Неочекуваниот виновник за растот на глобалното затоплување: Технолошката трка бара сè повеќе струја

И покрај големите инвестиции во обновливи извори на енергија, САД во 2025 година се најдоа меѓу главните фактори зад зголемувањето на глобалните емисии на стакленички гасови. Новите податоци покажуваат дека растот на побарувачката за електрична енергија, особено поради експанзијата на центрите за податоци и развојот на вештачката интелигенција, придонел за дополнителен притисок врз енергетскиот систем.

Според најновиот статистички преглед на Energy Institute, енергетската потрошувачка во светот продолжува да расте, а со тоа растат и емисиите поврзани со производството на енергија. Во овој тренд значајна улога има Северна Америка, која била одговорна за голем дел од глобалното зголемување на емисиите во текот на годината.

Особено се издвојуваат Соединетите Американски Држави, каде што брзиот развој на инфраструктурата за вештачка интелигенција создаде огромна потреба за електрична енергија. Центрите за податоци, кои се неопходни за функционирањето на современите AI системи, бараат огромни количини струја за работа и ладење.

Аналитичарите посочуваат дека САД денес имаат доминантна позиција во потрошувачката на електрична енергија за центри за податоци. Според проценките на енергетскиот аналитичар Роберт Рапиер, американскиот удел во оваа област изнесува околу 40 проценти од глобалната потрошувачка, што покажува колку технолошкиот бум околу вештачката интелигенција влијае врз енергетскиот сектор.

Иако САД во исто време продолжуваат да додаваат нови капацитети од обновливи извори, особено соларна енергија, тоа не доведе автоматски до намалување на употребата на фосилни горива. Напротив, податоците покажуваат дека во одредени периоди растела и употребата на јаглен.

Сончевата енергија во САД бележи значителен напредок, со раст на капацитетите од повеќе од 28 проценти, но паралелно со тоа зголемена е и употребата на јаглен за производство на електрична енергија. Според анализите, токму растот на емисиите поврзани со јагленот бил еден од главните фактори за зголемувањето на емисиите во Северна Америка.

Енергетските експерти предупредуваат дека постои погрешно разбирање дека брзиот развој на зелената енергија автоматски значи пад на употребата на фосилни горива. Во реалноста, кога вкупната побарувачка за енергија расте, можно е истовремено да се зголемуваат и обновливите извори и традиционалните енергетски извори.

„Многумина претпоставуваат дека ако соларната и ветерната енергија растат брзо, фосилните горива мора да се намалуваат. Податоците не го покажуваат тоа“, предупредуваат аналитичарите. Во енергетски систем што се шири, различни извори можат да растат паралелно, особено кога новата побарувачка е огромна.

Главниот проблем не е недостатокот на напредок кај обновливата енергија, туку фактот дека нејзиниот раст не бил доволно брз за да ја покрие новата потрошувачка и истовремено да го замени постојното производство од фосилни горива.

Случајот со САД покажува колку е сложена енергетската транзиција во време на дигитален развој. Додека светот се обидува да ја намали зависноста од јаглен, нафта и гас, новите технологии како вештачката интелигенција создаваат дополнителна потреба за електрична енергија.

Експертите сметаат дека идниот предизвик нема да биде само изградбата на повеќе соларни и ветерни капацитети, туку обезбедувањето тие извори да растат доволно брзо за да ја задоволат зголемената побарувачка и навистина да доведат до намалување на емисиите. Во спротивно, зелениот напредок може да продолжи паралелно со растот на загадувањето, наместо да го замени.