Македонските компании пред голем тест: Европа има интерес, но бара повеќе од евтина работна сила

Сè повеќе европски компании ја гледаат Македонија како потенцијален партнер за развој и ширење на своите бизниси, но домашните компании сè уште тешко го прават обратниот чекор. Иако интересот за соработка расте, бројот на конкретни партнерства и заеднички проекти останува ограничен, а причините сè почесто се бараат во неподготвеноста на дел од македонските фирми да ги следат новите европски стандарди.

Еден од примерите доаѓа од Италија, каде што компанија која развила дигитална платформа за споделување возила бара стратешки партнери за освојување нови пазари. Меѓу земјите што се разгледуваат за проширување е и Македонија, што покажува дека домашниот пазар и локалните компании можат да бидат интересни за европските инвеститори и технолошки компании.

Сепак, интересот од странство не значи автоматски и договорена соработка. За домашните компании станува сè поважно да можат да покажат дека работат според современи стандарди, дека имаат дигитализирани процеси и дека можат да ги исполнат барањата поврзани со зелената трансформација на европската економија.

Токму зелената агенда и дигитализацијата се издвојуваат како едни од најголемите предизвици за македонските компании кои сакаат посериозно да настапат на странските пазари. Европските партнери повеќе не гледаат само на цената и квалитетот на производот или услугата, туку и на начинот на кој компанијата работи, колку е дигитално подготвена и каков е нејзиниот однос кон животната средина.

Ова создава дополнителен притисок врз домашниот бизнис-сектор. Компанија која сака да стане дел од европски синџир на снабдување или да воспостави долгорочно партнерство мора да биде способна да ги следи промените што се случуваат на пазарот и да инвестира во технологии, знаење и усогласување со новите правила.

Проблемот е што за голем број помали и средни компании ваквите инвестиции не се едноставни. Дигитализацијата бара финансиски средства, обучен кадар и промена на начинот на работење, додека исполнувањето на еколошките стандарди може да значи дополнителни трошоци за опрема, енергетска ефикасност, производство и управување со отпад.

Од друга страна, неприлагодувањето носи уште поголем ризик. Европскиот пазар постепено поставува повисоки критериуми, а компаниите што нема да можат да ги исполнат може да останат надвор од дел од новите деловни можности. За Македонија, која во значителен дел зависи од извозот кон Европската Унија, ова е особено важно.

На проблемите со конкурентноста укажуваат и анализите на Организацијата за економска соработка и развој, која посочува слабости во неколку клучни сектори во македонската економија. Недостигот од инвестиции, продуктивноста, човечкиот капитал и бавната дигитална трансформација остануваат предизвици кои го ограничуваат потенцијалот на домашните компании.

Во исто време, европскиот интерес претставува и можност. Барањето партнери од страна на компании од Европската Унија покажува дека македонските фирми имаат простор да се вклучат во нови бизнис-мрежи, особено ако успеат да понудат специфично знаење, конкурентна услуга или производ со потенцијал за поширок пазар.

За домашниот бизнис, затоа, прашањето повеќе не е само како да се најде странски купувач, туку како да се стане доволно добар партнер за европските компании. Во услови кога дигитализацијата и зелената транзиција стануваат составен дел од европското работење, конкурентноста на македонските компании сè повеќе ќе зависи од нивната способност да се приспособат.

Интерес има, но за него да се претвори во вистински договори, инвестиции и извозни резултати, домашните компании ќе мора да направат чекор напред. Европскиот пазар ја отвора вратата, но сè поголем дел од условите за влез ќе зависат од тоа колку македонскиот бизнис е подготвен да работи по новите правила.