Добивте унапредување, а колегата не: Зошто во тој момент добрата вест станува тешка за кажување?

Замислете дека во ист ден вие сте добиле унапредување, а вашиот колега дознал дека позицијата на која се надевал му припаднала на некој друг. Иако имате причина за славење, голема е веројатноста дека нема веднаш да му ја соопштите добрата вест. Ќе почекате подобар момент, ќе се обидете да го утешите или едноставно ќе премолчите.

Ако ситуацијата е обратна и двајцата сте поминале низ професионално разочарување, разговорот веројатно би течел многу полесно. Токму ова навидум едноставно однесување било предмет на истражување кое покажува дека луѓето не одлучуваат што ќе кажат за себе само според тоа каков впечаток сакаат да остават. Важна улога има и проценката за тоа како нивната приказна ќе влијае врз соговорникот.

Истражувањето, објавено во списанието „Organizational Behavior and Human Decision Processes“, опфатило повеќе од 8.000 испитаници во девет одделни истражувања. Резултатите покажале интересен образец – луѓето во одредени ситуации полесно зборуваат за сопствените неуспеси отколку за успесите, особено кога соговорникот непосредно пред тоа споделил дека и самиот доживеал неуспех.

Истражувачите анализирале различни ситуации, од професионални искуства и интервјуа за работа до финансиски загуби и здравствени проблеми. Без оглед на контекстот, се повторувала слична тенденција: луѓето полесно откривале нешто за себе кога нивното искуство било слично со она што штотуку го споделил соговорникот.

Ако некој признае дека не успеал во нешто, на другата страна ѝ станува полесно да зборува за сопствената грешка или разочарување. Наместо таквото признание да се доживува како слабост, тоа може да стане начин за покажување разбирање и создавање чувство дека другата личност не е сама во своето искуство.

Професорката Ирена Скопелити од бизнис-школата Бејс во Лондон, една од авторките на истражувањето, објаснува дека кога некој зборува за своите тешкотии, луѓето често одговараат со сопствените негативни искуства не за да се натпреваруваат со него, туку за да му дадат поддршка. Едноставното „и мене ми се случи“ може да создаде блискост што понекогаш тешко се постигнува со разговор за успеси.

Со добрите вести, меѓутоа, работите стануваат покомплицирани. Ако сте успеале токму во нешто во кое вашиот соговорник штотуку доживеал неуспех, сопствениот успех одеднаш станува информација што внимателно се дозира. Причината не мора да биде срам или желба успехот да се сокрие, туку стравот дека добрата вест може дополнително да го повреди другиот.

Истражувањето открило токму таква нерамнотежа. Луѓето полесно би признале сопствен неуспех пред личност која штотуку споделила добра вест отколку што би се пофалиле со сопствениот успех пред некого кој штотуку доживеал разочарување.

Во секојдневната комуникација тоа создава различни стратегии. Некој ќе почека неколку дена пред да го сподели унапредувањето, друг ќе ја намали важноста на сопствениот успех, а трет веднаш ќе се обиде да го ублажи со зборови на поддршка или понуда за помош. Во одредени ситуации добрата вест едноставно останува неискажана.

Ваквото однесување е особено интересно во деловната средина, каде што вработените постојано се охрабруваат да ги истакнуваат резултатите, да градат личен професионален бренд и да покажуваат што постигнале. На прв поглед би можело да се очекува дека луѓето секогаш ќе сакаат да ги истакнат сопствените успеси, но истражувањето покажува дека човечката комуникација функционира многу посложено.

При разговор не размислуваме само за впечатокот што сакаме да го оставиме. Истовремено проценуваме како нашите зборови ќе се одразат врз човекот пред нас. Соговорникот, неговото расположение и информацијата што штотуку ја споделил можат значително да влијаат врз тоа што ние ќе одлучиме да кажеме следно.

Тоа може да објасни и зошто признавањето грешки понекогаш создава поголема отвореност во еден тим отколку постојаното истакнување успеси. Ако раководителот зборува исклучиво за постигнатите резултати, вработените можат внимателно да избираат кои проблеми ќе ги споделат со него. Никој не сака да биде единствениот кој признава дека нешто не функционира во средина во која сите зборуваат само за победите.

Ситуацијата може да се промени кога лидерот отворено ќе признае дека погрешил, дека не знаел како да реши одреден проблем или дека некоја негова одлука не го дала очекуваниот резултат. Со тоа индиректно испраќа порака дека неуспехот е дозволена тема за разговор, а другите можат полесно да зборуваат за сопствените проблеми и грешки.

Таквата комуникација може да биде значајна и за компаниите, бидејќи проблемите полесно излегуваат на површина кога луѓето не чувствуваат потреба да ги прикриваат. Едно признание дека нешто не успеало може да поттикне колега да сподели слично искуство, а од таков разговор понекогаш може да произлезе решение што во поинаква атмосфера никогаш не би било предложено.

Сепак, истражувачите посочуваат важна граница на своите резултати. Студијата анализирала што луѓето одлучуваат да споделат и кои мотиви стојат зад таквата одлука, но не утврдувала дали премолчувањето на успехот навистина прави соговорникот да се чувствува подобро.

Можно е во некои ситуации луѓето непотребно да ја потиснуваат сопствената добра вест затоа што претпоставуваат дека таа ќе биде доживеана како закана или дополнително разочарување. Соговорникот, од друга страна, можеби воопшто не би реагирал на таков начин.

Сепак, резултатите откриваат нешто важно за односите на работното место. Кога одлучуваме дали ќе зборуваме за унапредување, бонус, успешен проект или професионален неуспех, не ја проценуваме само сопствената приказна. Свесно или несвесно, ја земаме предвид и приказната на човекот кој седи спроти нас.

Токму затоа неуспехот понекогаш создава неочекувано чувство на блискост, додека успехот може да создаде дистанца. Во канцеларија во која сите сакаат да изгледаат успешни, едноставното признание „и јас погрешив“ понекогаш може да отвори многу поискрена дискусија од долгото набројување на постигнатите резултати.