TikTok заработува од реклами, но кој ги контролира? Огласи за дрога поминале низ системот

TikTok повторно се најде под зголемено внимание поради начинот на кој ги контролира рекламите што се појавуваат на платформата. Истрага на Forbes открила дека преку системот за платено огласување биле промовирани нелегални дроги и контролирани лекови на рецепт, иако ваквата содржина е забранета со правилата на компанијата.

Станува збор за случај кој отвора сериозни прашања за ефикасноста на механизмите со кои платформата ги проверува огласите пред тие да стигнат до корисниците. Особено внимание привлекува фактот што спорните содржини не биле само обични објави, туку биле плаќани за да стигнат до конкретни целни групи.

Според истрагата, во период од само две недели, на профил управуван од Forbes биле прикажани реклами од 21 различен профил поврзани со понуди за кокаин и контролирани лекови. Еден од профилите во текот на јули објавил 27 слични реклами, при што огласите биле насочени кон корисници во Германија, Холандија и Ирска.

Проблемот станува уште посериозен поради начинот на кој биле организирани дел од овие понуди. Одредени профили преку TikTok ги насочувале заинтересираните корисници кон апликацијата Telegram, каде што можеле да добијат дополнителни информации за понудените производи.

Во еден од примерите опфатени со истрагата, рекламите биле насочени кон корисници во Велика Британија, Германија и Холандија, додека на поврзаниот канал на Telegram бил достапен и ценовник за нелегални супстанции. На тој начин, социјалната мрежа можела да послужи како почетна точка за понатамошен контакт меѓу продавачите и потенцијалните купувачи.

TikTok во своите правила експлицитно забранува рекламирање и продажба на нелегални дроги, контролирани лекови и производи поврзани со нивната употреба. Откако Forbes ја контактирал компанијата и ги посочил спорните профили, TikTok отстранил најголем дел од идентификуваните огласувачи и страници.

Сепак, според истрагата, проблемот не исчезнал целосно. Нови реклами од други профили продолжиле да се појавуваат, што повторно го отвори прашањето дали автоматизираните системи и човечката модерација можат навремено да ги препознаат ваквите огласи.

Од компанијата тврдат дека имаат развиени системи за откривање и отстранување на содржини што ги прекршуваат правилата. Според податоците на TikTok, во првиот квартал биле отстранети 99,8 проценти од видеата што ги прекршувале правилата поврзани со регулирани производи и услуги уште пред да бидат пријавени од корисниците. Компанијата исто така наведува дека во истиот период забранила околу 16 милиони огласувачи.

И покрај тоа, случајот покажува дека и покрај напредните системи за автоматска контрола, дел од спорните содржини сепак можат да поминат низ филтрите, особено кога станува збор за реклами кои се менуваат брзо и се појавуваат од голем број различни профили.

Прашањето е особено значајно за европскиот пазар, каде што големите технолошки компании се соочуваат со сè построги правила за транспарентност и контрола на дигиталните платформи. Европската комисија во мај 2025 година прелиминарно оцени дека ByteDance, компанијата која стои зад TikTok, не ги исполнувала во целост обврските поврзани со својата библиотека на реклами според европскиот Акт за дигитални услуги.

Европскиот Акт за дигитални услуги предвидува сериозни финансиски санкции за големите онлајн платформи кои не ги исполнуваат своите обврски. Во одредени случаи, казните можат да достигнат до шест проценти од глобалниот годишен приход на компанијата.

Затоа, за TikTok ваквите случаи не претставуваат само проблем со неколку индивидуални огласувачи. Тие отвораат пошироко прашање за начинот на кој платформите ги контролираат содржините од кои директно остваруваат приходи.

Со оглед на огромниот број реклами што секојдневно се обработуваат, контролата претставува сложен технички и организациски предизвик. TikTok користи автоматизирани системи, но и тимови на модератори кои ја следат содржината на платформата, вклучително и на европскиот пазар.

Сепак, фактот што одредени огласувачи успеале да ги искористат платените рекламни алатки за промовирање на забранети производи покажува дека системот не е целосно отпорен на злоупотреби.

Случајот повторно го става во центарот на вниманието прашањето колкава одговорност треба да имаат големите социјални мрежи за содржината што ја дистрибуираат, особено кога таа содржина е платена. За регулаторите, но и за самите корисници, сè поважно станува не само што се објавува на платформите, туку и што тие платформи дозволуваат да биде платено, таргетирано и дистрибуирано до милиони луѓе.