Електричните автомобили ја освојуваат Европа, Балканот останува далеку зад просекот

Европскиот автомобилски пазар постепено се менува, а електричните автомобили на батерии заземаат сè поголем дел од продажбата на нови возила. Сепак, разликите меѓу европските земји се огромни. Додека во некои држави електричниот автомобил веќе стана речиси стандард, на Балканот неговото присуство и понатаму е ограничено.

Во Европската унија во текот на 2025 година биле регистрирани околу 1,9 милиони нови целосно електрични патнички автомобили. Тие сочинувале 17,3 отсто од сите новорегистрирани автомобили, што покажува колку брзо се менува пазарот во споредба со претходната деценија.

Разликата во однос на 2015 година е особено впечатлива. Тогаш во ЕУ биле регистрирани само околу 47.000 нови електрични автомобили. Пет години подоцна бројката веќе надминала половина милион, а во 2025 година достигнала речиси 1,9 милиони.

Но, европската слика не е иста насекаде.

На врвот убедливо се нордиските земји, а Норвешка е далеку пред сите останати. Во оваа земја дури 95,1 отсто од новите патнички автомобили регистрирани во 2025 година биле целосно електрични и се напојувале исклучиво со батерија. Тоа значи дека автомобилите со класичен мотор веќе претставуваат мал дел од новиот автомобилски пазар.

Данска е на второто место со 67,8 отсто, додека Исланд достигнува 41,2 отсто. Овие бројки покажуваат дека преминот кон електрична мобилност во делови од Европа веќе не е само тренд, туку сериозна промена во навиките на купувачите.

Кога станува збор за вкупниот број нови електрични автомобили, Германија е на првото место меѓу 38 европски земји опфатени со споредбата. Во 2025 година таму биле регистрирани околу 545.000 нови електрични автомобили. Следи Велика Британија со приближно 473.000, додека Франција е на третото место со околу 331.000 возила.

Балканот, сепак, останува далеку зад европскиот просек.

На самото дно се наоѓа Босна и Херцеговина, каде што во текот на годината биле регистрирани само 71 нов електричен автомобил на батерии. Србија имала 883, а Хрватска 992 такви возила.

Овие бројки не се само показател за интересот на граѓаните кон електричните автомобили, туку и за пошироките услови на пазарот. Цената на возилата, куповната моќ, достапноста на полначи, државните субвенции и инфраструктурата имаат значајно влијание врз одлуката на купувачите.

Во земјите каде што електричните автомобили се субвенционираат или каде што постои добро развиена мрежа на полначи, преминот е значително побрз. Дополнителен фактор се и даночните политики, трошоците за регистрација и одржување, како и достапноста на различни модели.

Норвешкиот пример е особено интересен затоа што покажува колку брзо може да се промени пазарот кога повеќе фактори ќе се насочат во иста насока. Електричните автомобили таму со години имаат силна поддршка преку даночни и други мерки, додека инфраструктурата за полнење е значително развиена.

За балканските земји преминот е многу побавен. Дел од проблемот лежи и во фактот што на пазарот на користени автомобили доминираат возила со мотори со внатрешно согорување, што дополнително го забавува ширењето на електричните модели.

И покрај тоа, трендот во Европа е јасен. Бројот на нови електрични автомобили расте, а производителите сè повеќе го приспособуваат своето производство кон возила со нулта емисија од издувните гасови.

Прашањето за балканските земји затоа повеќе не е дали електричните автомобили ќе станат дел од пазарот, туку колку брзо ќе се приближат до европскиот просек. Додека Норвешка веќе стигна до точка во која речиси секој нов автомобил е електричен, дел од регионот допрва треба да ги создаде условите за посериозен премин кон електрична мобилност.

Разликата меѓу северот и Балканот денес е огромна, но токму таа покажува дека електрификацијата на автомобилскиот пазар не зависи само од технологијата. Таа зависи и од цените, инфраструктурата, политиките и можноста граѓаните реално да си дозволат промена.