Новото „злато“ на технолошката ера: Бакарот никогаш не бил поскап

Цената на бакарот се искачи на нивоа какви што досега не биле забележани на светските пазари, достигнувајќи околу 14.000 американски долари за метрички тон. Металот кој со децении беше еден од главните показатели за движењата во глобалната индустрија сега добива уште поголемо значење поради огромните инвестиции во енергетската инфраструктура и развојот на вештачката интелигенција.

Сегашните нивоа претставуваат огромна промена во однос на периодот на пандемијата. Тогаш цената на бакарот во еден момент се движеше околу 5.000 долари за метрички тон, во услови на силна неизвесност, прекини во производството и стравувања од глобална економска криза.

Во следните шест години ситуацијата значително се промени. Иако во меѓувреме имаше периоди на корекција и падови, долгорочниот правец остана нагорен. Од пандемиските нивоа до историскиот рекорд, вредноста на бакарот порасна за околу 187,9 проценти.

Една од главните причини за ваквиот раст е забрзаното ширење на инфраструктурата потребна за новата технолошка ера. Вештачката интелигенција не зависи само од софтвер, чипови и моќни компјутери. Зад неа стојат огромни дата-центри, електрични мрежи, трансформатори и друга инфраструктура за која се потребни значителни количества бакар.

Токму големата електрична спроводливост го прави бакарот исклучително важна суровина за енергетскиот сектор. Колку повеќе расте потребата од електрична енергија и нови капацитети за нејзин пренос, толку поголема станува и побарувачката за овој метал.

Дополнителен притисок создава глобалната електрификација. Проширувањето на електричните мрежи, изградбата на обновливи извори на енергија, електричните автомобили и инфраструктурата за нивно полнење бараат големи количества бакар. Тоа значи дека металот истовремено е изложен на побарувачка од повеќе индустрии кои во наредните години планираат инвестиции вредни стотици милијарди долари.

Од другата страна се наоѓа понудата, која не може толку брзо да одговори на растечките потреби. Отворањето нови рудници е долг и скап процес, а од откривањето на наоѓалиштето до почетокот на комерцијалното производство можат да поминат години. Поради тоа, секое очекување дека побарувачката ќе расте побрзо од производството дополнително влијае врз цените.

Бакарот традиционално се смета и за своевиден барометар на светската економија бидејќи се користи во градежништвото, производството, електрониката, транспортот и енергетиката. Сепак, неговата улога постепено се менува. Денес движењето на цената не зависи само од класичниот индустриски циклус, туку и од инвестициите во дигитализацијата, дата-центрите и енергетската транзиција.

Особено важен фактор станува брзото ширење на вештачката интелигенција. Технолошките компании инвестираат огромни средства во нови центри за обработка на податоци, а тие објекти имаат големи потреби од електрична енергија. За нивно поврзување со електроенергетските системи се потребни нови мрежи и дополнителна инфраструктура, што директно ја зголемува потребата од бакар.

Растот од речиси 188 проценти за шест години покажува колку драматично се промениле очекувањата на пазарот. Од метал чија цена силно падна во првите месеци од пандемијата, бакарот стигна до историски највисоки нивоа и се најде во центарот на глобалната инвестициска трка.

Дали цената ќе продолжи да поставува нови рекорди ќе зависи од повеќе фактори, меѓу кои темпото на инвестициите во вештачката интелигенција, развојот на електроенергетските мрежи, глобалната економска активност и способноста на рударската индустрија да обезбеди дополнителна понуда.

Она што веќе е јасно е дека бакарот добива многу поголема стратешка улога во светската економија. Во време кога државите и компаниите вложуваат огромни средства во електрификација и дигитална инфраструктура, металот станува една од суровините без кои технолошката и енергетската трансформација тешко може да се реализира.