Тајните на богатите повеќе не се безбедни? Хакери пробија чувствителен регистар

Лихтенштајн со децении важи за едно од омилените финансиски засолништа на богатите, благодарение на политичката стабилност, развиениот систем за управување со имот и високото ниво на финансиска дискреција. Но, неодамнешен хакерски напад покажа дека дури и најстрого чуваните податоци не се целосно недостапни.

Кон крајот на јули хакери успеале на неколку часа да навлезат во официјалниот регистар во кој се чуваат податоци за вистинските сопственици на компании, фондации и други правни структури регистрирани или управувани од Лихтенштајн. Според информациите објавени од „Блумберг“, нападот можел да ги изложи податоците поврзани со околу 31.000 правни субјекти.

Станува збор за чувствителна база на податоци бидејќи во неа се наоѓаат информации за луѓето кои стојат зад различни компании и фондации. Хакерите, според досегашните сознанија, дошле до лични податоци како имиња, датуми на раѓање, државјанства и земји на живеење на лица поврзани со фондации.

Иако инцидентот предизвика сериозна загриженост, досегашната истрага не покажала дека напаѓачите украле пари или добиле пристап до банкарски сметки и финансиски трансакции. Проблемот е во тоа што биле компромитирани информации кои можат да откријат кој се наоѓа зад одредени структури за управување со имот.

Владата на Лихтенштајн веднаш формирала кризен тим кој работи на утврдување на потеклото на нападот и обемот на компромитираните податоци.

За малата европска држава, инцидентот има особено значење. Лихтенштајн со години ја гради својата репутација како место каде што богатите поединци можат законски да го организираат и управуваат својот имот преку компании, фондации и други правни структури, при што идентитетот на вистинските сопственици не е достапен до јавноста.

Во 2021 година стапија во сила правила со кои компаниите, фондациите и трустовите беа обврзани да ги пријавуваат вистинските сопственици. Мерките беа дел од усогласувањето со европските правила за спречување перење пари и зголемување на финансиската транспарентност.

Сепак, податоците не беа отворени за пошироката јавност. Пристап до нив имаа надлежните институции, додека за останатите лица важеле значителни ограничувања.

Токму затоа хакерскиот напад е чувствителен. Регистарот содржи информации што можат да покажат кој реално стои зад одредени имотни и деловни структури, нешто што вообичаено е тешко да се утврди однадвор.

Лихтенштајн има околу 41.000 жители, но бројот на регистрирани правни субјекти е значително поголем. Според владините податоци, на крајот на 2025 година во земјата биле регистрирани 22.927 правни субјекти и правни структури.

Особено значајна улога во системот имаат фондациите. Тие често се користат за долгорочно управување и зачувување на семејниот имот. Наместо имотот директно да биде во сопственост на одреден човек, тој може да биде префрлен на фондација со која управува одбор според однапред утврдени правила.

Таквата структура овозможува сопственикот, управителот и лицето кое има корист од имотот да бидат различни лица. На тој начин се овозможува пофлексибилно управување со богатството, но истовремено за надворешните набљудувачи може да биде многу потешко да се утврди кој навистина стои зад целата структура.

Фондациите можат да се користат и за зачувување на семејното богатство низ генерации. На пример, имотот може да се организира така што ќе продолжи да се користи и по смртта на основачот, да се обезбеди одредена распределба меѓу наследниците или да се обезбедуваат редовни исплати за членовите на семејството.

Сепак, самото поседување компанија или фондација во Лихтенштајн не значи дека станува збор за незаконска активност. Таквите структури можат да бидат целосно легални, доколку имотот е правилно пријавен во земјата каде што сопственикот има даночна обврска и се исполнети сите законски и даночни услови.

Токму тука се наоѓа и една од најголемите дилеми со кои се соочува Лихтенштајн. Земјата се обидува да ја задржи репутацијата на место кое нуди високо ниво на приватност, но истовремено мора да ги исполнува меѓународните стандарди за финансиска транспарентност и спречување финансиски криминал.

Регистарот на вистински сопственици е еден од механизмите преку кои се воспоставува таа рамнотежа. Но, хакерскиот напад покажа дека дури и кога податоците не се јавно достапни, тие претставуваат потенцијално исклучително вредна цел за сајбер криминалците.

За богатите сопственици, најголемата последица од ваков инцидент можеби не е директната финансиска загуба, туку ризикот нивниот идентитет да биде поврзан со имот, компании и фондации за кои досега имале високо ниво на приватност.

Иако истрагата продолжува и засега нема информации дека се украдени средства од банкарски сметки, случајот повторно го отвори прашањето колку навистина може да биде сигурна финансиската приватност во дигиталната ера.

Лихтенштајн со години им нудеше на богатите токму она што најмногу го бараа: стабилност, дискретност и законски механизми за управување со богатството. Сега, сепак, е соочен со нов предизвик – да покаже дека и во време на сè пософистицирани сајбер напади може да ги заштити податоците на оние кои својата финансиска приватност ја довериле токму на неговиот систем.