Доаѓа нова битка против жештината: Дали улиците наскоро ќе почнат да нè разладуваат?

Црниот асфалт со децении беше неизбежен дел од современите градови, но климатските промени сè повеќе покажуваат дека материјалите што некогаш биле практично решение денес можат дополнително да го влошат проблемот со високите температури. Додека топлотните бранови стануваат почести и поинтензивни, градовите низ светот почнуваат да бараат нови начини за разладување на улиците и јавните површини.

Едно од решенијата што привлекува сè поголемо внимание се таканаречените паметни, порозни или „сунѓерски“ тротоари. Наместо дождовницата да остане на површината и веднаш да се слее во канализацијата, овие материјали овозможуваат водата да навлезе под површината, каде што дел од неа се задржува. Подоцнежното испарување може да помогне во намалувањето на температурата на површината и да придонесе за попријатна атмосфера во градските средини.

Идејата е особено интересна во услови кога асфалтот и бетонот стануваат еден од факторите што ги прават градовите значително потопли од нивната околина. Темните површини ја апсорбираат сончевата енергија во текот на денот, а потоа постепено ја испуштаат топлината. Така, улиците и зградите остануваат жешки и по зајдисонце, создавајќи го добро познатиот ефект на урбан топлотен остров.

Во некои американски градови мерењата покажале колку драматична може да биде разликата. Површините изложени на директно сонце можат да достигнат температури далеку над температурата на воздухот, што создава дополнителен ризик за луѓето, особено за време на екстремни топлотни бранови.

Новите пропустливи материјали се обидуваат да го ублажат токму овој проблем. Нивната структура содржи ситни пори низ кои водата може да помине и да се задржи во слоевите под површината. Кога влагата постепено испарува, се одзема дел од топлината, што потенцијално може да придонесе за пониска температура на самиот тротоар.

Но, придобивката не е само во разладувањето. Ваквите површини можат да помогнат и при обилни врнежи, бидејќи дел од дождовницата се впива наместо веднаш да заврши во канализацискиот систем. Тоа може да го намали притисокот врз градската инфраструктура и ризикот од локални поплави.

Токму поради тоа ваквите решенија веќе се тестираат во различни делови од светот. Во Мароко, на пример, се експериментира со пропустливи површини како дел од пошироките напори градовите да се приспособат на високите температури и променливите временски услови.

Сепак, „паметниот“ тротоар не е магично решение за сите проблеми. Еден од најголемите предизвици е одржувањето. Со текот на времето, ситните пори во материјалот можат да се наполнат со прашина, песок и други честички, вклучително и оние што потекнуваат од сообраќајот. Кога ќе се затнат, способноста на површината да пропушта вода значително се намалува.

Проблем може да биде и недостигот на вода. Ако климатските услови се исклучително суви и нема доволно влага за испарување, ефектот на ладење станува ограничен. Затоа ваквата инфраструктура мора да биде дел од поширока стратегија за управување со водата, а не изолиран проект.

Дополнително, ваквите материјали не се идеални за секоја локација. Најпрометните сообраќајници, индустриските зони и местата каде што површините се изложени на големи оптоварувања можеби и понатаму ќе бараат покласични решенија.

И покрај ограничувањата, борбата против градските горештини веќе создава нов пазар за градежната индустрија. Наместо градовите само да се обидуваат да преживеат топлотни бранови, сè повеќе се инвестира во инфраструктура што треба однапред да ги ублажи нивните последици.

Покрај порозните тротоари, се тестираат и светли покриви кои рефлектираат поголем дел од сончевата светлина, материјали што помалку ја апсорбираат топлината и различни решенија за подобро задржување и искористување на дождовницата.

Во некои земји ваквите проекти веќе се спроведуваат на илјадници квадратни метри. Целта не е само да се намали температурата на една улица, туку постепено да се промени начинот на кој градовите ја примаат, задржуваат и ослободуваат топлината.

За градовите во иднина, ова може да стане неопходност, а не луксуз. Кога температурите достигнуваат рекордни вредности, секој степен помалку на улиците може да значи подобри услови за живот, помал ризик за здравјето и помала потреба од енергија за разладување на објектите.

Пеколните горештини можеби нема да исчезнат, но градовите имаат можност да престанат дополнително да ги загреваат. Наместо црниот асфалт и бетонот да бидат само пасивни површини, новата генерација инфраструктура се обидува да ги претвори улиците и тротоарите во дел од решението.

Прашањето повеќе не е дали градовите ќе мора да се приспособат на сè потоплата клима, туку колку брзо ќе почнат да го прават тоа.