно тримесечје дополнителни 2,5 проценти ќе стануваат достапни за продажба без ограничувања.

Овие поволности се условени со неговото останување на водечката извршна позиција во компанијата со полно работно време. Со тоа Meta создава финансиски механизам што го поврзува личниот интерес на основачот со долгорочната стабилност на управувањето.

Според проценките на специјалниот комитет, новата структура би можела да му овозможи на Цукенберг да обезбеди околу 20 милијарди долари преку продажба на акции. Оваа сума би можела да биде доволна за покривање на потенцијалната даночна обврска доколку предложениот данок на богатство биде усвоен.

Сепак, не станува збор за загарантирана исплата од 20 милијарди долари. Реалниот износ што Цукенберг би можел да го добие ќе зависи од пазарната цена на акциите на Meta во моментот на продажбата, како и од бројот на акции што ќе одлучи да ги продаде.

За компанијата, најважната придобивка од договорот е можноста да го задржи својот основач во непосредна близина на седиштето и да обезбеди континуитет во управувањето. Специјалниот комитет оценил дека неговото лично присуство и понатамошното ангажирање имаат особено значење за реализацијата на деловната стратегија.

Во документите се споменуваат и искуствата од пандемијата на ковид-19, кога Цукенберг не можел постојано физички да биде присутен со менаџерскиот тим. Според проценката на комитетот, таквата ситуација создала организациски предизвици што компанијата не сака повторно да ги доживее.

Управниот одбор смета дека улогата на Цукенберг била пресудна за развојот на Meta од нејзиното основање до денес. Неговото влијание врз деловната стратегија, инвестициските одлуки и долгорочните технолошки приоритети се оценува како важен фактор за стабилноста на компанијата.

Ова е особено значајно во момент кога Meta се обидува да ја зацврсти својата позиција во глобалната трка за вештачка интелигенција. Развојот на напредни AI модели, изградбата на инфраструктура и привлекувањето врвни истражувачи бараат големи финансиски вложувања и долгорочно планирање.

За разлика од традиционалните компании, каде што промената на извршниот директор често може да се спроведе без значителни промени во сопственичката структура, Meta има специфичен модел на управување. Цукенберг не е само менаџер, туку и основач со мнозинство гласачки права, што му обезбедува исклучително силно влијание врз иднината на компанијата.

Токму затоа неговото евентуално преселување било разгледувано како прашање што ги надминува личните даночни интереси. За управниот одбор, тоа претставувало потенцијален ризик за организацијата и начинот на кој се носат стратешките одлуки.

Во меѓувреме, предложениот данок во Калифорнија отвора поширока дебата за оданочувањето на екстремно богатите граѓани. Мерката, позната како Proposition 40, предвидува еднократен данок до пет проценти за одредени даночни обврзници чиј имот што подлежи на оданочување надминува една милијарда долари.

Предлогот не се однесува само на готовина или пари на банкарски сметки. Во пресметката би биле вклучени различни облици на имот, меѓу кои акции, сопственички удели во компании, уметнички дела, колекционерски предмети и интелектуална сопственост.

Токму ваквиот пристап создава предизвици за милијардерите чие богатство главно се состои од сопственички удели. Тие можат да поседуваат акции вредни десетици милијарди долари, но плаќањето висок данок да бара продажба на дел од тие средства.

Поддржувачите на предложената мерка сметаат дека најбогатите жители треба да придонесат повеќе за финансирањето на јавните услуги. Според проценките на калифорниските власти наведени во предлогот, данокот би можел да обезбеди десетици милијарди долари дополнителни приходи во текот на неколку години.

Најголемиот дел од средствата, односно околу 90 проценти, би биле наменети за финансирање на јавните здравствени услуги. Со тоа предлагачите настојуваат да го поврзат оданочувањето на најголемите богатства со подобрување на здравствената заштита.

Противниците на ваквите даноци, пак, предупредуваат дека високите обврски можат да ги поттикнат богатите претприемачи и инвеститори да ги преселат своите живеалишта во други американски сојузни држави. Таквите одлуки би можеле да влијаат врз даночните приходи, инвестициите и деловната активност во Калифорнија.

Случајот со Цукенберг покажува колку сложени можат да бидат последиците од ваквите даночни предлози за компаниите што имаат основачи со големи сопственички удели. Прашањето не е само колкав данок треба да плати милијардерот, туку и дали обезбедувањето готовина за негово плаќање може да влијае врз управувањето со компанијата.

Истовремено, договорот отвора и прашања за односот меѓу интересите на основачите и останатите акционери. Новата класа акции им овозможува на сопствениците да добијат дополнителна финансиска флексибилност, но воедно ја задржува постојната распределба на гласачката моќ.

За Цукенберг, предложеното решение претставува можност да избегне избор меѓу плаќањето потенцијално огромна даночна обврска и задржувањето на контролата врз компанијата што ја основал. За Meta, пак, тоа е начин да обезбеди стабилност во период кога технолошката индустрија се соочува со една од најголемите трансформации во својата историја.

Сепак, конечниот развој ќе зависи и од одлуката на гласачите во Калифорнија. Доколку предложениот данок не биде усвоен, финансиската причина што го поттикнала Цукенберг да размислува за преселување би можела да исчезне, иако договорот со Meta веќе има пошироко значење за нејзината сопственичка и управувачка структура.

Она што го прави овој случај особено интересен е фактот што една од најголемите технолошки компании во светот е подготвена да ја промени структурата на своите акции за да го задржи основачот. Во време кога вештачката интелигенција станува главен двигател на технолошката конкуренција, Meta очигледно смета дека континуитетот во раководството е доволно важен за да оправда ваков необичен потег.

На крајот, приказната за потенцијалниот данок на милијардерите прераснува во многу поширока тема за односот меѓу богатството, корпоративната контрола и државната даночна политика. Додека Калифорнија размислува како да обезбеди поголеми јавни приходи од најбогатите жители, Meta веќе пронајде финансиски механизам со кој настојува да го задржи Цукенберг и да ја заштити стабилноста на своето управување.