Вештачката интелигенција не е доволна: Компаниите мора да инвестираат во луѓето

И покрај сè поголемата примена на вештачката интелигенција во компаниите ширум светот, експертите предупредуваат дека вистинската трансформација на бизнисот нема да зависи само од технологијата, туку пред сè од луѓето. Наместо да се фокусираат исклучиво на автоматизацијата, организациите ќе мора да ги редизајнираат работните места, да инвестираат во нови вештини и да создадат модели во кои човекот и вештачката интелигенција ќе работат заедно.

Шебани Пател, директорка во PwC, смета дека многу компании сè уште не успеваат да ја извлечат очекуваната вредност од инвестициите во AI бидејќи вниманието го насочуваат кон самата технологија, а не кон луѓето што треба да работат со неа. Според неа, вештачката интелигенција може да ги преземе рутинските задачи, но токму луѓето остануваат тие што носат одлуки, проценуваат ризици, градат односи и создаваат нова вредност.

Пател нагласува дека успешната примена на AI не значи едноставно елиминирање на одредени задачи. Наместо тоа, компаниите треба целосно да ги преобликуваат работните позиции. Кога автоматизацијата ќе ослободи време, вработените треба да добијат нови одговорности кои бараат аналитичко размислување, креативност и професионална проценка.

Како пример ги наведува осигурителните компании, каде што AI веќе може да собира и обработува податоци за ризик, додека експертите се насочуваат кон сложени случаи, анализа на трендови и комуникација со клиентите. Слични промени се случуваат и кај финансиските аналитичари, кои сè повеќе ја користат вештачката интелигенција за изработка на сценарија, а својата работа ја насочуваат кон нивно толкување и донесување стратешки одлуки.

Истражувањата на PwC покажуваат дека професиите кои најмногу се изложени на AI сè почесто бараат човечки способности како емпатија, лидерство, критичко размислување и креативност. Според компанијата, овие вештини се развиваат значително побрзо кај работните места каде што вештачката интелигенција има најголемо влијание.

Според Пател, една од најчестите грешки што ги прават компаниите е тоа што вложуваат огромни средства во нови AI системи, но истовремено не ја менуваат организацијата на работата. Како резултат на тоа, по неколку месеци откриваат дека вработените немаат доволно знаење за новите алатки, а организациската структура не е подготвена за ваквата трансформација. Со текот на времето ентузијазмот се губи, а промените наместо да бидат системски, стануваат изолирани и недоволно ефикасни.

Таа предупредува дека користењето на AI исклучиво како средство за намалување на бројот на вработени може да донесе краткорочни финансиски заштеди, но истовремено да ја ограничи можноста компаниите да инвестираат во развој на нови производи, подобрување на услугите и проширување на пазарите.

Дополнителен предизвик е брзината со која се развива технологијата. Според Пател, многу компании се обидуваат премногу брзо да воведат напредни AI системи, без претходно да изградат доволно знаење и доверба кај вработените. Наместо постепен процес, тие се соочуваат со отпор, несигурност и замор кај тимовите.

Како позитивен пример таа посочува здравствена организација која воведувањето на вештачката интелигенција го реализирала во неколку фази. Прво ги обучила вработените да користат генеративна AI за секојдневни задачи, а потоа постепено преминала кон автоматизација на цели работни процеси и реорганизација на одделите. Ваквиот пристап овозможил промените да бидат прифатени без сериозен отпор.

Според Пател, во јавноста често се создава впечаток дека секој што нема да ја прифати вештачката интелигенција ќе остане зад конкуренцијата. Таа смета дека ваквиот став е премногу поедноставен. Наместо страв, компаниите треба да им покажат на вработените како AI ќе им помогне да се ослободат од монотоните задачи и да се посветат на работа што носи поголема вредност.

Таа додава дека довербата не се создава преку задолжително користење на нови алатки, туку преку јасно дефинирани улоги, соодветни обуки и можност вработените активно да учествуваат во процесот на трансформација.

Иако вештачката интелигенција ќе продолжи да презема сè поголем број задачи, Пател смета дека нејзината улога ќе биде да ги надополни, а не да ги замени луѓето. Автоматизацијата може да обработува информации, да генерира содржини и да забрза процеси, но клучните способности како проценка, креативност, етичко расудување, градење доверба и донесување сложени одлуки остануваат во доменот на човекот.

Според PwC, компаниите што ќе успеат да ги комбинираат технолошките иновации со развојот на човечкиот капитал ќе имаат најголеми шанси да ја искористат целосната моќ на вештачката интелигенција во годините што следуваат.