Лајкот што никогаш не го дадовме – приказната за општество што не знае да се поддржува

Постојано зборуваме дека живееме во мала држава, дека пазарот е ограничен, дека економијата е слаба и дека младите немаат перспектива. Ги обвинуваме политиката, институциите, системот и околностите. Но, ретко кога сме доволно искрени да признаеме дека дел од проблемот сме и самите ние.

Живееме во општество во кое најтешко е да добиеш поддршка токму од луѓето што те познаваат. Не зборувам за финансиска помош или за некакви големи инвестиции. Зборувам за наједноставните работи – еден лајк, едно следење, едно споделување, една препорака или неколку искрени зборови: „Браво, продолжи. Добро ти оди.“

На прв поглед тоа изгледа безначајно. Но во денешниот дигитален свет, токму тие мали гестови можат да направат огромна разлика. Еден лајк му помага на алгоритмот да ја прикаже објавата на повеќе луѓе. Едно споделување може да донесе нов клиент. Едно следење може да биде почеток на нова деловна можност. Она што за нас трае две секунди, за некого може да биде чекор напред во градењето на неговиот бизнис.

И покрај тоа, како да станавме штедливи токму кога треба да бидеме најдарежливи.

Ќе следиме светски инфлуенсери што никогаш нема да слушнат за нас. Ќе им даваме лајкови на странски брендови и компании со милионски буџети. Ќе споделуваме видеа од луѓе кои живеат на друг континент. Но кога пријател, сосед, колега или познаник ќе отвори мал бизнис, ќе започне да снима едукативни видеа, ќе лансира производ или ќе отвори нова страница на социјалните мрежи, тогаш одеднаш стануваме рамнодушни.

Гледаме. Следиме. Коментираме. Но не поддржуваме.

Најчесто дури и не постои рационална причина. Едноставно не кликнуваме. Како лајкот да чини пари. Како следењето да ни одзема нешто. Како успехот на другиот автоматски ја намалува нашата вредност.

Тоа е можеби најголемата заблуда што ја негуваме со години.

Успехот не е ограничен ресурс. Ако некој отвори успешен ресторан, тоа не значи дека сите други ќе пропаднат. Ако некој продава квалитетен производ, не значи дека никој друг нема место на пазарот. Ако некој стане препознатлив на социјалните мрежи, тоа не им ја затвора вратата на останатите.

Напротив. Секој успешен локален бизнис испраќа порака дека и другите можат да успеат.

За жал, кај нас често владее спротивната логика. Наместо да се радуваме на успехот, ние го анализираме. Наместо да прашаме како можеме да помогнеме, бараме што не е во ред. Наместо да честитаме, бараме причина да го омаловажиме постигнатото.

„Сигурно има врски.“

„Ќе видиме до кога ќе трае.“

„Не е толку добар како што се претставува.“

Овие реченици ги слушаме многу почесто отколку едно едноставно „Секоја чест.“

Не е случајно што многу претприемачи велат дека првите клиенти ги добиле од странство, а не од својата околина. Не е случајно што многу креатори на содржина стануваат попопуларни надвор отколку дома. Не е случајно што многу луѓе прво добиваат признание од непознати, па дури потоа од сопствената средина.

Тоа не зборува само за нивниот успех. Тоа зборува и за нашата неспособност да препознаеме и поддржиме нешто додека е во развој.

Интересно е што сите сакаме успешни приказни. Сакаме да читаме за домашни брендови што освојуваат странски пазари. Сакаме да се гордееме кога некој од Македонија ќе направи светски успех. Но забораваме дека секоја таква приказна започнала како мал профил на Инстаграм, мала работилница, мала канцеларија или скромна идеја на која ѝ требала поддршка.

А поддршката најчесто изостанала.

Постојано зборуваме дека треба да ги задржиме младите. Но дали некогаш сме се запрашале како се чувствува млад човек што вложува месеци труд во свој проект, а најблиските луѓе дури ни не ја следат неговата страница? Каква порака му испраќаме кога без проблем ќе споделиме странски бренд, а никогаш нема да го споделиме неговиот производ?

Не станува збор само за алгоритми и бројки. Станува збор за чувство дека некој верува во тебе.

Во многу развиени земји постои силна култура на поддршка на локалното. Луѓето свесно купуваат од мали семејни бизниси, ги препорачуваат на пријателите, ги означуваат на социјалните мрежи и знаат дека секое евро потрошено локално останува во нивната заедница. Не затоа што производите секогаш се совршени, туку затоа што разбираат дека без меѓусебна поддршка нема силна економија.

Кај нас, пак, често се однесуваме како да сме конкуренција едни на други уште пред воопшто да започнеме да работиме.

Најиронично е што истите луѓе кои никогаш нема да поддржат локален бизнис, подоцна ќе се жалат дека нема домашни брендови, дека нема работни места и дека сите заминуваат во странство. Но успешна економија не се создава само со државни мерки. Таа се создава и со секојдневните навики на граѓаните.

Една препорака може да донесе клиент.

Едно споделување може да отвори нов пазар.

Еден лајк може да ја зголеми видливоста.

Едно следење може да биде почеток на заедница.

Тоа не бара пари. Не бара жртва. Бара само промена на начинот на размислување.

Поддршката не значи дека мораме да го пофалиме секој производ или секоја услуга. Не значи дека треба да се препорачува нешто што нема квалитет. Но кога некој вложува труд, работи чесно, создава вредност и навистина се обидува да изгради нешто свое, тогаш зарем е толку тешко да му дадеме барем минимална поддршка?

Вистинската самодоверба не се гледа во тоа колку гласно зборуваме за себе. Таа се гледа во тоа колку искрено умееме да му аплаудираме на успехот на другиот.

Општество во кое луѓето си честитаат, се препорачуваат и се поддржуваат секогаш ќе напредува побрзо од општество во кое сите се сомневаат едни во други. Бизнисот не расте само од капитал. Расте и од доверба. Од заедница. Од чувство дека не си сам.

Можеби токму затоа не треба да чекаме некој друг да ја направи промената. Не треба да чекаме нов закон, нова стратегија или нова економска програма. Промената започнува од нас.

Следниот пат кога ќе видиме дека некој отвора мал бизнис, наместо да бараме мани, да му посакаме успех. Кога пријател ќе објави нов производ, да го споделиме ако веруваме во него. Кога сосед ќе отвори продавница, прво таму да побараме што ни треба. Кога некој ќе создаде нешто вредно, да не штедиме на поддршка.

Затоа што еден лајк навистина не менува ништо… ако е само еден. Но кога стотици луѓе ќе одлучат да не бидат рамнодушни, тогаш се менува сè. Се менуваат бизниси. Се менуваат можности. Се менува начинот на кој функционира едно општество.

Можеби тогаш конечно ќе престанеме да зборуваме дека живееме во труло општество. Затоа што трулоста не започнува со големите проблеми. Таа започнува во моментот кога ќе одлучиме дека не вреди ни да кликнеме „ми се допаѓа“ за некого што се труди да изгради нешто свое. А оздравувањето започнува токму тогаш кога ќе сфатиме дека поддршката не нè прави помали. Таа нè прави заедница.