Новата реалност на Балканот: Без странски работници сè потешко се одржува економскиот раст

Земјите од Западен Балкан со децении беа препознатливи како извор на работна сила за развиените европски економии. Илјадници луѓе заминуваа во Германија, Австрија, Швајцарија и други држави во потрага по подобри плати, посигурни работни места и повисок животен стандард. Денес, меѓутоа, регионот се соочува со сосема поинаква реалност – сè поголем недостиг од работници кој ги принудува компаниите и владите да бараат нови решенија.

Демографските промени, стареењето на населението и континуираното иселување на младите создадоа сериозен јаз на пазарот на трудот. Во многу сектори, особено во градежништвото, производството, транспортот, туризмот и услужните дејности, работодавачите сè потешко успеваат да обезбедат доволен број вработени.

Овој историски пресврт го менува начинот на кој земјите од регионот ја гледаат миграцијата. Наместо да се соочуваат само со одлив на население, тие сè почесто стануваат дестинации за странски работници кои треба да ги пополнат празните работни места и да го одржат економскиот раст.

Во повеќето земји од регионот бројот на издадени работни дозволи за странски државјани постојано расте. Компаниите ангажираат работници од различни делови на светот, а структурата на странската работна сила се разликува од држава до држава.

Во Србија, најголем дел од странските државјани што работат во земјата доаѓаат од Русија. Покрај нив, значителен број работници пристигнуваат и од други земји, што ја менува структурата на пазарот на трудот и носи нови предизвици за нивната интеграција.

Во Северна Македонија, пак, меѓу странските работници најбројни се државјаните на Турција. Нивното присуство е особено изразено во одредени индустрии каде што компаниите имаат потреба од дополнителен квалификуван и неквалификуван кадар.

Економистите предупредуваат дека недостигот од работна сила повеќе не претставува само кадровски проблем, туку станува едно од клучните ограничувања за економскиот развој. Недоволниот број работници ги отежнува инвестициите, го забавува проширувањето на производството и ја намалува конкурентноста на компаниите.

Во исто време, процесот на интеграција на странските работници станува сè поважен. Освен обезбедување работни дозволи, потребно е да се создадат услови за нивно успешно вклучување во општеството, преку пристап до домување, здравствена заштита, образование и изучување на локалниот јазик.

Демографските прогнози покажуваат дека предизвиците ќе продолжат и во наредните години. Стареењето на населението и ниската стапка на наталитет значат дека домашната работна сила ќе продолжи да се намалува, додека потребите на економијата ќе растат.

Поради тоа, земјите од регионот ќе мора да градат долгорочни стратегии кои ќе опфатат задржување на младите, подобрување на условите за работа, враќање на дел од иселената работна сила и привлекување странски кадар таму каде што недостигот е најизразен.

Она што до неодамна изгледаше незамисливо денес станува новата реалност. Регионот, кој со години извезуваше работници во Европа, сега сè повеќе се натпреварува за привлекување работна сила. Начинот на кој државите ќе одговорат на овој предизвик ќе има значајно влијание врз нивниот економски раст, продуктивност и развој во годините што следуваат.