Грција вложи 59 милиони евра во суперкомпјутер: Малите компании и стартапите ќе можат бесплатно да го користат

Грција направи значаен чекор во развојот на својата технолошка инфраструктура со претставувањето на Daedalus, најмоќниот суперкомпјутер што досега бил инсталиран во земјата. Проектот, вреден речиси 59 милиони евра, има цел да го забрза развојот на вештачката интелигенција, да ја зголеми конкурентноста на домашните компании и да создаде подобри услови за технолошки иновации.

Она што го прави проектот особено интересен е одлуката неговите капацитети да бидат достапни бесплатно за стартапите и малите и средни претпријатија, во согласност со европските правила. На тој начин, грчките власти сакаат да им овозможат и на помалите компании пристап до напредна компјутерска инфраструктура, за која досега најчесто беа потребни огромни финансиски средства.

Суперкомпјутерот е поставен во Лаврио, во близина на Атина, а според објавените податоци располага со пресметковна моќ од 85,69 петафлопси. Тоа значи дека системот може да извршува приближно 85,69 билијарди пресметковни операции во секунда, што го прави најмоќниот суперкомпјутер во историјата на Грција. Според информациите објавени при неговото претставување, Daedalus го зазема 31. место во светот според пресметковните перформанси.

Во основата на системот се наоѓа технологијата Grace Hopper GH200 на Nvidia, развиена за обработка на огромни количества податоци и сложени пресметковни задачи. Ваквата инфраструктура е особено важна за обучување модели на вештачка интелигенција, научни истражувања, развој на софтвер и симулации што бараат значителна компјутерска моќ.

За грчката економија, проектот има многу пошироко значење од набавката на современа технолошка опрема. Со создавањето сопствени капацитети за напредни пресметки, земјата настојува да ја намали зависноста од странските даватели на облачни услуги и да им овозможи на домашните компании да развиваат сопствени технолошки решенија.

Ова е особено важно за помалите претпријатија, кои често имаат иновативни идеи, но немаат доволно средства за нивна реализација. Развојот на напредни AI апликации може да бара скапа инфраструктура, а користењето комерцијални компјутерски услуги понекогаш претставува значителен трошок. Бесплатниот пристап до Daedalus би можел да отстрани дел од овие финансиски пречки.

Според најавениот план, компаниите ќе можат да започнат со користење на суперкомпјутерот во март 2027 година, по завршувањето на тестирањата. Стартапите и малите и средни компании ќе имаат можност бесплатно да ги користат неговите ресурси под предвидените услови, додека за големите претпријатија се разгледува модел на наплата според времетраењето на користењето.

Сепак, конечните тарифи за големите компании сè уште не се утврдени. Ова значи дека дел од комерцијалните правила допрва треба да бидат прецизирани пред системот да стане целосно оперативен за деловниот сектор.

Важна улога во поврзувањето на суперкомпјутерот со компаниите ќе има Pharos AI Factory, иницијатива што е дел од европските напори за развој на инфраструктура за вештачка интелигенција. Преку оваа структура, претпријатијата нема да добиваат само пристап до компјутерски капацитети, туку и стручна поддршка за развој на нови производи и услуги.

Предвидени се консултантски услуги, техничка помош при создавање апликации и поврзување со истражувачки институции и деловни партнери. Намерата е иновативните идеи полесно да се претвораат во конкретни производи што можат да се пласираат на пазарот.

Дополнителна предност на Daedalus е можноста чувствителните податоци да се обработуваат во рамките на грчката технолошка инфраструктура. Ова е значајно за здравствените установи, финансиските институции и јавната администрација, каде што заштитата на информациите и контролата врз нивната обработка имаат особена важност.

Вкупната инвестиција во проектот изнесува 58,9 милиони евра, а најголемиот дел од средствата се наменети за компјутерската опрема. Hewlett Packard Enterprise обезбедил опрема вредна 41 милион евра, додека компанијата Mainsys била задолжена за уредување на центарот за податоци и придружната инфраструктура, со договор вреден 17,9 милиони евра.

Финансирањето е обезбедено со поддршка од европски фондови и програми, меѓу кои се Механизмот за закрепнување и отпорност и иницијативата EuroHPC. Со ова, проектот станува дел од пошироката европска стратегија за зајакнување на сопствените технолошки капацитети и намалување на зависноста од инфраструктурата на големите светски технолошки компании.

За управување со комерцијалниот развој на проектот е формирана Hellenic AI Factory. Во нејзината сопственичка структура, грчкиот државен инвестициски фонд Superfund располага со 70 проценти од уделот, додека преостанатите 30 проценти се во сопственост на надлежното министерство за дигитално управување и вештачка интелигенција.

Грчките власти, меѓутоа, не планираат да застанат со овој проект. Веќе се подготвува изградба на уште еден суперкомпјутер, кој треба да биде поставен на Универзитетот на Западна Македонија во Кожани. За набавка на компјутерска опрема и софтвер се предвидени 21,57 милиони евра, а системот ќе биде насочен кон вештачка интелигенција, облачни технологии и безбедна обработка на податоци.

Со овие инвестиции, Грција настојува да создаде технолошка основа што ќе им овозможи на домашните компании да развиваат поконкурентни производи и да учествуваат во европскиот и глобалниот пазар на вештачка интелигенција. Посебно значење има фактот што државната инфраструктура ќе биде ставена во функција и на помалите бизниси, кои најчесто немаат финансиска моќ самостојно да обезбедат ваква технологија.

Успехот на проектот, сепак, нема да се мери само според брзината на суперкомпјутерот или висината на инвестицијата. Вистинскиот резултат ќе зависи од тоа колку компании ќе ги искористат неговите можности, какви производи ќе развијат и дали вложените средства ќе придонесат за нови работни места, иновации и поголема продуктивност.

Со Daedalus, Грција испраќа јасна порака дека развојот на вештачката интелигенција не треба да биде привилегија само на најголемите корпорации. Доколку најавениот модел успешно се реализира, суперкомпјутерот би можел да стане важна поддршка за домашното претприемништво и пример како јавните инвестиции во напредна технологија можат да се искористат за развој на поширокиот деловен сектор.