Пчелите работат, но дали носат заработка? Математиката зад една кошница

Пчеларството на прв поглед изгледа како едноставна пресметка. Пчелите собираат нектар, пчеларот го вади медот, го пакува во тегли и го продава. Но зад секој килограм мед стојат месеци работа, редовни трошоци и еден фактор што никој не може да го контролира – времето.

Токму затоа е тешко однапред да се каже колку пари може да донесе една кошница во текот на годината. Во добра сезона заработката може да биде солидна, додека лошата паша, сушата или дождот во погрешен период можат значително да го намалат приносот.

Сепак, пчеларството останува можност за дополнителен приход, а со поголем број кошници, искуство и добра организација може да прерасне и во посериозна дејност.

Природниот мед годинава во делови од Македонија се продава по цена од околу 700 денари за килограм. Цената, секако, не е иста насекаде. Влијаат видот на медот, регионот од кој потекнува, неговиот квалитет, но и начинот на кој пчеларот го пласира производот.

Особено важна е разликата меѓу директната продажба и продажбата на откупувач. Кога медот директно стигнува од пчеларот до потрошувачот, обично останува поголем простор за заработка.

Следното прашање е колку мед воопшто може да даде една кошница. Тука пресметката станува многу понеизвесна.

Податоците од претходните години покажуваат големи разлики во приносите. Во послаби сезони едно пчелно семејство може да даде само пет до десетина килограми мед. Во поволна година, кога семејството е силно, а пашата богата, количината може да биде значително поголема.

Ако за пример се земе принос од 15 килограми и продажна цена од 700 денари за килограм, една кошница би создала бруто-приход од 10.500 денари. Доколку приносот достигне 20 килограми, приходот би се зголемил на 14.000 денари.

Но тие 10.500 или 14.000 денари не се чиста заработка.

За да функционира пчеларникот, потребни се постојани вложувања. Самите кошници и пчелните семејства се само почеток. Потребни се рамки, восочни основи, заштитна опрема и прихрана во периодите кога во природата нема доволно храна.

Дополнителен трошок се третманите против вароа и други заболувања, како и теглите, капачињата и етикетите потребни за продажба на готовиот производ. Кај пчеларите што ги преселуваат кошниците на различни локации во потрага по подобра паша, во пресметката влегуваат и превозот и горивото.

Ризикот дополнително се зголемува ако дојде до губење на пчелно семејство. Во таков случај штетата не се сведува само на помалку мед во тековната сезона, туку може да бара и дополнителни средства за обновување на пчеларникот.

Затоа една кошница не може да се набљудува како извор на сигурен годишен приход. Една сезона може да биде исклучително добра, а следната да донесе многу послаб резултат. Во одредени години пчеларот може да биде принуден да остави поголем дел од медот за самите пчели.

Климатските услови имаат огромно влијание врз целата пресметка. Сушата може да ја намали достапноста на нектар, додека дождот во периодот на цветање може да го ограничи движењето на пчелите. Слабата паша директно се одразува врз количината мед што на крајот ќе може да се извади од кошниците.

Но економската вредност на пчелите не завршува со медот. Нивната улога во опрашувањето е многу поголема од приходот што пчеларот директно го добива од продажбата на пчелни производи.

Проценките што се користат во пчеларството покажуваат дека едно пчелно семејство преку опрашувањето може да создаде економска корист до околу 500 евра. Само мал дел од таа вредност директно завршува кај сопственикот на кошницата.

Опрашувањето е особено важно за овоштарството, земјоделството и градинарството, бидејќи може да придонесе за поголем и поквалитетен род. Поради тоа пчеларите со години предупредуваат дека средствата за заштита на растенијата мора внимателно да се употребуваат, особено кога растенијата цветаат и пчелите се најактивни.

За човек што располага со само неколку кошници, пчеларството најчесто останува дополнителен извор на приходи. Со зголемувањето на бројот на пчелни семејства, меѓутоа, се менува и економската пресметка.

Пчеларник со 50, 100 или повеќе добро одржувани семејства веќе има значително поголем производствен потенцијал, но паралелно растат и обемот на работата, потребното време и трошоците. Поголемиот број кошници не значи автоматски и пропорционално поголема добивка.

Дополнителна можност е пчеларот да не зависи исклучиво од медот. Од кошниците можат да се добијат и прополис, полен, восок и матичен млеч, а приход може да се остварува и преку продажба на роеви и пчелни матици. Токму проширувањето на понудата може значително да ја промени економската сметка на еден пчеларник.

Затоа на прашањето колку пари може да донесе една кошница нема единствен одговор. При цена од 700 денари за килограм, 15 килограми мед носат бруто-приход од 10.500 денари, а 20 килограми носат 14.000 денари. Но од тие суми треба да се одземат сите трошоци направени во текот на сезоната.

На крајот, пчеларството останува бизнис во кој природата има голем удел во конечниот резултат. Пчеларот може да инвестира, да се грижи за семејствата и добро да го организира производството, но не може да нареди кога ќе врне, колку долго ќе трае сушата или каква ќе биде пашата.

Токму затоа една кошница може да донесе солиден приход во добра година, а многу помал во лоша. Медот има своја цена, но конечната заработка секоја сезона повторно се пресметува.