Европскиот бизнис влегува во ерата на вештачката интелигенција: Употребата на ВИ расте за речиси 50 проценти за една година

Употребата на вештачката интелигенција во европските компании бележи силен раст, покажуваат најновите податоци на Евростат, според кои речиси секоја петта компанија во Европската Унија со најмалку десет вработени веќе користела најмалку една технологија базирана на вештачка интелигенција во текот на 2025 година. Овој тренд укажува дека дигиталната трансформација сè побрзо се шири надвор од технолошкиот сектор и станува важен дел од секојдневното работење на европскиот бизнис.

Според извештајот „Клучни индикатори за европскиот бизнис – издание 2026“, уделот на компаниите што применуваат технологии за вештачка интелигенција достигнал 19,95 проценти, додека една година претходно изнесувал околу 13,5 проценти. Тоа претставува раст од речиси 50 проценти за само една година, што е еден од најбрзите напредоци во дигитализацијата на европската економија.

Иако повеќето земји-членки бележат напредок, податоците покажуваат дека разликите меѓу државите и понатаму се значителни. Најнапредни во примената на вештачката интелигенција се Данска, Финска и Шведска, каде што повеќе од една третина од компаниите веќе користат вакви технологии. На спротивниот крај на листата се Романија, Полска и Бугарија, каде што нивото на примена останува значително пониско.

Евростат посочува дека големината на компанијата и понатаму игра клучна улога во дигиталната трансформација. Повеќе од половина од големите компании, односно оние со најмалку 250 вработени, веќе користат вештачка интелигенција. Кај средните претпријатија тој удел изнесува нешто над 30 проценти, додека само околу 17 проценти од малите компании применуваат вакви технологии. Тоа значи дека големите компании имаат повеќе од трипати поголема веројатност да инвестираат во решенија базирани на вештачка интелигенција отколку малите бизниси.

Причините за оваа разлика, според анализата, се високите трошоци за воведување на нови системи, потребата од специјализирани кадри и комплексноста на интеграцијата во постојните деловни процеси. Големите компании полесно можат да ги оправдаат ваквите инвестиции и побрзо да ги претворат во повисока продуктивност и подобра конкурентност.

Најголема примена на вештачката интелигенција има во информатичко-комуникацискиот сектор, каде што речиси две третини од компаниите користат барем една ВИ-технологија. Висока застапеност има и во професионалните, научните и техничките дејности, додека градежниот сектор останува меѓу најслабо дигитализираните области.

Компаниите најчесто користат алатки за анализа и обработка на текстуални содржини, системи за генерирање слики, видео и аудио, како и решенија што создаваат текст, говор или програмски код. Во деловната практика, вештачката интелигенција најмногу се применува во маркетингот, продажбата и административните процеси, додека нејзината улога во логистиката сè уште е релативно ограничена.

Истражувањето покажува дека најголемата пречка за поширока примена на вештачката интелигенција не е недостатокот на интерес, туку недостигот од стручни кадри. Повеќе од 70 проценти од компаниите што размислувале да воведат вакви технологии, но сè уште не го направиле тоа, како главен проблем го наведуваат недостигот на соодветна експертиза. Дополнителни предизвици претставуваат правната неизвесност, регулативата и прашањата поврзани со заштитата на податоците и приватноста.

Само мал дел од компаниите сметаат дека вештачката интелигенција не е корисна за нивниот бизнис, што укажува дека најголемиот број претпријатија ја препознаваат нејзината вредност, но ја одложуваат имплементацијата поради практични и организациски пречки.

Експертите оценуваат дека овие резултати испраќаат јасна порака до европските институции. Покрај финансиската поддршка за дигитализација, неопходни се инвестиции во обука на кадар, развој на дигитални вештини и создавање јасна законска рамка која ќе им овозможи на компаниите побезбедно и побрзо да ја воведуваат вештачката интелигенција во своето работење.

Со оглед на темпото на раст, се очекува вештачката интелигенција во наредните години да стане составен дел од работењето на сè поголем број европски компании, при што брзината со која малите и средните претпријатија ќе ги надминат сегашните предизвици ќе има значајно влијание врз идната конкурентност и продуктивност на економијата на Европската Унија.