Богатите се подготвуваат за најлошото: Подземни луксузни бункери стануваат нова инвестиција поради страв од војни и вештачка интелигенција

Додека најголемиот дел од светот се обидува да се справи со растечките животни трошоци, економската неизвесност и секојдневните финансиски предизвици, дел од најбогатите луѓе размислуваат за сосема поинаква иднина. Наместо дополнителни луксузни недвижности или традиционални инвестиции, тие издвојуваат огромни суми за изградба на подземни засолништа во кои би можеле да преживеат војни, природни катастрофи, долготрајни прекини во снабдувањето со електрична енергија, па дури и потенцијални кризи предизвикани од развојот на вештачката интелигенција.

Интересот за приватни бункери во последните години значително се зголемува, барем според компаниите што се занимаваат со нивно проектирање и изградба. Она што некогаш се сметаше за необична опсесија на луѓе што очекуваат глобална катастрофа, денес постепено се претвора во специјализиран пазар на кој се појавуваат сè повеќе богати клиенти.

За нив, подземното засолниште не претставува само место за преживување во екстремни околности. Тоа станува дел од поширока стратегија за лична безбедност, со која сакаат да обезбедат одреден степен на независност доколку вообичаените системи на функционирање на општеството бидат сериозно нарушени.

Во минатото, изградбата на бункери најчесто се поврзуваше со Студената војна и опасноста од нуклеарен конфликт меѓу светските сили. Денес, меѓутоа, причините за ваквите инвестиции се многу пошироки. Војните, политичката нестабилност, сајбер-нападите, пандемиите и климатските катастрофи создаваат чувство дека современиот свет станува сè понепредвидлив.

Дополнителна загриженост предизвикува и брзиот развој на вештачката интелигенција. Иако оваа технологија носи огромни можности за економијата и науката, дел од богатите инвеститори стравуваат дека нејзината злоупотреба или неконтролирано ширење би можеле да создадат нови безбедносни ризици.

Според американскиот магазин „Њузвик“, претставници на повеќе компании специјализирани за изградба на заштитени објекти потврдуваат дека побарувачката се зголемила во последните години. Нивните клиенти веќе не се ограничени на луѓе што стравуваат исклучиво од нуклеарна војна, туку вклучуваат и поединци што сакаат да бидат подготвени за различни непредвидени ситуации.

Кори Хабард, косопственик на американската компанија „ДЕФКОН Андерграунд“, објаснува дека при разговорите со потенцијалните купувачи често се обидува да дознае како тие го гледаат развојот на светот. Едно од прашањата што им ги поставува е дали сметаат дека општеството станало подобро или полошо место за живеење во текот на нивниот живот.

Одговорите, според него, неретко откриваат зошто луѓето се подготвени да вложат значителни средства во објект што можеби никогаш нема да го користат. За дел од клиентите, самото постоење на безбедно засолниште е доволно за да создаде чувство на сигурност во свет што го доживуваат како сè понестабилен.

Интересно е што современите купувачи ретко се загрижени само за една конкретна опасност. Наместо тоа, тие размислуваат за повеќе можни сценарија што би можеле да го нарушат секојдневниот живот, од воени конфликти до целосен прекин на комуникациските и енергетските системи.

Наоми Корби од компанијата „СЕЈФ“, која се занимава со проектирање безбедни домови и специјализирани објекти за богати клиенти, посочува дека во разговорите најчесто се спомнуваат неколку различни закани. Според неа, луѓето можат истовремено да изразат загриженост за политички немири, природни катастрофи, сајбер-напади и технолошки промени.

Особено забележливо е зголемувањето на интересот за ризиците поврзани со вештачката интелигенција. Сепак, тоа не значи дека клиентите нужно очекуваат сценарија слични на научнофантастичните филмови, во кои машините започнуваат директна пресметка со човештвото.

Загриженоста почесто е насочена кон можноста напредните системи со вештачка интелигенција да бидат злоупотребени за пософистицирани сајбер-напади, масовен надзор, ширење дезинформации или нарушување на критичната инфраструктура. Во такви околности, потенцијалната опасност не произлегува само од технологијата, туку и од начинот на кој луѓето би можеле да ја користат.

Овој тренд особено се засилил по 2020 година, кога пандемијата на коронавирусот покажа колку брзо може да се наруши нормалното функционирање на општеството. Ограничувањата на движењето, прекините во снабдувањето и неизвесноста околу здравствената состојба на населението поттикнаа многумина да размислуваат за сопствената подготвеност во случај на голема криза.

Следуваа војната во Украина, зголемените геополитички тензии и конфликтите на Блискиот Исток, кои дополнително ја зајакнаа загриженоста за глобалната безбедност. За компаниите што продаваат бункери, ваквите настани се претворија во фактор што директно влијае врз интересот на потенцијалните купувачи.

Рон Хабард, извршен директор на американската компанија „Атлас Сурвајвал Шелтерс“, наведува дека случувањата по 2020 година имале значително влијание врз продажбата. Според него, вештачката интелигенција денес се приклучува на листата причини поради кои луѓето размислуваат за изградба на приватни засолништа.

Но, интересот не е ограничен само на Соединетите Американски Држави. Слични движења забележуваат и компании во Велика Британија, каде што купувачите бараат различни видови заштитени објекти, од поедноставни простории за краткотрајна изолација до специјализирани засолништа наменети за сериозни безбедносни закани.

Разликите меѓу понудените објекти се огромни. Најосновните модели можат да бидат релативно мали подземни конструкции поставени во приватен двор, додека најскапите проекти претставуваат вистински подземни станбени комплекси со сопствена инфраструктура.

Кај посложените засолништа, главната цел е да се овозможи престој без директна зависност од надворешните системи. Затоа тие можат да располагаат со резервни извори на електрична енергија, системи за прочистување воздух, складишта за вода, комуникациска опрема и резерви на храна и лекови.

Во зависност од потребите на купувачот, дел од бункерите се проектираат за престој од неколку дена, додека други се наменети за многу подолга изолација. Таквите објекти бараат значително посложено планирање, бидејќи не е доволно само да обезбедат физичка заштита, туку и услови за нормално функционирање на луѓето што престојуваат во нив.

За најбогатите клиенти, меѓутоа, преживувањето не мора да подразбира откажување од удобноста на која се навикнати. Современите луксузни бункери сè почесто се проектираат како подземни домови со опрема и ентериер што не се разликуваат многу од скапите приватни резиденции.

Една од компаниите што работат на вакви проекти е „Вивос“, која развива големи подземни комплекси наменети за долготраен престој. Нејзините објекти можат да вклучуваат приватни станбени единици, заеднички простории, кујни, фитнес-центри, медицински содржини и независни системи за снабдување.

Особено внимание привлекува проектот „Европа Уан“, сместен во поранешен воен објект од периодот на Студената војна. Комплексот располага со разгранета подземна инфраструктура и километри тунели, а приватните простории можат да се приспособуваат според желбите на купувачите.

Во најлуксузните варијанти се предвидуваат содржини што вообичаено се поврзуваат со престижни хотели и приватни вили. Кино-сали, теретани, барови и базени стануваат дел од концептот на подземно живеење, со што засолништето се претвора во простор наменет не само за физичка безбедност, туку и за удобен престој.

„Вивос“ развива и голема заедница во американската сојузна држава Јужна Дакота, на локација што претходно била користена како воена база. Таму се наоѓаат стотици бетонски бункери што можат да бидат приспособени за приватна употреба.

Според информациите на компанијата, поединечните единици имаат површина од приближно 200 квадратни метри и можат да обезбедат простор за десет или повеќе лица. Ваквите објекти се наменети за купувачи што сакаат да располагаат со сопствено засолниште, но и да бидат дел од поширока заштитена заедница.

Во меѓувреме, компанијата „СЕЈФ“ развива концепти што ја поврзуваат физичката безбедност со луксузното живеење. Нејзините проекти се насочени кон клиенти со исклучително високи приходи, за кои заштитените објекти претставуваат продолжение на нивниот животен стил.

Така, на пазарот постепено се формира посебен сегмент во кој бункерот повеќе не е само бетонска конструкција со основни резерви за преживување. Тој станува недвижност што може да располага со напредна технологија, луксузен ентериер и инфраструктура за подолг независен престој.

Сепак, точната вредност на индустријата за приватни засолништа тешко може да се утврди. Не постои единствена јавна статистика што ги опфаќа сите компании, а дел од проектите се реализираат со висок степен на доверливост поради приватноста и безбедноста на клиентите.

И покрај тоа, одредени производители пријавуваат значителен раст на деловните активности. Брајан Камден, основач на американската компанија „Харденд Стракчерс“, изјавил за „Њузвик“ дека неговата фирма работи на проекти со вкупна вредност од околу 100 милиони долари.

Компанијата не се занимава исклучиво со приватни бункери за богати поединци. Според Камден, дел од проектите се наменети и за владини клиенти во повеќе земји, што покажува дека интересот за специјализирани заштитени објекти постои и во институционалниот сектор.

Ваквите конструкции можат да бидат проектирани за различни ризици, вклучувајќи експлозии, хемиски и биолошки закани, електромагнетни нарушувања и долготрајни прекини во снабдувањето со електрична енергија. Но, нивото на заштита зависи од конкретниот проект, техничките решенија и условите за кои е изграден објектот.

Производителите нагласуваат дека приватните засолништа не се достапни исклучиво за милијардери. На пазарот постојат и поедноставни конструкции со значително пониски трошоци, наменети за луѓе што сакаат основна заштита во случај на непредвидени ситуации.

Сепак, цената брзо се зголемува кога купувачот бара високо ниво на безбедност, независно снабдување со енергија и вода, напредни комуникациски системи и луксузни услови за престој. Токму ваквите проекти остануваат привилегија на најбогатите, кои можат да издвојат огромни средства за објект што можеби никогаш нема да им биде потребен.

Посебно внимание предизвикува фактот што за можноста од изградба на бункери размислувале и луѓе директно вклучени во развојот на најнапредните технологии. Еден од нив е Илја Суцкевер, коосновач на „ОпенАИ“ и поранешен главен научник на компанијата.

Според информации наведени во книгата „Империја на вештачката интелигенција“ од новинарката Карен Хао, Суцкевер разговарал со свои колеги за потребата од заштита на истражувачите во периодот кога би можела да биде создадена општа вештачка интелигенција.

Станува збор за хипотетички напреден систем што би можел да учи, да расудува и да решава широк спектар задачи на ниво споредливо со човечките способности или над нив. Иако ваква технологија сè уште не е научно потврдена како достигната цел, нејзиниот потенцијален развој отвора бројни прашања за иднината на општеството.

Загриженоста поврзана со општата вештачка интелигенција не се однесува само на можноста машините да станат помоќни од луѓето во одредени области. Дел од истражувачите предупредуваат и на пошироките последици што би можеле да произлезат од брзи економски, политички и општествени промени.

Токму затоа разговорите за бункери во технолошките кругови привлекуваат посебно внимание. Кога луѓе што работат на развојот на најнапредните системи размислуваат за сценарија на голема нестабилност, тоа дополнително ја поттикнува јавната дебата за ризиците што би можеле да ги донесат идните технологии.

Сепак, ваквите размислувања не претставуваат доказ дека глобална катастрофа е неизбежна или дека вештачката интелигенција нужно ќе предизвика сериозна криза. Тие пред сè покажуваат како дел од богатите и технолошки влијателните поединци ги проценуваат ризиците и какви мерки се подготвени да преземат.

Во суштина, современиот бункер станува еден вид исклучително скапо осигурување од неизвесноста. Неговите сопственици не мора да веруваат дека светот наскоро ќе се соочи со катастрофа, но сакаат да располагаат со резервна можност доколку се случи нешто што не можат да го контролираат.

Овој начин на размислување открива и една необична страна на современото богатство. Додека парите можат да обезбедат пристап до најдобрите домови, медицински услуги и технологии, тие не можат да ги отстранат глобалните ризици како војните, пандемиите или големите инфраструктурни нарушувања.

Она што богатите можат да го направат е да создадат дополнителен слој на лична заштита. Со изградба на независни засолништа тие се обидуваат да ја намалат сопствената изложеност на опасности што би можеле да погодат милиони луѓе.

Но, дури и најсовремениот бункер има свои ограничувања. Неговата функционалност зависи од одржувањето, резервите, техничките системи и природата на опасноста за која е проектиран. Затоа ниту еден ваков објект не може да претставува апсолутна гаранција за безбедност во сите можни сценарија.

Сепак, интересот за подземни засолништа покажува колку се променило чувството на сигурност во современиот свет. Она што некогаш се поврзуваше главно со стравот од нуклеарна војна, денес опфаќа многу поширок спектар закани, од прекин на електричната мрежа до потенцијални последици од технолошкиот развој.

За најбогатите, решението сè почесто се наоѓа не во уште повисока зграда или поскапа вила, туку неколку метри под земјата. Можеби никогаш нема да мора да ги користат своите засолништа, но за нивната одлука пресудно е сознанието дека имаат место каде што би можеле да се повлечат доколку светот над нив стане премногу опасен.

И токму во тоа се крие најголемата противречност на новиот тренд. Во време кога човештвото располага со повеќе технологија, знаење и богатство од кога било претходно, дел од најуспешните луѓе на планетата инвестираат огромни суми во можноста еден ден да се изолираат од светот што го создал тој напредок.