Терминаторот повеќе не е само филм: Роботите ја освојуваат реалноста

Технолошката пресметка меѓу САД и Кина влегува во нова фаза. По чиповите, вештачката интелигенција и дроновите, двете најголеми економски сили сè повеќе се натпреваруваат и во областа на роботиката. А во оваа битка веќе не се важни само хуманоидните роботи и индустриските машини. На списокот на потенцијално чувствителна технологија се најдоа и уреди што до неодамна беа обични домашни апарати.

Американските власти во последниот период го зголемуваат надзорот врз напредните роботски системи произведени во странство. Причината е што современите роботи се повеќе од механички машини. Тие користат камери, сензори, микрофони, интернет-конекција и софтвер способен да обработува големи количества податоци.

Токму затоа и роботската правосмукалка добива ново значење. Уредот што некогаш служеше само за чистење на подот денес може да создава детална дигитална мапа на домот, да препознава предмети и да комуницира со други уреди преку интернет. Од безбедносна перспектива, таквата технологија отвора прашања за тоа каде се складираат податоците, кој има пристап до нив и дали тие можат да бидат злоупотребени.

Американската Федерална комисија за комуникации во текот на јули ја прошири листата на странски напредни роботски уреди што се сметаат за потенцијален ризик за националната безбедност. На листата се најдоа различни категории роботи, вклучително и хуманоидни и четвороножни системи, но и одредени видови автономни домашни уреди.

Тоа не значи дека секоја роботска правосмукалка произведена во Кина автоматски е забранета во САД. Станува збор за нови правила и ограничувања поврзани со уреди што спаѓаат во дефиницијата за напредна роботска технологија и за кои може да биде потребно дополнително регулаторно одобрување.

Но, самото тоа што домашен апарат се разгледува низ призмата на националната безбедност покажува колку брзо се менува технолошкиот пејзаж. Границата меѓу потрошувачката електроника и чувствителната технологија станува сè потенка.

Во позадината на оваа регулаторна битка се крие многу поголема економска трка. И САД и Кина се обидуваат да ја освојат индустријата на иднината, во која роботите би можеле да имаат клучна улога во фабриките, магацините, логистиката и услугите.

Кина во оваа трка влегува со сериозна производствена предност. Според кинеските податоци, во земјата до 2025 година работеле повеќе од 140 компании поврзани со развојот на хуманоидни роботи, со повеќе од 330 различни модели. Кина истовремено има огромен удел во глобалната инсталација на индустриски роботи.

Меѓу компаниите што се обидуваат да ја искористат оваа предност е Unitree Robotics, позната по развојот на хуманоидни и четвороножни роботи. Компанијата најави излегување на берзата во Шангај, при што нејзината потенцијална вредност се проценува на околу девет милијарди долари. На пазарот се присутни и други кинески компании, како UBTECH Robotics и AgiBot, кои исто така вложуваат значителни средства во развојот на роботски системи.

САД, од друга страна, ја имаат својата голема предност во вештачката интелигенција, софтверот, полупроводниците и приватниот капитал. Компании како Tesla, Figure AI, Apptronik, Agility Robotics и Boston Dynamics развиваат хуманоидни роботи што треба да можат да извршуваат задачи кои досега биле резервирани за луѓето.

Инвеститорите очигледно очекуваат оваа технологија да прерасне во една од најголемите индустрии во иднината. Figure AI во претходни инвестициски преговори достигна проценета вредност од околу 39,5 милијарди долари, додека Apptronik привлече повеќе од 935 милиони долари капитал.

Причината за толку големи вложувања е потенцијалот на хуманоидните роботи да станат дел од секојдневното производство. Ако една машина може самостојно да работи во фабрика, магацин или логистички центар, компаниите добиваат можност да автоматизираат задачи што денес бараат голем број работници.

Пазарот сè уште е во рана фаза, но очекувањата за раст се огромни. Проекциите укажуваат дека кинеското производство на хуманоидни роботи би можело од околу 12.000 единици во 2025 година да достигне стотици илјади годишно до крајот на деценијата.

Токму тука се гледа вистинскиот залог во американско-кинеската пресметка. Не станува збор само за тоа кој ќе продава повеќе роботи. Станува збор за тоа кој ќе ги контролира технологиите што ќе ја автоматизираат производството, логистиката и дел од работните места во иднина.

Пекинг во меѓувреме презема сопствени мерки за ограничување на американското технолошко влијание. Кина користи државни набавки, контроли на извозот и безбедносни проверки, а воведува и ограничувања кон одредени американски компании.

Двете страни, всушност, се обидуваат да ги заштитат своите стратешки индустрии. Вашингтон сака да ја зачува предноста во вештачката интелигенција, чиповите и напредниот софтвер, додека Пекинг се потпира на огромната производствена база, домашниот пазар и развиените синџири на снабдување.

Проблемот е што роботиката бара комбинација од сите овие елементи. За успешен робот потребни се моќни чипови, напреден софтвер, вештачка интелигенција, квалитетни сензори, механички компоненти и способност за масовно производство.

Затоа следната фаза од технолошката војна може да биде уште посложена од досегашната. Ако во минатото главната битка се водеше околу компјутерските чипови и дигиталните платформи, сега таа постепено се префрла во физичкиот свет.

Роботите што денес изгледаат како скапи експерименти утре би можеле да станат дел од фабриките, домовите и улиците. А домашниот робот што ја чисти куќата е само највидливиот пример за тоа колку брзо технологијата од лабораториите влегува во секојдневниот живот.

Кој ќе победи во оваа трка сè уште не е познато. Кина има огромна производствена моќ, додека САД имаат силен екосистем за вештачка интелигенција, софтвер и инвестиции. Она што е сигурно е дека натпреварот повеќе не се води само за пазарот на роботи.

Се води битка за тоа кој ќе ги постави правилата на новата индустриска ера и кој ќе има најголемо влијание врз начинот на кој луѓето ќе работат, произведуваат и живеат во следните децении.