Пензијата не значи крај на работата: Кои пензионери можат повторно да заработуваат без да ја изгубат пензијата?

Пензионирањето сè помалку значи целосно повлекување од работниот живот. За голем број пензионери денес дополнителниот ангажман не е само начин за исполнување на времето, туку и потреба поради зголемените трошоци за живот. Од друга страна, за многу работодавци тие стануваат важен извор на искусна работна сила во период кога недостигот на кадар се чувствува во повеќе сектори.

Пензионери сè почесто можат да се видат во трговија, угостителство, земјоделство, магацини и различни услужни дејности. Некои работат сезонски, други повремено, а трети прифаќаат ангажмани што одговараат на нивните можности и здравствена состојба. Но, со зголемувањето на бројот на пензионери кои повторно се активираат на пазарот на трудот, се отвора и прашањето под кои услови тоа е дозволено и дали работата може да влијае врз пензијата.

Познавачите на трудовото право објаснуваат дека најважно е да се направи разлика меѓу редовно вработување и други форми на ангажман, како повремена или сезонска работа. Пензионерот не се враќа автоматски во истиот статус што го имал пред пензионирањето, туку секој ангажман мора да биде јасно регулиран и пријавен.

„Многумина мислат дека пензионерот мора да избере меѓу пензијата и дополнителната заработка, но тоа не е секогаш така. Клучно е работата да биде законски регулирана и да се знае по кој основ е ангажиран човекот“, посочуваат експерти за работни односи.

Најчесто пензионерите се ангажираат таму каде што има сезонска потреба од работници или каде што искуството е особено важно. Угостителството, земјоделството, трговијата и различните услуги се меѓу секторите каде што најмногу се бара дополнителен кадар, особено во периоди со зголемен обем на работа.

Работодавците велат дека пензионерите често носат квалитети што тешко се наоѓаат кај новите работници. Тие имаат долгогодишно искуство, одговорен пристап и најчесто не им е потребен долг период на адаптација. Сепак, економистите предупредуваат дека нивниот ангажман не смее да стане начин за избегнување редовни вработувања и намалување на трошоците на компаниите.

Според нив, работата на пензионерите може да биде корисна за економијата доколку претставува дополнување на пазарот на трудот, но не и замена за стабилни работни места со соодветни права и услови.

Посебно внимание се посветува на времетраењето на ангажманот. Повремената и сезонската работа имаат свои ограничувања и не треба да се претворат во фактичко полно работно време без соодветна заштита. Експертите нагласуваат дека мора да постои јасна граница меѓу дополнителна активност и редовен работен однос.

За пензионерите најважното прашање е дали дополнителната работа може да ја загрози нивната пензија. Кога ангажманот е пријавен и се одвива според законските правила, нема причина некој да стравува дека ќе го изгуби правото на пензискиот надомест. Најголем ризик претставува работата без договор и без официјална евиденција, која може да создаде проблеми и за работникот и за работодавецот.

Многу пензионери прифаќаат работа затоа што месечните примања не секогаш се доволни за сите трошоци. Цените на храната, лековите, сметките и секојдневните потреби создаваат дополнителен финансиски притисок. За дел од нив дополнителната заработка е неопходност, а не избор.

Сепак, мотивот не е секогаш само финансиски. Има пензионери кои сакаат да останат активни, да го користат своето знаење и да имаат чувство дека сè уште придонесуваат. Особено луѓето со долгогодишно искуство во занаети, администрација, трговија, транспорт или земјоделство често продолжуваат со работа, но во обем што им одговара.

За компаниите, пак, ангажирањето пензионери е начин полесно да се надминат проблемите со недостиг на работници. Но, аналитичарите предупредуваат дека секој ангажман мора да биде транспарентен и јасно договорен – со дефинирани обврски, работно време и надомест.

Пензионерите кои повторно работат стануваат сè почеста појава на пазарот на трудот. Трендот покажува дека границата меѓу активниот работен век и пензионирањето постепено се менува. Но, без разлика дали причината е потребата од дополнителни приходи или желбата за активност, најважно е работата да биде регулирана и да ги почитува правата на оние што ја извршуваат.