Кои европски земји имаат најзадолжени компании? На врвот не се најголемите економии

Корпоративниот долг во Европа значително се разликува од земја до земја. Новите податоци покажуваат дека седум членки на Европската унија го надминуваат референтниот праг на Европската комисија од 85 проценти од бруто домашниот производ (БДП) за задолженост на нефинансискиот корпоративен сектор. Сепак, високите бројки не секогаш значат дека компаниите во тие земји се во финансиски проблеми, бидејќи дел од долгот е поврзан со специфичната улога што одредени држави ја имаат како меѓународни финансиски центри.

Според податоците на Евростат, корпоративниот долг во Европската унија на крајот од 2025 година изнесувал 70,1 процент од БДП. Во еврозоната показателот бил нешто повисок и достигнал 71,6 проценти. Овие нивоа се меѓу најниските во последните речиси две децении, главно поради тоа што економскиот раст во последните години бил побрз од зголемувањето на задолжувањето на компаниите.

Европската комисија користи праг од 85 проценти од БДП како индикатор во рамките на механизмот за следење на макроекономските нерамнотежи. Надминувањето на ова ниво не значи автоматски дека земјата се соочува со криза или дека следуваат санкции, туку претставува сигнал за дополнителна анализа на причините за високата задолженост.

На прво место според корпоративниот долг се наоѓа Луксембург, каде што задолженоста на компаниите достигнува 251,1 процент од БДП. Оваа бројка изгледа екстремно висока, но економистите предупредуваат дека не треба да се толкува директно како знак за прекумерно задолжување на домашните компании.

Луксембург е еден од најголемите европски центри за меѓународни финансиски структури и во него се регистрирани илјадници холдинг-компании и фирми поврзани со странски корпорации. Голем дел од нивниот долг е покриен со финансиски средства и е поврзан со трансакции меѓу компании во рамките на истите групации. Според централната банка на земјата, овие специфики значително ја менуваат сликата за реалната задолженост на домашниот бизнис сектор.

На второ место е Данска со корпоративен долг од 115,4 проценти од БДП. За разлика од некои други земји со висок показател, данскиот долг во голема мера е поврзан со реалната активност на домашните компании. Големи корпорации како фармацевтскиот гигант Ново Нордиск, транспортната компанија ДСВ, производителот на пиво Карлсберг и енергетската компанија Орстед сè почесто користат корпоративни обврзници за финансирање на глобалната експанзија. Податоците на данската централна банка покажуваат дека задолжувањето преку овој инструмент значително се зголемило во последните години.

Шведска е трета на листата со корпоративен долг од 108,6 проценти од БДП. Таму задолжувањето во голем дел е поврзано со секторот на комерцијални недвижности. Во периодот на ниски каматни стапки, многу компании од овој сектор се задолжуваа агресивно преку банки и пазари на обврзници. Со наглото зголемување на каматите по 2022 година, токму недвижностите станаа една од најголемите точки на ризик за шведската економија.

Кипар има корпоративен долг од 107,3 проценти од БДП, но и во овој случај бројката бара внимателно толкување. Значителен дел од долгот е поврзан со компании со мала или никаква реална економска активност, кои служат како посредници во меѓународни финансиски трансакции. Според анализите на Европската централна банка, голем дел од прекуграничните инвестиции во земјата се движат преку такви специјализирани структури.

Холандија е на петтото место со 106,3 проценти од БДП. Како и кај Луксембург, дел од високата задолженост е последица на улогата на земјата како седиште на голем број мултинационални компании. Европската комисија проценува дека околу 60 проценти од корпоративниот долг во Холандија е поврзан со меѓународни компании и нивни внатрешни финансиски операции.

Франција, една од најголемите европски економии, се наоѓа на шестото место со корпоративен долг од 91,6 проценти од БДП. За разлика од некои помали финансиски центри, француската задолженост се смета за пореален показател за состојбата на компаниите. Банката на Франција повеќепати предупредувала дека француските компании се меѓу најзадолжените во еврозоната, а трошоците за отплата на долговите се зголемуваат со растот на каматните стапки.

Белгија ја затвора листата на седумте земји со највисока корпоративна задолженост, со 90,6 проценти од БДП. Сепак, и таму статистиката е под силно влијание на присуството на мултинационални компании кои користат белгиски фирми за внатрешно финансирање. Кога овие операции ќе се исклучат, реалниот долг на домашните компании е значително понизок.

Интересно е што некои земји со највисок јавен долг во Европа немаат особено задолжен корпоративен сектор. Грција, која има највисоко ниво на јавен долг во Европската унија со околу 146 проценти од БДП, има корпоративен долг од само 58,6 проценти. Италија, со јавен долг од околу 137 проценти од БДП, има уште понизок корпоративен долг од 55,1 процент.

Овие податоци покажуваат дека задолженоста на компаниите не може да се гледа само преку една бројка. Во некои земји високите нивоа се резултат на улогата во глобалните финансиски текови, додека во други претставуваат реален товар за деловниот сектор. Начинот на кој компаниите го користат долгот, нивната способност за отплата и економската структура на земјата се клучни за вистинското разбирање на ризиците.