Дали е непрофесионално да дојдете на интервју за работа со кафе за носење?

Може ли обична чаша „coffee to go“, односно кафе за носење, да влијае врз впечатокот што кандидатот ќе го остави на интервју за работа? Прашањето на прв поглед звучи банално, но токму тоа предизвика необична дебата за современиот деловен бонтон и за ситните детали врз основа на кои понекогаш се проценуваат кандидатите.

Дискусијата започнала откако корпоративен регрутер објавил видео во кое ги предупредил кандидатите дека доаѓањето на интервју со кафе за носење во раката може да остави впечаток на премногу опуштено однесување. Темата брзо се проширила на LinkedIn, каде што една обична навика прераснала во разговор за професионалноста, самодовербата, статусот и начинот на кој кандидатот се претставува пред потенцијалниот работодавач.

Некои од советите отишле уште подалеку. Според едно гледиште што се појавило во дискусијата, кандидатот за време на интервју не би требало ниту да прифати напиток што му го нуди соговорникот. Така нешто што во секојдневниот живот речиси никој не би го забележал одеднаш станало предмет на анализа.

Суштината на дебатата, сепак, не е во самото кафе. Таа открива нешто многу пошироко за начинот на кој функционира деловната култура. Интервјуто за работа е средина во која кандидатите често се оценуваат не само според знаењето, искуството и способностите, туку и според голем број мали сигнали што ги испраќаат со своето однесување.

Облеката, говорот на телото, начинот на поздравување, телефонот оставен на масата, доцнењето или начинот на комуникација можат да влијаат врз првиот впечаток. Сега, барем според оваа дебата, на списокот може да се додаде и чашата кафе за носење што кандидатот ја внесува на интервјуто.

Проблемот е што таквите правила ретко се универзални. Кафето за носење е вообичаен дел од секојдневието, особено за луѓето кои денот го минуваат меѓу работа, состаноци и други обврски. На неформален деловен состанок веројатно никој нема да му посвети внимание, но во поконзервативна корпоративна средина истиот детал некој може да го протолкува како знак на претерана опуштеност.

Токму тоа ги прави непишаните правила на деловното однесување толку комплицирани. Тие зависат од компанијата, индустријата, корпоративната култура и конкретната ситуација. Она што во една фирма се смета за сосема нормално, во друга може да биде забележано како несоодветно.

Современиот кандидат затоа се наоѓа пред уште еден парадокс. Од него се очекува да биде автентичен и да ја покаже својата личност, но истовремено мора да процени колкав дел од таа личност е соодветно да го покаже во професионална средина. Треба да биде самоуверен, но не арогантен, опуштен, но не премногу неформален, различен од другите, но не на начин што би можел да стане поважен од неговите професионални квалитети.

Еден пример од американската деловна култура добро го покажува овој начин на размислување. На кандидат кој носел чорапи со дискретни и необични мотиви татко му му советувал да ги избегнува кога оди на интервју. Не станувало збор за нешто навредливо или особено впечатливо, туку за мотиви како јастози или ирваси. Логиката била едноставна – прво добиј ја работата, а потоа покажувај повеќе од својата личност.

Зад таквиот совет се крие стравот дека кандидатот може да биде одбиен поради сосема спореден детал. Токму затоа приказната за кафето за носење е помалку приказна за кафе, а повеќе за невидливите правила што постојат во деловниот свет.

Ова може да претставува дополнителен проблем за луѓето кои немаат претходно искуство со корпоративна средина. Некој што со години работи во такво опкружување може инстинктивно да знае како да се облече, кога да зборува, што да понесе и како да се однесува. За кандидат кој првпат влегува во таков свет, истите правила можат да бидат целосно непознати.

Дополнително, самото значење на професионалноста значително се промени во последните години. Пандемијата и масовното преминување кон работа од дома ја избришаа границата меѓу приватниот и деловниот простор. Луѓето одеднаш почнаа да одржуваат важни состаноци од дневни соби, кујни и домашни канцеларии, а колегите добија поглед во дел од нивниот приватен живот.

Позадината на видеоповикот стана дел од професионалната презентација. Се анализираа осветлувањето, полиците со книги, растенијата, сликите на ѕидовите, па дури и каблите што се гледаат зад работната маса. Домашниот простор практично се претвори во мала сцена на која секој требаше да изгледа доволно професионално.

Со текот на времето и тие правила почнаа да омекнуваат. Куче што ќе се појави во кадарот или дете што ненадејно ќе влезе во собата повеќе не мора автоматски да се смета за сериозен професионален пропуст. Работната култура стана потолерантна кон фактот дека зад секој вработен постои и приватен живот.

Тоа, сепак, не значи дека правилата исчезнале. Наместо строга листа на дозволени и недозволени работи, сè поважна станува способноста правилно да се процени ситуацијата. Кандидатот треба да препознае во каква средина влегува и соодветно да го приспособи своето однесување, без притоа целосно да се откаже од сопствената личност.

Од таа перспектива, тешко е кафето за носење само по себе да се прогласи за професионално или непрофесионално. Многу поважно е што прави кандидатот со него и како се однесува кон луѓето околу себе. Чаша што остава траги врз туѓи документи или маса може да биде непријатност, исто како што постојаното гледање во телефонот за време на разговорот испраќа многу посилна порака од изборот на напиток.

Најочигледниот пример е доцнењето. Ако кандидатот пристигне 15 минути по договореното време со штотуку купено „coffee to go“ во раката, тешко дека проблемот ќе биде самото кафе. Работодавачот многу поверојатно ќе го забележи фактот дека кандидатот нашол време да застане по кафе, но не успеал навреме да пристигне на разговорот.

Токму затоа дебатата околу кафето за носење можеби открива нешто поважно од правилата за деловниот бонтон. Професионалноста не се мери според тоа дали некој влегол со хартиена или пластична чаша во раката, туку преку почитувањето на туѓото време, просторот и луѓето со кои комуницира.

Кандидатот може да носи кафе за носење, необични чорапи или да има домашна канцеларија што не изгледа како совршена корпоративна сценографија. Но точноста, подготвеноста, начинот на комуникација и односот кон соговорникот и понатаму остануваат многу посилни сигнали за тоа колку некој сериозно го сфаќа интервјуто за работа.