Фабриките сè потешко наоѓаат работници: Недостигот од кадар станува сериозен проблем

Македонската индустрија сè потешко успева да обезбеди и задржи работна сила, а најновите податоци укажуваат дека недостигот од кадар станува еден од најголемите предизвици за производствениот сектор. Според Државниот завод за статистика, бројот на вработени во индустријата во мај годинава е намален за 2,6 проценти во споредба со истиот месец минатата година, што дополнително ги потврдува долгогодишните проблеми со одливот на работници.

Најголем пад е регистриран во рударството, каде што бројот на вработени е намален за 7,3 проценти на годишно ниво. Овој сектор веќе подолг период се соочува со недостиг од кадар, тешки услови за работа и сè помал интерес кај младите да се определат за оваа професија, поради што компаниите имаат сериозни тешкотии при пополнувањето на работните места.

Намалување на бројот на работници е забележано и во преработувачката индустрија, која претставува најголем сегмент од домашното индустриско производство. Во овој сектор бројот на вработени е помал за 2,5 проценти во споредба со лани, што покажува дека предизвиците не се ограничени само на една индустриска гранка, туку се чувствуваат во повеќе производствени дејности – од прехранбената и текстилната индустрија до металопреработката, машинската индустрија и производството на мебел.

Единствениот сектор кој бележи позитивно движење е снабдувањето со електрична енергија, гас, пареа и климатизација, каде што бројот на вработени е зголемен за еден процент. Сепак, тоа не е доволно за да го промени вкупниот негативен тренд во индустријата.

Економските аналитичари оценуваат дека намалувањето на бројот на вработени не треба да се гледа само како статистички податок, туку како показател за подлабоки структурни проблеми. Според нив, причините може да бидат различни – намалена побарувачка за производи, недостиг од квалификувани работници, но и заминување на кадарот во компании или држави каде што условите за работа и платите се поповолни.

Домашните производствени компании веќе со години предупредуваат дека сè потешко обезбедуваат работници за сменска работа, физички понапорни позиции и производствени линии. Недоволно конкурентните плати, работата во смени и барањата за дисциплина и континуирано присуство дополнително го намалуваат интересот за овие работни места.

Во меѓувреме, значителен број работници се насочуваат кон работа во странство или избираат професии кои нудат повисоки примања и полесни работни услови. Помладите генерации сè поретко ја гледаат индустријата како долгорочна професионална можност, додека искусните работници постепено се повлекуваат од пазарот на труд, создавајќи празнина што тешко се надоместува.

Според експертите, решението не лежи само во констатацијата дека недостига работна сила, туку во подобрување на условите за работа, повисоки примања и создавање перспектива за вработените. Доколку платите не ги следат животните трошоци, а можностите за професионален развој останат ограничени, индустриските работни места ќе продолжат да бидат сè помалку привлечни.

Дополнителен предизвик е што обучувањето на квалификуван производствен кадар бара време. Работниците не можат брзо да се заменат, особено во гранките каде што се потребни специфични технички знаења, практично искуство и високо ниво на одговорност во производниот процес.

Истовремено, компаниите се соочуваат со зголемени трошоци за енергија, суровини, транспорт и работна сила, што ги ограничува нивните можности за нови вработувања. Дел од производителите се обидуваат да го одржат производството со помал број вработени, но таквиот пристап на подолг рок може да доведе до дополнително оптоварување на постојниот кадар и намалување на производствените капацитети.

Аналитичарите сметаат дека решавањето на проблемот бара координирани мерки од државата, образовниот систем и приватниот сектор. Потребни се поголеми инвестиции во стручното образование, практичната обука и политики што ќе помогнат компаниите полесно да привлечат и задржат квалификувани работници.

Податоците за мај претставуваат уште едно предупредување дека македонската индустрија се соочува со сериозен недостиг од работна сила. Иако производството засега функционира, идниот развој на секторот во голема мера ќе зависи од тоа дали компаниите ќе успеат да обезбедат доволно квалификувани работници и да создадат услови што ќе ги мотивираат да останат во земјата.