Вештачката интелигенција станува прескапа трка: Лери Елисон изгуби 194 милијарди долари за една година

Трката за доминација во индустријата на вештачката интелигенција почнува да ја покажува и својата поскапа страна. Додека технолошките гиганти вложуваат стотици милијарди долари во изградба на податочни центри, компјутерска инфраструктура и нови капацитети, инвеститорите стануваат сè повнимателни во проценувањето на исплатливоста на овие инвестиции. Еден од највпечатливите примери за ваквата промена е Oracle, чиј пад на берзанската вредност сериозно се одрази врз богатството на нејзиниот коосновач Лери Елисон.

Според податоците на Bloomberg, пренесени од Benzinga, личното богатство на Елисон во последните дванаесет месеци се намалило за дури 194 милијарди долари. Неговото проценето нето-богатство сега изнесува околу 178 милијарди долари, со што се наоѓа на осмото место меѓу најбогатите луѓе во светот. Само во текот на еден трговски ден, вредноста на неговиот имот се намалила за дополнителни 6,1 милијарди долари, што покажува колку големи можат да бидат промените во богатството на милијардерите чии средства се тесно поврзани со берзанските движења.

Падот на богатството на Елисон не значи дека тој изгубил толкава сума во готовина. Најголемиот дел од неговиот имот е поврзан со сопственичкиот удел во Oracle, па намалувањето на цената на акциите директно влијае врз проценетата вредност на неговото богатство. Ваквите загуби се пресметуваат според пазарната вредност на имотот и можат да се намалат или зголемат во зависност од идните движења на берзата.

Причината за големиот пад лежи во променетите очекувања на инвеститорите за иднината на Oracle. Компанијата, која со децении е еден од најзначајните светски производители на деловен софтвер и системи за управување со бази на податоци, во последните години вложува огромни средства за да стане еден од водечките снабдувачи со инфраструктура за вештачка интелигенција. Меѓутоа, брзото проширување бара значителен капитал, а пазарот сè почесто поставува прашања за финансиските ризици што ги носи таквата стратегија.

Акциите на Oracle изгубиле приближно 62 проценти од вредноста во однос на нивното највисоко ниво. Истовремено, пазарната капитализација на компанијата се намалила од околу 875 милијарди долари на крајот на минатата година на приближно 387 милијарди долари. Тоа претставува намалување од речиси 488 милијарди долари во берзанската вредност, што е показател за сериозната промена во расположението на инвеститорите.

Ваквиот развој е особено интересен бидејќи се случува во период кога побарувачката за услуги поврзани со вештачка интелигенција продолжува да расте. Големите технолошки компании имаат потреба од сè помоќни сервери, графички процесори, податочни центри и енергетска инфраструктура за обучување и користење напредни модели. Oracle настојува да искористи дел од оваа побарувачка преку проширување на своите услуги во облак, но изградбата на потребните капацитети бара огромни почетни инвестиции.

Една од најголемите причини за загриженост е задолженоста на компанијата. Според податоците наведени во извештајот, вкупните должнички обврски на Oracle се зголемиле од 88 милијарди долари на почетокот на минатата година на околу 169 милијарди долари. Тоа значи дека задолженоста речиси се удвоила во релативно краток период, што дополнително ја зголемува чувствителноста на компанијата на промените во финансиските услови.

За инвеститорите, растот на долгот не е проблем сам по себе доколку компанијата успева да создава доволно приходи и готовински текови за навремено исполнување на обврските. Меѓутоа, ризикот станува поголем кога значителен дел од позајмените средства се насочува кон проекти што треба да донесат приходи во иднина. Во такви случаи, секое одложување на изградбата или побавно зголемување на побарувачката може да влијае врз очекуваната исплатливост.

Посебно внимание привлекува соработката на Oracle со OpenAI, една од највлијателните компании во развојот на генеративна вештачка интелигенција. Во рамките на големите инфраструктурни планови поврзани со Project Stargate, Oracle е вклучен во договор чија наведена вредност достигнува 300 милијарди долари. Ваквиот обем на договорени услуги отвора можност за значително проширување на приходите, но истовремено бара компанијата да обезбеди огромни компјутерски и енергетски капацитети.

Project Stargate претставува дел од пошироките напори за создавање инфраструктура способна да ги поддржи следните генерации системи за вештачка интелигенција. Станува збор за инвестиции во податочни центри, специјализирана компјутерска опрема, електроенергетски капацитети и придружна инфраструктура. За разлика од традиционалниот софтверски бизнис, каде што дополнителните корисници не мора да бараат пропорционално големи физички инвестиции, инфраструктурата за вештачка интелигенција е значително покапитално интензивна.

Токму оваа разлика ја менува финансиската структура на дел од технолошката индустрија. Компаниите што порано остваруваа високи маржи преку продажба на софтвер и дигитални услуги сега мораат да вложуваат милијарди во изградба и одржување физички капацитети. Потребата од постојано проширување на инфраструктурата создава дополнителен притисок врз готовинските текови, особено кога инвестициите се финансираат преку задолжување.

Дополнителен предизвик за Oracle претставува реализацијата на Project Jupiter во американската сојузна држава Ново Мексико. Овој проект се соочува со проблеми поврзани со обезбедувањето електрична енергија, снабдувањето со природен гас и потребните административни дозволи. Компанијата се повикала на клаузула за виша сила, што укажува дека одредени околности надвор од нејзината непосредна контрола влијаат врз реализацијата на планираните активности.

Една од пречките е поврзана со гасоводот Green Chile, за кој надлежните органи во јули одбиле да издадат дозвола. Како причини биле наведени загриженоста за потрошувачката на вода, емисиите на јаглерод диоксид и ограничените придобивки за локалната заедница. Дополнително, проектот се соочува и со прашања поврзани со дозволите за квалитетот на воздухот, што може да ја усложни планираната изградба.

Овие проблеми покажуваат дека развојот на вештачката интелигенција повеќе не зависи исклучиво од напредокот во софтверот и производството на чипови. За функционирање на големите податочни центри потребни се огромни количества електрична енергија, сигурно снабдување, системи за ладење и соодветна физичка инфраструктура. Доколку некој од овие услови не е исполнет, дури и финансиски обезбедените проекти можат да се соочат со значителни одложувања.

Парадоксално, додека акциите на Oracle се под силен притисок, оперативните резултати на компанијата покажуваат значителен раст. Во првиот квартал од фискалната 2027 година, приходите се зголемиле за 30 проценти и достигнале 19,3 милијарди долари. Ова претставува силен резултат за компанија со толку голем обем на работење и покажува дека побарувачката за нејзините производи и услуги останува висока.

Особено впечатлив е растот на приходите од инфраструктурата во облак, кои се зголемиле за 121 процент и достигнале 7,4 милијарди долари. Овој сегмент станува еден од главните двигатели на деловното проширување на Oracle, благодарение на зголемената потреба од компјутерски капацитети за вештачка интелигенција и други сложени дигитални операции. Истовремено, приходите од апликации во облак достигнале 4,2 милијарди долари, што покажува дека компанијата продолжува да остварува значителни приходи и од своите традиционални деловни услуги.

Уште еден важен показател за идните можности е вредноста на преостанатите договорни обврски, познати како RPO. Oracle пријавил дури 664 милијарди долари во вакви обврски, што претставува вредност на договорени производи и услуги кои допрва треба да бидат испорачани и евидентирани како приходи. Оваа бројка укажува на голем обем на договорена иднина деловна активност, но не значи дека целата сума е веќе заработена или дека ќе се претвори во добивка.

Разликата меѓу договорените приходи и реално остварената заработка е особено важна за разбирањето на сегашната состојба на Oracle. Големите договори можат да обезбедат долгорочна деловна сигурност, но за нивно исполнување се потребни инфраструктура, опрема и дополнителни оперативни трошоци. Затоа инвеститорите внимателно следат не само колку договори обезбедува компанијата, туку и колку капитал мора да вложи за да ги реализира.

И покрај падот на акциите, аналитичарските очекувања за приходите остануваат оптимистички. По остварените околу 67 милијарди долари во претходната фискална година, проекциите предвидуваат дека Oracle би можел да достигне приближно 90 милијарди долари во тековната фискална година. За следната година се очекуваат приходи од околу 117 милијарди долари, што би претставувало значително проширување на деловните активности.

Сепак, растот на приходите не е единствениот показател што го интересира пазарот. Инвеститорите сè повеќе внимание посветуваат на профитабилноста, слободниот готовински тек, задолженоста и временскиот период потребен за враќање на вложениот капитал. Компанија може да остварува рекордна продажба, а истовремено да се соочува со финансиски притисок доколку нејзините инвестиции и трошоци растат побрзо од средствата што ги генерира работењето.

Случајот на Oracle покажува и колку брзо можат да се променат очекувањата на финансиските пазари. Во периоди на силен технолошки оптимизам, инвеститорите се подготвени да платат висока цена за акции на компании од кои очекуваат голем иден раст. Но, кога ќе се појават сомнежи за трошоците, задолженоста или брзината на реализација на проектите, вреднувањето може нагло да се намали, дури и кога самата компанија продолжува да бележи раст на приходите.

Оваа промена не се однесува само на Oracle. Целата технолошка индустрија се соочува со прашањето колку долго може да продолжи со огромни инвестиции во вештачка интелигенција пред да се појават доволно големи и стабилни финансиски приноси. Развојот на нови модели, изградбата на податочни центри и обезбедувањето електрична енергија бараат сè поголеми средства, додека конкуренцијата меѓу најголемите компании дополнително ги зголемува вложувањата.

За Лери Елисон, сегашниот пад на богатството е директна последица на оваа неизвесност. Неговата финансиска состојба останува исклучително силна, но намалувањето од 194 милијарди долари за една година покажува колку голема може да биде цената на променетите пазарни очекувања. Во исто време, Oracle продолжува да склучува големи договори и да бележи силен раст, што ја прави ситуацијата уште посложена.

Во наредниот период, клучно ќе биде дали компанијата ќе успее навремено да ги реализира инфраструктурните проекти, да го контролира задолжувањето и да ги претвори големите договорни обврски во стабилни приходи и добивка. Доколку тоа се случи, сегашните инвестиции би можеле да ја зацврстат нејзината позиција на пазарот на услуги за вештачка интелигенција. Но, ако трошоците продолжат да растат побрзо од очекуваните финансиски придобивки, притисокот врз компанијата би можел да продолжи.

Трката за вештачка интелигенција очигледно влегува во фаза во која технолошките ветувања веќе не се доволни за да ја одржат довербата на инвеститорите. Пазарот сè повеќе бара конкретни докази дека милијардите вложени во инфраструктура ќе создадат одржливи приходи и профит. Приказната за Oracle и огромното намалување на богатството на Лери Елисон е еден од највпечатливите примери дека во новата технолошка ера не е доволно само да се биде меѓу лидерите во развојот, туку и да се докаже дека цената на тој развој е економски оправдана.