Кои земји се дигитални лидери во 2026 година? Новата листа носи изненадувања

Пристапот до интернет одамна престана да биде само прашање на комуникација и забава. Дигиталната поврзаност денес е основа за функционирањето на економијата, образованието, трговијата, финансиските услуги и јавната администрација. Сепак, разликите меѓу државите остануваат огромни, а најновите податоци покажуваат дека дел од земјите веќе се приближуваат до речиси целосна дигитална поврзаност.

Најновиот Индекс за развој на информациските и комуникациските технологии за 2026 година покажува кои економии најмногу напредувале во создавањето широко достапна и функционална дигитална инфраструктура.

Истражувањето на Меѓународната телекомуникациска унија опфаќа 159 економии, а извештајот е објавен во јуни 2026 година. Најголем дел од показателите врз кои се темели рангирањето се однесуваат на податоци од 2024 година.

Индексот не го следи само бројот на луѓе што имаат пристап до интернет. За оценувањето се користат десет показатели преку кои се анализираат покриеноста со мрежи, нивното користење, потрошувачката на податоци и финансиската достапност на дигиталните услуги.

Резултатите покажуваат дека една група држави особено се издвојува. Земјите од Персискиот Залив заземаат дури пет места меѓу десетте најдобро оценети економии во светот.

Меѓу нив се Саудиска Арабија, Обединетите Арапски Емирати, Кувајт, Катар и Бахреин, што го потврдува големиот напредок што регионот го направи во изградбата на телекомуникациска и дигитална инфраструктура.

Особено се издвојува Саудиска Арабија. Земјата добила максимални 100 поени во категоријата универзална поврзаност, додека кај смислената поврзаност резултатот достигнува 99,6 поени.

Ваквите резултати покажуваат колку брзо дел од земјите богати со енергетски ресурси го прошируваат својот економски фокус кон технологијата и дигиталната инфраструктура. Големите инвестиции во телекомуникациски мрежи и дигитални услуги стануваат дел од пошироката економска трансформација на регионот.

Но, Европа не заостанува многу зад светските лидери.

Најдобро рангирана европска економија е Естонија со 98,5 поени. Земјата со години важи за еден од европските примери за широка употреба на дигитални услуги, а најновото рангирање повторно ја поставува непосредно до светскиот врв.

Веднаш зад неа е Финска со 98,4 поени, што дополнително ја потврдува силната позиција на северноевропските земји во дигиталната поврзаност.

Соединетите Американски Држави имаат 97,9 поени и го делат деветтото место на глобалната листа. Истовремено, тоа е највисокиот резултат меѓу економиите од американскиот континент.

Канада, од друга страна, има резултат од 89,9 поени, што покажува дека дури и меѓу високоразвиените економии може да постојат забележливи разлики според критериумите што ги следи индексот.

Иако земјите од Заливот се меѓу најдобрите во светот, нивниот успех не значи дека целиот арапски регион е на исто ниво.

Регионалниот просек изнесува 78 поени, но разликата меѓу поединечните економии е огромна. Додека најуспешните практично го допираат максималниот резултат, најслабите имаат само околу 37 поени.

Тоа покажува дека географската близина сама по себе не гарантира еднакво ниво на дигитален развој. Разликите во инвестициите, приходите, инфраструктурата и цената на услугите продолжуваат силно да влијаат врз можноста населението да ги користи современите дигитални технологии.

Слична слика може да се забележи и во Азија и Пацификот.

Хонг Конг и Сингапур имаат по 97,9 поени и се наоѓаат меѓу најразвиените дигитални економии. Јужна Кореја достигнува 95,5 поени, а Малезија 95,3.

Истовремено, разликата меѓу најдобро и најслабо рангираната економија во овој огромен регион достигнува дури 62 поени.

Причините за ваквиот јаз се повеќеслојни. Нивото на приходите има големо влијание, но значајни се и степенот на урбанизација, телекомуникациската инфраструктура, достапноста на уредите и цената на широкопојасните услуги.

Овие разлики стануваат уште поважни во период кога сè поголем дел од економските активности се префрлаат на интернет. Од електронската трговија и банкарството до образованието и државните услуги, квалитетната интернет-врска постепено станува предуслов за целосно учество во современата економија.

Азија во исто време станува едно од најважните места за нови инвестиции во дигитална инфраструктура.

Брзиот развој на облачните услуги и вештачката интелигенција создава огромна потреба од нови дата-центри и дополнителни компјутерски капацитети. Особено забрзано се развива Југоисточна Азија.

Малезија, Индонезија и Тајланд привлекуваат нов капитал во оваа област, додека операторите почнуваат да бараат локации надвор од традиционалните регионални центри како Сингапур.

Тоа покажува дека следната фаза од дигиталниот развој нема да биде поврзана само со мобилните мрежи и пристапот до интернет. Вештачката интелигенција и облачните услуги бараат сосема ново ниво на инфраструктура, од дата-центри и телекомуникациски врски до огромни количини електрична енергија.

На глобално ниво, просечниот резултат на индексот изнесува 79 поени. Вкупно 59 економии имаат меѓу 90 и 100 поени, што покажува дека значителен број земји веќе имаат високо ниво на поврзаност.

Но, на другиот крај од листата се 15 економии со помалку од 50 поени.

Особено впечатлива е поврзаноста меѓу економската моќ и дигиталниот развој. Просечниот резултат кај економиите со ниски приходи изнесува само 42 поени, додека кај оние со високи приходи достигнува 93.

Разликата покажува дека дигиталниот јаз во голема мера останува и економски јаз. Изградбата на мрежи, дата-центри и друга инфраструктура бара значителен капитал, а истовремено корисниците мора да можат финансиски да си дозволат интернет-услуги и соодветни уреди.

Сепак, високата позиција на ова рангирање не значи дека една земја автоматски ги има сите карактеристики на напредна дигитална економија.

Актуелното издание на индексот не вклучува некои важни фактори, меѓу кои распространетоста на фиксниот широкопојасен интернет, брзината на интернет-врските, дигиталните вештини на населението и безбедноста на интернет.

Поради тоа, резултатите треба да се гледаат првенствено како мерка за тоа колку една економија се приближила до широко распространета и практично употреблива дигитална поврзаност, а не како конечна оценка за нејзиниот целокупен технолошки развој.

Сепак, глобалната насока е позитивна.

Од 151 економија за кои можат да се споредат резултатите од изданијата за 2023 и 2026 година, дури 146 го подобриле својот резултат.

Тоа покажува дека интернетот и дигиталните услуги продолжуваат да се шират во речиси сите делови од светот. Но, со самото зголемување на бројот на поврзани корисници се менува и прашањето што треба да се решава.

Во првата фаза од глобалната дигитализација главната цел беше луѓето воопшто да добијат пристап до интернет. Во следната фаза многу поважно станува каков е тој пристап.

Брзината, стабилноста, цената и капацитетот на мрежата ќе имаат сè поголемо значење во свет во кој секојдневно расте употребата на облачни услуги, стриминг, дигитално образование, работа од далечина и системи со вештачка интелигенција.

Токму затоа дигиталната поделба во иднина нема да се сведува само на тоа кој има, а кој нема интернет. Вистинската разлика ќе биде меѓу земјите што располагаат со евтина, брза и широко достапна дигитална инфраструктура и оние што нема да можат да го следат темпото на сè позахтевната дигитална економија.