Само 20 дена од Кина до Европа: Арктикот влегува во играта на светската трговија

Кина воспостави нова редовна поморска врска со Европа преку Арктикот, отворајќи можност за значително пократок транспорт на стока меѓу азискиот и европскиот пазар. Новиот коридор би можел да овозможи испорака за околу 20 дена, што е значително пократко од времето потребно за дел од традиционалните поморски рути.

Новата линија започна со пловидбата на товарниот брод „Dubai Tower“ од кинеското пристаниште Нингбо-Џоушан. Рутата е долга околу 7.400 километри и е замислена како редовна врска меѓу Кина и Европа преку арктичките води.

Зад проектот стои кинеската компанија Sea Legend, која планира линијата да функционира еднаш неделно. Првата редовна пловидба започна на 15 август, а очекуваното времетраење на патувањето е околу 20 дена.

Брзината е една од главните предности на новиот правец. Во зависност од условите и конкретната рута, транспортот преку Арктикот би можел значително да го скрати времето во споредба со дел од традиционалните поморски коридори што минуваат низ Суецкиот канал или околу ’Ртот на Добра Надеж.

Интересот за арктичкиот правец не е нов. Кинеските бродари во текот на годинава веќе вршеа тестирања на оваа маршрута. Еден од бродовите, „Istanbul Bridge“, според достапните информации, успеал да стигне до Велика Британија за приближно 20 дена, и покрај неповолните временски услови.

Токму ваквите резултати придонесоа за зголемен интерес за создавање постојана трговска врска преку Арктикот. За Кина, новиот коридор претставува дополнителна можност за диверзификација на транспортните правци кон Европа, особено во период кога традиционалните рути се соочуваат со различни безбедносни и геополитички ризици.

Нестабилноста на Блискиот Исток, нарушувањата во глобалните синџири на снабдување и проблемите со безбедноста на пловидбата во одредени региони ги поттикнаа компаниите да бараат алтернативи. Арктичкиот коридор затоа добива значење не само како пократок пат, туку и како можност за намалување на зависноста од одредени традиционални транспортни правци.

Кина овој концепт го поврзува со својата поширока идеја за „Поларниот пат на свилата“, кој Пекинг го идентификуваше како потенцијално важен дел од инфраструктурното и трговското поврзување со Европа.

Сепак, пловидбата низ Арктикот носи и сериозни предизвици. Ниските температури, морскиот мраз, непредвидливите временски услови и ограничената инфраструктура можат значително да влијаат врз безбедноста, трошоците и редовноста на транспортот.

Во овој процес важна позиција има Русија, која контролира значителен дел од таканаречениот Северен морски пат. Руската компанија „Росатом“ има значајна улога во управувањето со пловидбата на одредени делови од маршрута, а земјата располага и со нуклеарни мразокршачи кои можат да им помогнат на бродовите при минување низ замрзнатите области.

Развојот на арктичките поморски правци, во меѓувреме, го зголемува и геополитичкото значење на целиот регион. Покрај Русија и Кина, интересот за Арктикот го покажуваат и САД и европските држави, а особено внимание привлекува Гренланд.

Американскиот претседател Доналд Трамп во минатото повеќепати го истакнуваше стратешкото значење на Гренланд, поврзувајќи го со националната безбедност на САД и со зголеменото присуство на Кина и Русија во арктичкиот регион. Данска ги отфрла оценките дека Кина претставува директна воена закана, додека властите на Гренланд инсистираат на разговори за идниот статус и улогата на островот.

Пекинг, од своја страна, ги отфрла тврдењата дека своето присуство на Арктикот го користи за воено проширување и предупредува дека наводната кинеска закана не треба да се користи како оправдување за зголемување на геополитичкото влијание во регионот.

Новата кинеска линија покажува дека Арктикот постепено се претвора од тешко достапна и речиси периферна област во простор со потенцијално големо значење за глобалната трговија. Пократкото растојание меѓу Азија и Европа може да значи заштеда на време и гориво, но комерцијалната исплатливост ќе зависи од многу повеќе фактори.

Меѓу нив се условите за пловидба, сезонската достапност на маршрутата, трошоците за осигурување, инфраструктурата, потребата од мразокршачи и пошироката геополитичка ситуација. Затоа, иако новиот коридор има значителен потенцијал, сè уште е рано да се каже дали ќе може долгорочно да се наметне како целосна алтернатива на традиционалните поморски патишта.

Сепак, воспоставувањето редовна линија е важен чекор. Доколку арктичката пловидба продолжи да се развива и доколку условите дозволат подолг период на навигација во текот на годината, Северниот морски пат би можел да добие сè поголема улога во трговијата меѓу Кина и Европа.

Со тоа Арктикот станува дел од новата географија на светската трговија, во која пократките транспортни коридори, безбедноста на снабдувањето и геополитичкото влијание стануваат сè повеќе поврзани.