Дата центрите стануваат магнет за работниците: Платите растат, а побарувачката не запира

Европскиот пазар на трудот добива нова динамика под влијание на забрзаниот развој на вештачката интелигенција. Додека дел од технолошките компании го забавуваат вработувањето, побарувачката за инженери, техничари и други стручни кадри во дата центрите бележи значителен раст. Во некои европски земји овој сектор веќе нуди и значително повисоки плати од оние што работниците можат да ги добијат за слични позиции во други индустрии.

Причината за ваквите промени е сè поголемата потреба од инфраструктура што овозможува обработка, складирање и пренос на огромни количества податоци. Развојот на вештачката интелигенција дополнително ја зголемува побарувачката за вакви капацитети, принудувајќи ги компаниите да инвестираат во изградба на нови објекти и проширување на постојните.

Европа настојува да го забрза овој процес и да ја намали зависноста од американската технолошка инфраструктура. Соединетите Американски Држави и понатаму имаат убедлива предност, бидејќи во 2025 година располагале со повеќе од двојно поголем број дата центри од сите земји на Европската Унија заедно.

За да ја намали оваа разлика, Европската комисија постави амбициозни цели за проширување на европските капацитети и зајакнување на технолошката независност. Плановите предвидуваат тројно зголемување на капацитетот на дата центрите во наредните пет до седум години.

Ваквите инвестиции веќе се одразуваат врз пазарот на трудот. Според податоците на глобалната платформа за вработување Indeed, бројот на огласи за работа во дата центрите во десет анализирани европски економии во август 2026 година бил повисок отколку пред пандемијата.

Особено интересно е што овој раст се случува во период кога вработувањето во другите технолошки области не покажува подеднакво позитивни резултати.

Во девет од десетте анализирани земји, бројот на огласи за технолошки работни места надвор од секторот на дата центрите останал под претпандемиското ниво. Единствен исклучок била Шпанија, каде што индексот бил само еден поен над тоа ниво.

Оваа разлика покажува дека развојот на вештачката интелигенција не создава еднаква побарувачка за сите технолошки професии. Додека одредени компании внимателно пристапуваат кон нови вработувања, изградбата и одржувањето на дата центрите бараат дополнителен кадар.

Најизразен раст на огласите е забележан во Шпанија, Италија и Ирска. Овие земји се издвојуваат како пазари на кои инвестициите во нова дигитална инфраструктура создаваат значителни можности за вработување.

Според економистите на Indeed, Обри Веснер и Павел Адријан, Шпанија и Италија имаат особено голем простор за проширување бидејќи нивниот сектор на дата центри тргнува од релативно ниска основа.

За разлика од традиционалните европски центри, каде што дигиталната инфраструктура веќе е силно развиена, овие две земји привлекуваат нови инвестиции насочени кон потребите на вештачката интелигенција.

Меѓу позначајните примери се големите инфраструктурни проекти во шпанскиот регион Арагон и новите инвестиции во околината на Милано.

Овие проекти претставуваат дел од пошироката промена во европската дигитална индустрија. Наместо дополнителните капацитети да се концентрираат исклучиво во постојните центри, новите инвестиции постепено се прошируваат и кон други региони.

Традиционално, најголемите европски центри за складирање и обработка на податоци се развиваа околу Франкфурт, Лондон, Амстердам, Париз и Даблин. Нивната предност произлегува од развиената телекомуникациска инфраструктура, пристапот до големи деловни пазари и концентрацијата на технолошки компании.

Меѓутоа, растечката потреба од нови капацитети отвора можности и за земјите што досега немаа толку силна позиција во овој сектор.

Значителен раст на огласите за работа во дата центрите е регистриран и во Холандија, Полска и Швајцарија. Според индексните податоци на Indeed, овие земји достигнале вредности од 138, 134 и 133 поени, што претставува зголемување од 38, 34 и 33 проценти во однос на претпандемиското ниво.

Во Германија растот изнесувал 25 проценти, додека во Обединетото Кралство бил забележан пораст од 24 проценти.

Најумерен раст меѓу наведените земји имала Белгија, со девет проценти, по која следувала Франција со 13 проценти.

Разликите меѓу државите укажуваат дека европскиот пазар на дата центри не се развива со еднакво темпо. Земјите со веќе изградена инфраструктура имаат поинакви потреби од оние во кои моментално се реализираат големи нови инвестиции.

Уште повпечатлива е разликата меѓу вработувањето во дата центрите и останатиот технолошки сектор.

Во Италија, индексот на огласите за работа во дата центрите бил за 173 поени повисок од индексот на другите технолошки работни места. Во Шпанија разликата изнесувала 159 поени, а во Ирска 141 поен.

Овие показатели го потврдуваат забрзаниот развој на секторот во период кога поширокиот технолошки пазар на трудот се соочува со послаба побарувачка.

Сепак, европскиот модел на вработување има уште една значајна карактеристика. За разлика од американскиот пазар, каде што неколку големи технолошки компании имаат доминантна улога, побарувачката за работници во европските дата центри е распределена меѓу значително поголем број работодавци.

Според анализата на Indeed, само десет големи технолошки компании учествуваат со 71 процент од огласите за работа во американските дата центри.

Во Европа ситуацијата е сосема поинаква. Во десетте анализирани земји потребни се повеќе од 500 компании за да се опфатат 70 проценти од објавените огласи во овој сектор.

Тоа покажува дека европската индустрија има поразновидна структура, во која учествуваат големи технолошки компании, специјализирани оператори, инфраструктурни претпријатија и други работодавци поврзани со изградбата и одржувањето на дата центрите.

За работниците, ваквата распределба може да значи поголем избор на потенцијални работодавци. За компаниите, пак, тоа создава дополнителна конкуренција во привлекувањето квалификуван кадар.

Токму недостигот од соодветни работници е една од причините поради кои платите во дата центрите се повисоки од оние за слични професии во други сектори.

Анализата на Indeed покажува дека работодавците во оваа индустрија генерално нудат повисоки огласени плати за споредливи работни позиции во рамките на истата земја.

Особено големи разлики се забележани во Италија.

Таму менаџерските позиции во дата центрите нудат просечно за 65 проценти повисока огласена плата во споредба со соодветните менаџерски позиции надвор од секторот.

Кај работните места поврзани со инсталација и одржување, разликата достигнува 50 проценти.

Овие податоци се однесуваат на огласените плати за периодот од јануари до август 2026 година и покажуваат колку се подготвени компаниите да понудат за да привлечат соодветни кандидати.

Причината не е само зголемениот број нови дата центри, туку и сложеноста на работните задачи.

Современите дата центри претставуваат инфраструктурни објекти во кои непрекинатото функционирање е од исклучително значење. Нивната работа зависи од стабилно снабдување со електрична енергија, ефикасни системи за ладење, телекомуникациска поврзаност и постојано одржување на техничката опрема.

Секој прекин може да предизвика сериозни последици за компаниите и корисниците што се потпираат на нивните услуги.

Поради тоа, работодавците бараат луѓе со специјализирани технички знаења, способност за решавање сложени проблеми и искуство во управување со критична инфраструктура.

Според економистите на Indeed, работните места во дата центрите во просек бараат повисоко ниво на вештини во споредба со други позиции од истите професионални области.

Истовремено, овие компании се натпреваруваат за истиот кадар што им е потребен и на други индустрии.

Енергетскиот сектор, телекомуникациите, производствените компании и претпријатијата што инвестираат во дигитална и зелена транзиција имаат потреба од инженери, електротехничари, специјалисти за одржување и други технички професионалци.

Бидејќи дел од овие занимања веќе се соочувале со недостиг од квалификувани работници, дополнителната побарувачка од дата центрите уште повеќе ја засилува конкуренцијата.

Токму затоа, повисоките плати стануваат еден од главните инструменти за привлекување и задржување на стручните кадри.

Но, кои професии се најбарани во европските дата центри?

Податоците покажуваат дека побарувачката е концентрирана во пет професионални области: информатичка инфраструктура, оперативно работење и техничка поддршка, развој на софтвер, менаџмент, инсталација и одржување, како и управување со проекти.

Овие пет групи опфаќаат меѓу 50 и 60 проценти од сите огласи за работа во европските дата центри.

Ваквата структура открива два паралелни процеси што моментално се одвиваат во индустријата.

Од една страна, постојните објекти продолжуваат да вработуваат работници потребни за секојдневно функционирање, техничка поддршка и одржување на инфраструктурата за складирање податоци и услуги во облак.

Од друга страна, изградбата на нови дата центри наменети за вештачка интелигенција создава дополнителна побарувачка за инженери, проектни менаџери и специјалисти за инсталација на опрема.

Тоа значи дека можностите за вработување не се ограничени само на програмерите и другите традиционални информатички професии.

Развојот на дата центрите отвора простор и за технички занимања поврзани со електроенергетските системи, машинските инсталации и одржувањето на сложена инфраструктура.

Сепак, и покрај забрзаниот раст, овој сектор сè уште претставува релативно мал дел од вкупниот европски пазар на трудот.

Во повеќето анализирани земји, огласите поврзани со дата центрите учествуваат со приближно еден процент или помалку од вкупниот број огласи.

Најголем исклучок е Ирска, каде што речиси пет проценти од сите огласи објавени на Indeed веќе споменуваат дата центри.

Овој податок ја потврдува важноста на Ирска како еден од водечките европски центри за дигитална инфраструктура, но и покажува колку силно развојот на секторот може да влијае врз побарувачката за работници на национално ниво.

Според податоците за 2025 година, Германија располагала со најголем број дата центри во Европа, вкупно 529.

Веднаш зад неа се наоѓало Обединетото Кралство со 523 објекти, додека Франција имала 322, а Холандија 298.

Италија располагала со 168 дата центри, Шпанија и Полска имале по 144, а Швајцарија 121.

Овие бројки покажуваат дека западноевропските земји и понатаму имаат најразвиена инфраструктура, иако новите инвестиции постепено ја менуваат географската распределба на секторот.

Северна Европа има помало, но стратешки значајно присуство, додека инфраструктурата во Централна и Источна Европа останува понерамномерно развиена.

Токму оваа нерамномерност отвора простор за понатамошни инвестиции во региони што досега не биле меѓу главните европски центри за обработка на податоци.

Сепак, проширувањето на индустријата ќе зависи и од способноста на европските земји да обезбедат доволно квалификувани работници.

Економистите предупредуваат дека компаниите веќе се соочуваат со недостиг од технички кадар, а најавеното проширување на европските капацитети може дополнително да го зголеми овој проблем.

Доколку Европската Унија ја реализира својата цел за тројно зголемување на капацитетот на дата центрите во наредните пет до седум години, побарувачката за специјализирани работници веројатно ќе продолжи да расте.

Тоа може да создаде нови можности за вработување, но истовремено ќе бара поголеми вложувања во образование, стручна обука и преквалификација.

Развојот на вештачката интелигенција на тој начин не ја менува само технолошката индустрија, туку постепено влијае и врз структурата на европскиот пазар на трудот.

Додека јавните дебати често се насочени кон прашањето кои работни места би можеле да исчезнат поради автоматизацијата, податоците за дата центрите покажуваат и друга страна на промените: создавање нова побарувачка за професии што се неопходни за функционирањето на дигиталната економија.

За европските работници со соодветни технички квалификации, оваа индустрија веќе нуди можности за повисоки примања и професионален развој.

За европските држави, пак, најголемиот предизвик ќе биде како да ја искористат инвестициската експанзија, а притоа да обезбедат доволно кадар за новата инфраструктура.

Доколку сегашните трендови продолжат, дата центрите би можеле да станат еден од најдинамичните сегменти на европскиот технолошки пазар на трудот, особено во земјите што привлекуваат големи инвестиции поврзани со вештачката интелигенција.