ЕУ става крај на уништувањето непродадена облека: Големите компании ќе мора да ја донираат или повторно да ја понудат на пазарот

Европската Унија воведе нови правила со кои големите компании повеќе нема да смеат да уништуваат непродадена облека и обувки, туку ќе бидат обврзани да бараат начини тие производи повторно да стигнат до потрошувачите. Мерката претставува дел од пошироката европска стратегија за намалување на отпадот и поттикнување на циркуларната економија, со цел ресурсите да се користат поодговорно, а влијанието врз животната средина да се намали.

Новите правила, кои произлегуваат од Регулативата за екодизајн на Европската Унија, предвидуваат непродадените производи најпрво да се препродаваат по намалени цени, да се донираат на хуманитарни организации или да се насочат кон повторна употреба. Со ова се става крај на практиката големи количини нова облека и обувки да завршуваат како отпад само затоа што не биле продадени во предвидениот рок.

Сепак, регулативата предвидува и одредени исклучоци. Производите ќе може да се уништат доколку се опасни за употреба, сериозно оштетени, контаминирани или не можат да се поправат и повторно да се користат. Исто така, уништување ќе биде дозволено и ако претходно биле понудени на хуманитарни организации, но не биле прифатени во предвидениот временски период.

Од Европската Унија сметаат дека новите мерки ќе придонесат за значително намалување на текстилниот отпад, кој во последните години достигнува загрижувачки размери. Според проценките на Европската комисија, секоја година помеѓу четири и девет проценти од непродадениот текстил во Европа никогаш не стигнува до потрошувачите, туку се уништува, при што се создаваат милиони тони емисии на јаглерод диоксид.

Трговските здруженија оценуваат дека новите правила можат да донесат корист и за купувачите, бидејќи ќе се зголеми понудата на производи со попусти, како и на артикли достапни преку аутлети, продавници за распродажба и пазари за половна облека. Истовремено, поголем број производи ќе можат да завршат како донации наместо како отпад.

Од друга страна, дел од трговците предупредуваат дека спроведувањето на регулативата нема да биде едноставно. Според нив, непродадената стока често има оштетена амбалажа, ограничена пазарна вредност или високи трошоци за транспорт и складирање, што може дополнително да ги оптовари компаниите. Освен тоа, ќе бидат потребни дополнителни активности за сортирање, обновување, документирање и организирање на донациите.

Претставници на модната индустрија ја поздравуваат идејата дека облеката треба да се третира како вреден производ, а не како отпад. Според нив, забраната испраќа јасна порака дека ресурсите мора да се користат поодговорно и дека модната индустрија треба да се движи кон поодржлив модел на производство и продажба.

Сепак, тие предупредуваат дека најголемиот предизвик не доаѓа од европските компании, туку од таканаречената ултрабрза мода. Сè поголем број евтини производи се нарачуваат директно од производители надвор од Европа, кои не секогаш подлежат на истите правила и стандарди. Затоа се бара и тие компании да учествуваат во трошоците за собирање, сортирање и рециклирање на текстилниот отпад.

Еколошките организации, пак, ја поздравуваат забраната како важен чекор, но предупредуваат дека нејзиниот успех ќе зависи од доследната примена. Според нив, без ефикасни инспекции и контроли постои ризик дел од компаниите да ги заобиколуваат правилата преку погрешно означување на производите или други административни решенија.

Иако новата регулатива не ги решава сите проблеми поврзани со прекумерното производство и потрошувачка на текстил, таа претставува значаен чекор кон поодговорно управување со ресурсите. Европската Унија со ова испраќа јасна порака дека уништувањето нови производи повеќе не смее да биде деловна практика, туку дека секое парче облека треба да добие можност за повторна употреба, продажба или донација пред да стане отпад.