По Канада, уште две земји би можеле да станат „придружни членки“ на Европската Унија

Европската Унија размислува за нов начин на поврзување со земји што не се кандидати за полноправно членство, но со кои Брисел сака значително подлабока економска и политичка соработка. Откако Канада беше поканета да стане првата „придружна членка“, како можни следни земји се споменуваат Австралија и Нов Зеланд.

Претседателката на Европскиот парламент, Роберта Мецола, оцени дека двете земји би можеле да го следат канадскиот пример доколку новиот модел за поблиско партнерство се развие во поширока европска иницијатива.

Идејата е Европската Унија да создаде простор за поблиски односи со држави со кои дели слични политички и економски вредности, без тие да мора да поминуваат низ класичниот процес за полноправно членство.

Мецола го опиша предложениот статус како своевидна трета можност, различна и од полноправното членство и од статусот на земја-кандидат.

Според неа, постојат држави со кои Европската Унија сака значително да ги продлабочи односите, а кругот на заинтересирани партнери во иднина би можел дополнително да се прошири.

Во период на зголемена геополитичка и економска неизвесност, Брисел сè повеќе се обидува да создава поблиски врски со земји што ги смета за доверливи партнери.

Австралија и Нов Зеланд се меѓу првите земји што се споменуваат во тој контекст. Европската Унија веќе има развиени економски односи со нив, што би можело да претставува основа за дополнително продлабочување на соработката.

Сепак, засега нема конкретен процес за нивно добивање ваков статус. Владата на Нов Зеланд веќе соопшти дека не водела разговори со Европската Унија за можноста земјата да стане придружна членка. Австралија, пак, во моментов го става акцентот на продлабочувањето на трговските односи со Унијата.

Најнапред во новата европска иницијатива е Канада.

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, ја покани Канада да стане првата придружна членка на Европската Унија, отворајќи можност за создавање досега невиден облик на партнерство меѓу Унијата и земја што не е европска држава.

Самиот концепт сè уште нема прецизно утврдена правна и институционална форма. Европската Унија во моментов нема воспоставен статус на „придружна членка“ каков што сега се предлага за Канада, па деталите допрва треба да бидат договорени.

Тоа значи дека не станува збор за членство според моделот што важи за сегашните 27 членки на Унијата.

Наместо тоа, идејата е да се создаде значително подлабоко партнерство во области од заеднички стратешки интерес.

Меѓу темите што се разгледуваат се трговијата, критичните суровини, енергетската безбедност, технологијата, одбранбената индустрија и други области во кои Европската Унија и нејзините партнери сакаат да ја намалат зависноста од нестабилни или политички ризични пазари.

Мецола спомена и можност за поблиско усогласување на правилата во дигиталната сфера, вклучувајќи ги социјалните мрежи и заштитата на малолетниците.

Канада веќе има силна основа за продлабочување на односите со Европа. Двете страни имаат сеопфатен трговски договор, а во последниот период Отава сè поотворено бара начини за диверзификација на своите економски и политички партнерства.

Канадскиот премиер Марк Карни се залага за поголема соработка меѓу таканаречените средни сили во светската економија. Неговата идеја е земјите што не сакаат да зависат исклучиво од најголемите светски сили да градат посилни меѓусебни економски, технолошки и безбедносни врски.

Приближувањето меѓу Канада и Европската Унија се случува и во период на затегнати трговски односи меѓу Отава и Вашингтон.

Американскиот претседател Доналд Трамп веќе реагираше на европската иницијатива и ја отвори можноста за воведување нови царини кон Европската Унија доколку новиот однос со Канада биде оценет како непријателски кон Соединетите Американски Држави.

Од европска страна, пак, пораката е дека иницијативата не е насочена против трета земја. Мецола нагласи дека Европската Унија сака да ги продлабочува односите со партнерите што бараат поголема соработка, а Европската комисија исто така порача дека зајакнувањето на партнерството со Канада е насочено кон заедничко зајакнување, а не против некого.

Доколку моделот со Канада се покаже успешен, неговото значење би можело да биде многу поголемо од односите меѓу Брисел и Отава.

Европската Унија практично би добила нов инструмент за поврзување со економски и политички блиски држави кои немаат намера, ниту можност, да станат класични членки на Унијата.

Во такво сценарио, Австралија и Нов Зеланд би можеле да бидат меѓу првите земји за кои ќе се разгледува сличен модел. Сепак, разговорите се во почетна фаза и допрва треба да се утврди што точно би подразбирал статусот, кои права би ги добиле придружните членки и какви обврски би презеле.

Затоа засега не станува збор за ново проширување на Европската Унија во традиционална смисла, туку за обид да се создаде нов круг на поблиски партнери околу европскиот блок.

Ако концептот се развие, Канада би можела да стане првиот пример на нов тип односи со Европската Унија, а Австралија и Нов Зеланд се меѓу земјите што во иднина би можеле да го следат истиот пат.