Крај за жолтите и црвените картони какви што ги знаеме? Во Уругвај судиите почнаа да користат дигитални картони

Фудбалот влегува во нова фаза на технолошки промени, а една од најновите иновации доаѓа од Јужна Америка. Во Уругвај беше тестиран уред што може да го промени начинот на кој судиите им покажуваат жолти и црвени картони на фудбалерите. Наместо традиционалните картони што со децении се дел од фудбалските натпревари, главниот судија користеше мал електронски уред со екран, кој не само што ја прикажува дисциплинската санкција, туку истовремено ја евидентира во дигиталниот записник.

Новата технологија беше претставена на натпреварот меѓу Насионал и Рентистас, одигран на 16 октомври во рамките на осминафиналето на уругвајското натпреварување Копа АУФ. Главниот судија Едуардо Варела користеше уред што по изглед потсетува на паметен телефон, но е специјално приспособен за судење фудбалски натпревари.

Наместо да посегне по класичниот жолт или црвен картон, судијата го подигнува електронскиот уред, чиј екран се осветлува во соодветната боја. На тој начин фудбалерот добива опомена или исклучување, додека информацијата истовремено се внесува во електронскиот систем за следење на натпреварот.

Првиот дигитален жолт картон на овој натпревар беше покажан уште во 12. минута. Го доби играчот од средниот ред на Рентистас, Хуан Пабло Плада, со што стана првиот фудбалер на кого на овој начин му беше изречена опомена во рамките на претставениот систем.

Историски момент беше забележан и во завршницата од натпреварот. Во 89. минута, дефанзивецот Нахуел Гелос доби црвен картон прикажан на електронскиот екран, со што беше демонстрирана и втората основна функција на новиот уред.

Иако на прв поглед станува збор само за замена на парче обоен картон со електронски екран, идејата зад проектот е значително поширока. Целта не е единствено модернизација на начинот на покажување санкции, туку создавање систем во кој судиските одлуки и другите важни настани на теренот ќе се евидентираат автоматски.

Уредот е развиен во соработка меѓу Фудбалскиот сојуз на Уругвај и домашната технолошка компанија REFe. Нивната замисла е постепено да се намали потребата од рачно запишување на настаните за време на натпреварот, што традиционално претставува дел од работата на судиите.

Со децении, главните судии користат мали бележници или специјални картони на кои ги запишуваат броевите на играчите што добиле опомена, времето на санкцијата и другите важни информации. По завршувањето на натпреварот, тие податоци се внесуваат во официјалниот записник.

Новото решение се обидува да го поедностави овој процес преку директно поврзување на судискиот уред со дигитална платформа.

Електронскиот систем се состои од лесен рачен уред со две физички копчиња. Едното е наменето за жолт картон, а другото за црвен. Кога судијата ќе притисне некое од нив, екранот ја прикажува соодветната боја.

Потоа, преку екранот чувствителен на допир, судијата го избира бројот на дресот на фудбалерот што ја добил санкцијата. Системот автоматски го регистрира настанот, го поврзува со времето на натпреварот и ја испраќа информацијата до централната платформа.

На овој начин се создава електронска евиденција без потреба истите податоци дополнително да се препишуваат од хартија.

Една од предностите што ги истакнуваат развивачите е можноста информациите да се синхронизираат во реално време. Тоа би можело да им ја олесни работата на лицата задолжени за водење на официјалната документација, но и да придонесе за побрза обработка на податоците по завршувањето на натпреварите.

Системот не е ограничен само на жолтите и црвените картони. Преку него можат да се регистрираат и постигнати голови, замени на фудбалери и казнени удари.

Со тоа уредот добива функција на дигитален судиски бележник, кој во иднина би можел да обедини повеќе административни задачи што денес се извршуваат одделно.

Интересно е што технологијата не бара постојана интернет-врска на стадионот. Според развивачите, системот функционира преку локална мрежа, што овозможува размена на податоци меѓу поврзаните уреди без зависност од јавниот интернет.

Ова е важно за натпреварите што се играат на стадиони со ограничена телекомуникациска инфраструктура, каде што нестабилната интернет-врска би можела да претставува проблем при користење дигитални системи.

Сепак, првите тестирања покажаа дека замената на традиционалните картони не е толку едноставна како што изгледа.

Најголемиот проблем се појавил токму кај основната функција на уредот, односно јасното прикажување на жолтата и црвената боја.

Во претходно тестирање, спроведено на натпревар меѓу Дефенсор Спортинг и Пласа Колонија, користењето на системот било прекинато поради проблеми со видливоста на екранот при силна сончева светлина.

Оваа слабост отвора важно практично прашање. Класичниот жолт или црвен картон е едноставен предмет, но неговата функција е исклучително јасна. Кога судијата ќе го подигне, бојата може да се забележи од поголема оддалеченост, без потреба од батерија, електронски екран или дополнителна опрема.

Кај дигиталниот уред, пак, видливоста зависи од осветленоста на екранот, аголот на гледање и условите на стадионот.

Проблемите не исчезнале целосно ниту на натпреварот одигран во вечерни услови. Дел од навивачите на трибините и гледачите што го следеле телевизискиот пренос забележале дека обоениот екран е потешко видлив од традиционалните картони, особено од поголема оддалеченост.

Така, технологијата што треба да донесе напредок се соочила со неочекуван предизвик: да ја постигне истата едноставност и препознатливост што ја има обичното парче обоен материјал.

Развојниот тим веќе размислува за подобрувања. Меѓу најавените можности е користење понапредни LED панели, кои би требало да обезбедат посилна осветленост и подобра видливост во различни услови.

Доколку овој проблем биде успешно решен, електронските картони би можеле да станат попрактични за користење. Но останува прашањето дали нивните дополнителни функции се доволна причина да се замени едно од наједноставните и најпрепознатливите средства во фудбалот.

Претставувањето на новата технологија предизвика големо внимание и на социјалните мрежи. Дел од љубителите на фудбалот ја поздравија идејата за дигитализација на судиската работа, додека други ја доведоа во прашање потребата од замена на нешто што со децении успешно ја извршува својата функција.

Се појавија и бројни шеги на сметка на новиот судиски реквизит. Некои коментари беа насочени кон неговиот изглед, кој потсетува на мобилен телефон, а други кон фактот што фудбалот добива уште еден електронски уред во период кога веќе се водат расправи за влијанието на технологијата врз играта.

Од компанијата што учествувала во развојот на проектот посочиле дека ги следат реакциите и дека не се изненадени од поделениот прием. Според нив, секоја нова технологија бара време за прифаќање, особено кога се воведува во спорт со долга традиција.

Дигиталните картони се појавуваат во период кога фудбалот веќе поминува низ значајни технолошки промени.

Во изминатите години беа воведени различни системи за поддршка на судиските одлуки, меѓу кои видеопомош при судењето, технологијата за утврдување дали топката ја поминала гол-линијата и системите за полуавтоматско утврдување офсајд.

За разлика од овие технологии, кои имаат цел да помогнат во проценката на спорни ситуации, новиот уругвајски систем првенствено е насочен кон административниот дел од судењето.

Тој не одлучува дали фудбалерот заслужува жолт или црвен картон. Таквата проценка и понатаму ја носи главниот судија, врз основа на правилата на играта и сопственото расудување.

Уредот служи за прикажување и евидентирање на веќе донесената одлука.

Токму оваа разлика е важна, бидејќи дигиталните картони не претставуваат нов систем за автоматско судење, ниту технологија што ја заменува човечката проценка на теренот.

Нивната потенцијална корист се однесува на намалување на административната работа и можноста податоците за натпреварот побрзо да станат достапни во електронска форма.

Во професионалниот фудбал, каде што се обработуваат големи количества информации за играчите, санкциите и натпреварите, ваквите решенија можат да имаат практична примена.

Сепак, за нивно пошироко воведување ќе биде потребно да се исполнат повеќе услови.

Покрај видливоста на екранот, важни се и издржливоста на уредот, траењето на батеријата, сигурноста на системот и можноста тој да функционира без прекини во текот на целиот натпревар.

Фудбалскиот судија мора да биде сигурен дека опремата ќе работи во секој момент, без разлика дали натпреварот се игра на високи температури, при дожд или во други неповолни временски услови.

Дополнително, користењето на електронски уреди бара и јасни процедури во случај на технички проблем. Доколку уредот престане да функционира, судијата мора да има можност непречено да го продолжи натпреварот.

Поради тоа, класичните картони засега остануваат официјалниот стандард според правилата на Меѓународниот одбор на фудбалски асоцијации, познат како IFAB.

Новата технологија во Уругвај сè уште е во експериментална фаза и не претставува општо прифатена промена на фудбалските правила.

Тоа значи дека не може да се зборува за непосредно исчезнување на традиционалните жолти и црвени картони од светските фудбалски терени.

Сепак, тестирањето покажува дека дигитализацијата постепено навлегува и во оние делови од спортот што досега изгледаа премногу едноставни за да имаат потреба од технолошка замена.

За фудбалските сојузи, ваквите иновации можат да бидат интересни поради можноста за побрзо водење записници и подобра организација на податоците.

Но за судиите, играчите и навивачите, најважно останува санкцијата да биде јасно прикажана и разбрана во моментот кога е изречена.

Токму тука новиот систем допрва треба да ја докаже својата практична вредност.

Уругвај со ова тестирање отвори интересна дискусија за иднината на фудбалското судење. Дали традиционалните картони еден ден ќе бидат заменети со електронски екрани или ќе останат незаменлив дел од играта, ќе зависи од тоа дали новата технологија навистина ќе ја олесни работата на судиите.

Засега, првите искуства покажуваат дека дигиталните решенија можат да понудат повеќе функции, но не секогаш се подобри во извршувањето на најосновната задача.

И додека фудбалот сè повеќе се потпира на технологија, уругвајскиот експеримент потсетува на една едноставна вистина: понекогаш најтешко е да се усоврши нешто што веќе функционира без проблем.