Работите прекувремено секој ден? Дали плаќате со здравјето за туѓи рокови?

Она што започнува како мала отстапка од нормалното работно време често незабележливо станува секојдневие. Уште еден час во канцеларија, уште неколку задачи по завршувањето на смената, одговарање на пораки доцна навечер или работа за време на викендот. Со текот на времето границата меѓу работата и приватниот живот се губи, а човек почнува да чувствува дека никогаш навистина не е надвор од работниот процес.

Долго време прекувремената работа се поврзуваше со амбиција, одговорност и посветеност. Во многу компании постои мислење дека највредни се оние што остануваат најдолго на работното место, додека заминувањето навреме понекогаш се гледа како недостаток на мотивација. Но, експертите предупредуваат дека постојаното продолжување на работното време може да има сериозни последици и за здравјето на вработените и за ефикасноста на компаниите.

Лекарите кои ја следат состојбата на работниците укажуваат дека организмот не може бесконечно да функционира под притисок. Недостатокот на одмор, нарушениот сон и постојаната напнатост постепено создаваат замор кој не исчезнува со едно слободно попладне или краток одмор.

Долготрајното работење над нормалното време може да биде поврзано со различни здравствени проблеми, од хроничен замор, главоболки и проблеми со концентрацијата, до зголемен стрес, нервоза и нарушување на физичката рамнотежа на организмот. Телото може одреден период да издржи висок ритам, но последиците најчесто се појавуваат подоцна.

Дополнителен проблем е што прекувремената работа лесно преминува од исклучок во правило. Во многу работни средини таа повеќе не се нарекува дополнителен ангажман, туку едноставно „да се заврши работата“. Но, обврските речиси никогаш немаат крај. Секогаш постои нова задача, нов клиент, нов извештај или нов рок кој изгледа итен.

Економските аналитичари предупредуваат дека подолгото работно време не значи автоматски и поголема продуктивност. По одреден период на замор, концентрацијата опаѓа, грешките стануваат почести, а квалитетот на одлуките се намалува. Компанијата можеби добива повеќе часови присуство, но не секогаш добива подобар резултат.

Последиците не остануваат само на работното место. Најчесто приватниот живот е првиот што ја чувствува цената. Лицето кое секојдневно се враќа исцрпено дома има помалку време и енергија за семејството, пријателите и личните потреби. Физички е присутно, но мислите сè уште му се на работните обврски.

Познавачите на пазарот на трудот велат дека најголем проблем не е повременото останување подолго кога навистина има потреба. Во секоја професија постојат периоди со зголемен обем на работа. Проблемот настанува кога прекувремената работа станува дел од организациската култура и кога компанијата постојано се потпира на дополнителни часови наместо да го реши проблемот со недоволно кадар или лоша распределба на задачите.

Многу работници, сепак, тешко одбиваат дополнителни обврски. Стравот дека ќе бидат оценети како недоволно посветени или дека ќе изгледаат помалку вредни ги тера да прифаќаат ритам кој долгорочно не е одржлив.

Но, вистинската професионалност не се мери со тоа кој последен го напушта работното место. Посветеноста не значи постојано жртвување на слободното време и здравјето. Добро организирана компанија треба да создаде услови вработените да можат да ги завршат задачите во рамки на нормалното работно време, а дополнителниот ангажман да остане исклучок.

Здравствените работници советуваат луѓето да обрнат внимание на предупредувачките сигнали. Постојан замор, проблеми со спиењето, раздразливост, губење концентрација и чувство дека човек не може да се одвои од работата не треба да се игнорираат.

Прекувремената работа понекогаш е неизбежна. Постојат ситуации кога роковите, сезоната или непредвидени проблеми бараат дополнителен напор. Но, кога тоа станува секојдневна практика, тогаш повеќе не станува збор за посветеност, туку за постепено исцрпување на луѓето.

Работата треба да обезбедува сигурност, приходи и професионално исполнување. Не треба да го одзема она што е најважно – здравјето, времето со блиските и можноста човек да има живот и надвор од работното место.