Црвено светло за економијата: Сè помалку работници, сè повеќе неизвесност

Македонската економија испраќа спротивставени сигнали. Додека официјалните статистики покажуваат раст на индустриското производство, бројот на работници во индустријата продолжува да се намалува, а сè поголем број компании се соочуваат со предизвици што го доведуваат во прашање понатамошниот развој на производствениот сектор.

Според најновите податоци на Државниот завод за статистика, во јуни годинава во индустријата имало 2,3 проценти помалку вработени во споредба со истиот месец лани. Загрижува фактот што ова не е изолиран случај, туку продолжение на негативен тренд кој трае веќе две години. Последен пат раст на бројот на индустриски работници е забележан во јули 2024 година, по што следува континуирано намалување.

Дополнителен притисок врз индустријата создаваат и најавите за затворање на три производствени погони во технолошко-индустриските развојни зони. Станува збор за странски инвеститори кои се соочуваат со намалена побарувачка, повисоки трошоци и неизвесност на европските пазари, каде што го пласираат најголемиот дел од своето производство.

Истовремено, статистиката покажува дека индустриското производство во јуни пораснало за 6,5 проценти во однос на истиот месец минатата година. Тоа значи дека компаниите произведуваат повеќе, но со помал број вработени, што може да се објасни со автоматизација, подобра ефикасност или прераспределба на производствените процеси. Сепак, експертите предупредуваат дека долгорочниот пад на бројот на работници може да остави сериозни последици врз економијата и пазарот на труд.

Во меѓувреме, европските статистики покажуваат дека Македонија останува меѓу земјите со најнизок бруто-домашен производ по жител во Европа. Според последните податоци на Евростат, пониско ниво има само Босна и Херцеговина, што уште еднаш ја отвора дебатата за темпото на економскиот развој и животниот стандард.

Од друга страна, според анализите на куповната моќ, минималната плата во Македонија има повисока вредност отколку во неколку земји членки на Европската Унија, како и во останатите држави од Западен Балкан и Турција. Овој показател укажува дека споредбата не треба да се прави само преку номиналните износи на платите, туку и преку тоа што реално може да се купи со тие примања.

Сепак, секојдневниот живот на граѓаните создава поинаква слика. Нето минималната плата изнесува 26.046 денари, додека според пресметките на Сојузот на синдикати на Македонија, минималната синдикална кошница за четиричлено семејство достигна 68.500 денари. Тоа значи дека за покривање на основните месечни трошоци се потребни повеќе од две и пол минимални плати.

Токму овие бројки ја покажуваат сложената економска состојба во земјата. Од една страна има раст на производството, а од друга страна недостиг од работници, затворање фабрики, ниски приходи и сè повисоки трошоци за живот. Прашањето што сè почесто се поставува е како ќе се обезбеди одржлив економски раст доколку индустријата продолжи да губи работна сила, а младите и квалификуваните кадри ја бараат својата иднина надвор од државата.

Предизвикот за економијата повеќе не е само како да се зголеми производството, туку и како да се задржат компаниите, работните места и луѓето кои се носители на економскиот развој. Без стабилна работна сила и подобри услови за живот, секој позитивен економски показател ризикува да остане само статистика, без вистински ефект врз секојдневието на граѓаните.