Вештачката интелигенција создава нова генерација европски милијардери

Бумот на вештачката интелигенција веќе не создава огромни богатства само во Силициумската долина. Во Европа се појавува нова генерација млади претприемачи чии компании за само неколку години достигнуваат вредност од повеќе милијарди долари, а големите инвестициски рунди и преземања ги претвораат нивните основачи во милијардери. Само во последните пет месеци осум европски претприемачи влегле во клубот на милијардери, додека богатството на уште шестмина значително се зголемило.

Еден од најновите примери е ElevenLabs, компанија специјализирана за гласовна технологија базирана на вештачка интелигенција. По продажбата на акции во сопственост на вработените, вредна 300 милиони долари, проценетата вредност на компанијата се удвоила и достигнала 22 милијарди долари. Со тоа нејзините полски соосновачи Мати Станишевски и Пјотр Дабковски, кои според проценките поседуваат по околу 15 проценти од компанијата, сега имаат богатство од приближно 3,3 милијарди долари секој. На почетокот на годината нивното богатство било проценето на околу 1,6 милијарди долари.

Приказната на двајцата претприемачи започнала многу порано од нивниот заеднички бизнис. Тие се пријатели уште од средношколските денови, а една од идеите што подоцна ги поттикнала да создадат сопствена компанија биле лошо синхронизираните филмови што ги гледале додека растеле. Во 2022 година ги напуштиле своите работни места во „Палантир“ и „Гугл“, ги здружиле заштедите и го основале ElevenLabs со идеја вештачката интелигенција да понуди поприродни и поквалитетни гласови.

Компанијата денес работи од Њујорк и Лондон, а повеќе од половина од приходите, односно околу 55 проценти, доаѓаат од деловни корисници меѓу кои се компании како „Кларна“ и „Револут“. Во декември ElevenLabs имал речиси 200 милиони долари приходи во претходните 12 месеци, а според досегашното темпо компанијата е на пат дополнително силно да го зголеми бизнисот. Нејзините агенти со вештачка интелигенција веќе учествуваат во околу 15 милиони разговори неделно.

Но, ElevenLabs е само еден дел од многу пошироката европска приказна. Огромниот прилив на капитал во компании поврзани со вештачката интелигенција во последните месеци значително ја зголеми вредноста на повеќе европски стартапи. Истовремено, нивните основачи добиваат богатства што до неодамна беа карактеристични главно за американските технолошки претприемачи.

Еден од нив е германскиот претприемач Јан Оберхаузер, основач на берлинскиот софтверски стартап n8n. Компанијата развива технологија со која бизнисите можат да автоматизираат различни процеси користејќи повеќе од 12.000 готови шаблони. Стратешката инвестиција од „САП“ во мај ја удвоила проценетата вредност на n8n на 5,2 милијарди долари, а уделот на Оберхаузер од околу 45 проценти денес се проценува на приближно 2,3 милијарди долари.

Новата технолошка трка создава милијардери и меѓу исклучително младите претприемачи. На почетокот на август, 25-годишниот Британец Џејмс Дакомбе стана најмладиот европски милијардер што сам го создал своето богатство. Неговата компанија за чипови Olix обезбедила 312 милиони долари свеж капитал и била проценета на 3,3 милијарди долари. Дакомбе, кој го напуштил средното училиште за да ја започне својата прва компанија, според проценките поседува околу 30 проценти од бизнисот.

Шведска исто така создава нови милијардери во бранот на вештачката интелигенција. Стартапот Lovable во август обезбедил нова инвестициска рунда од 400 милиони долари, со што компанијата, која развива алатка за создавање веб-страници со помош на вештачка интелигенција, била проценета на повеќе од 13,3 милијарди долари. Вредноста на уделите на соосновачите Антон Осика и Фабин Хедин по оваа инвестиција се искачила на околу 3,1 милијарда долари за секој од нив.

Само неколку дена подоцна значително пораснало и богатството на Швеѓанецот Арвид Лунемарк. Тој е еден од основачите на Cursor, компанија за програмирање со помош на вештачка интелигенција, која ја создал во 2022 година заедно со тројца пријатели од МИТ. По преземањето на компанијата од страна на Илон Маск, Cursor бил проценет на повеќе од 60 милијарди долари, а само уделот на Лунемарк се проценува на повеќе од 2,7 милијарди долари. Тој ја напуштил компанијата во 2025 година и започнал нов стартап, Integrous Research, насочен кон развој на побезбедни системи со вештачка интелигенција.

Големите пари не се насочуваат само кон софтвер и модели со вештачка интелигенција. Огромната потреба од компјутерска инфраструктура создава нови богатства и во индустријата на дата-центри. Fluidstack во текот на летото обезбедил инвестициска рунда од 1,5 милијарди долари, по која компанијата била проценета на повеќе од 18 милијарди долари. Нејзините соосновачи Гери Ву, Џејми Кокс и Сезар Маклари со тоа станале милијардери, со проценето богатство од околу една милијарда долари за секој од нив.

Fluidstack започнал со многу поинаков бизнис-модел од оној што го има денес. Компанијата првично им овозможувала на гејмерите да ја изнајмуваат неискористената моќност на своите графички процесори на истражувачи кои работат со вештачка интелигенција. Денес компанијата гради дата-центри низ САД, а меѓу нејзините најголеми клиенти е „Антропик“. Се очекува приходите на Fluidstack оваа година да достигнат околу 660 милиони долари.

Франција, пак, го има еден од најамбициозните европски обиди за создавање конкурент на американските и кинеските компании за вештачка интелигенција. Парискиот Mistral во септември обезбедил речиси 3,5 милијарди долари нов капитал, што претставува најголема инвестициска рунда собрана од европски стартап. По трансакцијата компанијата била проценета на 24,3 милијарди долари.

Mistral е основан во 2023 година од Артур Менш, поранешен истражувач во „Гугл Дипмајнд“, и поранешните вработени во „Фејсбук“, Тимоте Лакроа и Гијом Лампл. Нивната амбиција е да развиваат големи јазични модели што ќе можат да се натпреваруваат со американските лаборатории и со кинеските модели со отворен код. По последната инвестициска рунда, вредноста на уделот на секој од тројцата основачи се проценува на околу 2,7 милијарди долари, во споредба со приближно 1,8 милијарди долари во април.

Покрај инвестициските рунди, големите преземања се уште еден начин на кој бумот на вештачката интелигенција создава нови милијардери. „Нвидиа“ минатиот месец се согласила да ја купи платформата со отворен код Hugging Face за 12,9 милијарди долари. Според проценките на „Форбс“, договорот ги претворил француските соосновачи Клеман Деланг, Жилиен Шомон и Томас Волф во милијардери, со проценето богатство од околу 1,7 милијарди долари за секој од нив.

Hugging Face воопшто не започнал како компанија со амбиција да стане една од најважните платформи во светот на вештачката интелигенција. Стартапот бил основан во Њујорк во 2016 година како забавен четбот наменет за тинејџери, но неговите основачи брзо сфатиле дека технологијата и моделите зад апликацијата имаат многу поголема вредност од самиот производ. Денес библиотеката со модели и податочни сетови на Hugging Face ја користат околу 18 милиони програмери и 200.000 компании ширум светот.

Иако голем дел од глобалното внимание во трката за вештачка интелигенција останува насочено кон американските технолошки гиганти, последните инвестиции покажуваат дека Европа создава сопствена група брзорастечки компании. Од Париз и Берлин до Лондон и Стокхолм, стартапите привлекуваат милијарди долари капитал за развој на јазични модели, гласовна технологија, програмирање, чипови, автоматизација и инфраструктура за дата-центри.

Со тоа се менува и профилот на европските милијардери. Наместо богатството да доаѓа само од традиционални индустрии, луксуз, финансии или наследени семејни компании, сè поголем број млади претприемачи создаваат огромен капитал преку компании основани пред само неколку години. Бумот на вештачката интелигенција така не ја менува само технолошката индустрија – тој веќе создава и сосема нова генерација европски милијардери.