Европа плаќа прескапо за жештините: Топлотните бранови ќе „изгорат“ 180 милијарди евра

Екстремно високите температури ова лето не се само здравствен и еколошки проблем за Европа. Тие стануваат и сериозен економски товар, со проценети загуби од околу 180 милијарди евра, сума која речиси целосно би можела да го избрише очекуваниот економски раст на Европската Унија во текот на годината.

Според анализа на Triodos Bank, топлотните бранови и шумските пожари би можеле значително да го намалат европскиот економски раст. Проценетата штета е еквивалентна на околу еден процент од БДП на Унијата, додека очекуваниот раст изнесува околу 1,1 процент. Тоа значи дека, доколку ваквите услови продолжат, дел од европските економии би можеле да се најдат на самиот раб на стагнација.

Последиците од екстремните горештини се чувствуваат во повеќе сектори, а ударот не доаѓа од само една страна. Високите температури ја намалуваат земјоделската продукција, го отежнуваат производството на млеко и можат да придонесат за повисоки цени на храната. Само овие ефекти би можеле да го намалат европскиот БДП за околу 0,15 процентни поени.

Дополнителен проблем се појавува во енергетиката. Екстремните температури можат да ја намалат ефикасноста на дел од електроенергетските постројки, вклучително и нуклеарните, хидро и термоелектраните. Истовремено, под одредени услови се намалува и ефикасноста на соларните панели, додека растечката побарувачка за електрична енергија поради климатизацијата создава дополнителен притисок врз системот. Вкупниот економски ефект од проблемите во енергетиката се проценува на уште 0,12 до 0,15 процентни поени од БДП.

Горештините не ги поштедуваат ниту транспортните системи. Високите температури можат да предизвикаат нарушувања во патниот, железничкиот и речниот сообраќај, што дополнително го забавува движењето на стоките и луѓето. Според проценките, транспортните проблеми би можеле да ја намалат економската активност за околу 0,15 процентни поени.

Сепак, најголемиот економски удар доаѓа од падот на продуктивноста на работниците.

Кога температурите се искачуваат над 25 до 30 степени Целзиусови, работоспособноста почнува да опаѓа, а најизложени се луѓето кои работат на отворено и вршат физички тешки работи. Градежништвото, земјоделството и сличните сектори особено тешко ги поднесуваат долгите периоди на екстремни горештини.

Но, проблемот не завршува на градилиштата и нивите. Високите температури влијаат и врз канцелариските работници, бидејќи нарушениот сон, заморот и намалената концентрација можат да влијаат врз квалитетот и брзината на работата.

Според анализата на Allianz, на која се повикува Triodos, продуктивноста по работен час може да се намалува за околу три проценти за секој степен над 30 Целзиусови степени доколку екстремните услови траат неколку дена.

Ефектот, сепак, не е ист во сите европски земји. Колкави ќе бидат загубите зависи од климатските услови, структурата на економијата, достапноста на климатизација, начинот на патување до работното место и степенот до кој населението и компаниите се приспособени на екстремните температури.

Франција се издвојува како една од земјите кои би можеле да претрпат најголем економски удар. Според проценките, топлотните бранови би можеле да ѝ одземат околу 1,4 процентни поени од економскиот раст, што би значело дека наместо раст, француската економија би можела да заврши со пад од околу 0,6 проценти.

Ниту Холандија не би поминала без сериозни последици, со ризик нејзиниот економски раст речиси целосно да биде избришан. Од друга страна, Шпанија и Италија, иако се соочуваат со поголем број екстремно топли денови, во одредена мера се подобро приспособени на таквите услови, па економскиот удар би можел да биде помал.

Економските пресметки, сепак, не ја покажуваат целата цена на топлотните бранови. Зад загубениот БДП стојат и човечки животи, здравствени проблеми и огромни еколошки последици.

Само за време на топлотниот бран во јуни, во Франција, Германија, Шпанија и Италија се проценува дека околу 20.400 смртни случаи биле поврзани со екстремните горештини. За целото лето, бројот на смртни случаи поврзани со високите температури достигнал околу 25.000.

Во исто време, шумските пожари зафатиле повеќе од 490.000 хектари во Европската Унија, што е повеќе од двојно над просекот за последните две децении. Пожарите дополнително ги зголемуваат економските трошоци преку уништување на земјоделско земјиште, шуми, инфраструктура и туристички капацитети.

Сето ова покажува дека климатските промени повеќе не се само долгорочна закана за иднината. Екстремните временски услови веќе имаат директно влијание врз економијата, работните места, производството, цените и јавните финансии.

Адаптацијата може значително да ги намали последиците. Според проценките, подобрата заштита од топлотни бранови, прилагодувањето на работните услови, инфраструктурата и градовите и поголемата отпорност на економските системи би можеле да ги намалат загубите на продуктивност за околу 40 проценти.

Но, тоа нема да биде доволно ако температурите продолжат да растат. Затоа, покрај приспособувањето кон новите климатски услови, Европа ќе мора да го забрза и намалувањето на емисиите на стакленички гасови.

Инаку, топлотните бранови од сезонски проблем можат да се претворат во траен економски товар. Наместо само неколку недели неподнослива жештина, европските економии би можеле сè почесто да се соочуваат со намалена продуктивност, поскапа енергија, нарушено производство, проблеми во транспортот и сè поголеми трошоци за справување со последиците.