„Сакате да оставите бакшиш?“: Прашањето што наскоро може да ве пречека и во маркет

Бакшишот досега најчесто се поврзуваше со ресторани, кафулиња, такси-превоз и достава на храна. Но, во Германија полека се отвора прашањето дали оваа навика треба да се прошири и во продавниците, каде што купувачите би можеле доброволно да остават дополнителна сума за вработените при плаќање со картичка.

Некои малопродажни синџири веќе ја тестираат оваа можност, со идеја дополнително да се награди трудот на продавачите кои на клиентите им помагаат при изборот на производи, големини или модели, бараат артикли во магацин или даваат совети за користење и одржување. Со современите терминали, технички е релативно едноставно при плаќањето да се појави опција за избор на бакшиш.

Практиката веќе се применува во дел од германските продавници за обувки. Во синџирите Aktiv Schuh и Shoe City, клиентите кои плаќаат со картичка можат да изберат дали сакаат да остават дополнителна сума за вработените. Според компаниите, средствата што ќе се соберат на овој начин се распределуваат меѓу персоналот.

За поддржувачите на идејата, ваквиот модел претставува начин дополнително да се вреднува услугата што ја добива купувачот. Тие сметаат дека продавачот кој одвојува повеќе време за клиентот, му помага да најде соодветен производ или дава професионален совет заслужува можност да биде награден, слично како што се наградува услугата во угостителството.

Сепак, идејата не наидува на голем ентузијазам кај потрошувачите. Истражување на YouGov покажува дека само 27 проценти од испитаниците би биле подготвени да остават дополнителни пари како знак на благодарност за добра услуга или совет. Речиси две третини од анкетираните целосно ја отфрлаат идејата бакшишот да стане дел од купувањето во продавниците.

Особено е прашањето дали клиентот навистина избира доброволно или се чувствува принуден да остави нешто. Кај дигиталното плаќање, терминалот може автоматски да понуди неколку опции, на пример одреден процент од сметката, а токму начинот на кој се прикажани опциите може да влијае врз одлуката на купувачот.

Организациите за заштита на потрошувачите предупредуваат дека проблем може да настане доколку опциите за бакшиш се истакнати, а копчето за одбивање е помалку забележливо или бара дополнителен чекор. Во таква ситуација, доброволниот бакшиш лесно може да создаде чувство дека се очекува од клиентот да плати повеќе од износот на сметката.

Германскиот синдикат Verdi има уште посериозна забелешка. Од таму предупредуваат дека бакшишот не треба да стане начин компаниите индиректно да ја префрлаат одговорноста за подобрување на приходите на вработените врз купувачите.

Според ова гледиште, платата на продавачите треба да биде соодветна на нивната работа и одговорности, а бакшишот да остане исклучиво доброволна награда, а не скриен дел од системот на надоместување. Во спротивно, дополнителното плаќање од клиентите би можело постепено да се претвори во очекувана практика.

Големите трговски компании во Германија засега се воздржани. Синџирите како Galeria, Bauhaus, H&M и Deichmann не планираат да воведат можност за бакшиш на касите, особено затоа што во продавниците каде што купувањето е брзо и едноставно, дополнителното прашање при плаќањето може да создаде непотребно забавување.

Разликата е особено забележлива меѓу продавниците во кои продавачот има значајна улога во изборот на производот и оние каде што купувачот сам ги зема артиклите и оди на каса. Во првиот случај, дополнителната награда може да изгледа пооправдано, додека во супермаркетите и дисконтерите клиентите многу потешко гледаат причина за дополнително плаќање.

И покрај поделбите, интересот на дел од трговците покажува дека дигиталниот бакшиш може да стане поширока тема во малопродажбата. Со тоа што терминалите веќе овозможуваат вакви плаќања, границата меѓу традиционалните услуги каде што се остава бакшиш и секојдневното купување постепено се поместува.

Прашањето е само каде ќе биде поставена границата. Ако денес клиентот остава бакшиш за особено добар совет при купување чевли или облека, утре истата опција би можела да се појави и во други видови продавници. Но, дали потрошувачите ќе ја прифатат зависи од тоа дали бакшишот навистина ќе остане доброволен или ќе стане уште една ставка што тивко се очекува да ја платат.

Во време кога речиси секое плаќање станува дигитално, можноста за бакшиш технички е полесна од кога било. Но, тоа што нешто може да се додаде на екранот на терминалот не значи дека купувачите автоматски ќе сакаат да го плаќаат.