Парите имаат две улоги: За едни се трошок, за други извор на нов приход

Двајца луѓе можат да влезат во иста банка, да користат исти финансиски услуги и сепак да се најдат на сосема спротивни страни од системот. Едниот зема кредит и започнува да плаќа камата, додека другиот има заштеда и добива приход од своите пари. На прв поглед разликата изгледа мала, но токму таа разлика со текот на времето може значително да влијае врз финансиската состојба на човекот.

Во современата економија постои поделба која често останува незабележана. Не станува збор само за тоа кој заработува повеќе и кој има поголема плата, туку за тоа кој е принуден постојано да користи туѓ капитал и кој успеал да создаде сопствен капитал што му носи дополнителен приход.

За повеќето луѓе основниот извор на приходи е нивната работа. Тие го вложуваат своето време, знаење и труд за да добијат плата. Тоа е најчестиот начин на кој функционира личната финансиска стабилност. Човекот работи одреден број часови, а во замена добива средства за живот.

Но постои и поинаков модел, во кој парите постепено почнуваат да создаваат нови приходи. Луѓето кои имаат капитал можат да заработуваат преку камати од заштеди, приходи од недвижности, дивиденди од акции или приноси од различни инвестиции. Во такви случаи приходот не зависи директно од дополнителните часови поминати на работа, туку од средствата кои веќе се поседуваат.

Токму тука се создава разликата која со текот на годините станува сè поголема.

Замислете двајца луѓе со приближно иста плата на почетокот од кариерата. Едниот ги троши сите приходи и при секоја поголема потреба се потпира на кредити, кредитни картички или дозволено пречекорување. Другиот успева редовно да издвојува мал дел од заработката и постепено создава финансиска резерва.

Во првите години разликата меѓу нив речиси и не се забележува. Но со текот на времето нивните патишта почнуваат да се разделуваат. Првиот човек плаќа камати за претходни одлуки, додека вториот има средства кои можат дополнително да растат.

По една или две децении разликата може да биде значителна. Не затоа што едниот морал да работи повеќе, туку затоа што нивните пари имале различна улога. Кај едниот парите биле трошок, кај другиот станале алатка за создавање нов приход.

Овој феномен е присутен и во Македонија. Голем број граѓани секој месец отплаќаат различни видови кредити и плаќаат камати за средства што им биле потребни во одреден момент. Во исто време, други луѓе создаваат приходи преку депозити, изнајмување недвижности или други форми на вложување.

Разликата не секогаш се гледа веднаш. Кога некој купува стан за издавање, најчесто се гледа само како сопственик на имот. Но финансиски гледано, тој имот претставува средство кое создава редовен приход. Слично е и со заштедата во банка, каде што парите не се само складирани, туку можат да носат дополнителен принос.

Можеби токму поради тоа многу луѓе остануваат во циклус каде што постојано работат, но тешко успеваат да создадат долгорочна финансиска сигурност. Советите најчесто се насочени кон зголемување на приходите, промена на работа или дополнителна заработка, но поретко се зборува за создавање капитал кој со време може да стане независен извор на приходи.

Сепак, преминот од човек кој плаќа камати кон човек кој заработува од капитал не е едноставен. Тој не се случува преку брзи шеми за збогатување или преку лесни решенија какви што често се промовираат. Најчесто започнува со мали и дисциплинирани чекори, како создавање навика за штедење и внимателно управување со сопствените средства.

За многу семејства тоа е особено тешко. Растечките трошоци за храна, домување, енергија и секојдневни потреби оставаат мал простор за одвојување средства. Многу луѓе не земаат кредити затоа што сакаат, туку затоа што во одреден момент немаат друга можност.

Токму тука се појавува еден од најголемите парадокси на финансискиот систем. Луѓето на кои најмногу им треба пристап до пари често плаќаат највисока цена за нив. Оние што имаат заштеда и финансиска стабилност обично имаат поголем избор, подобри услови и можност да преговараат. Оние што се во итна потреба најчесто мораат да ги прифатат условите што им се достапни.

Финансиската разлика меѓу луѓето затоа често не започнува со огромни разлики во платите. Таа започнува со способноста некој постепено да создава капитал. Кога капиталот еднаш ќе се изгради, тој може да создава нови можности. Кога човек нема капитал, секоја поголема финансиска потреба најчесто значи ново задолжување.

Тоа не значи дека секој богат човек успеал само преку инвестиции или дека секој сиромашен човек е во тешка ситуација поради лошо финансиско управување. Реалноста е многу посложена и зависи од бројни фактори, од приходи и образование до економски услови и животни околности.

Но едно правило останува важно: во почетните фази од животот повеќето луѓе работат за пари, додека оние кои успеваат да создадат капитал се обидуваат со текот на времето парите да работат за нив.

Разликата можеби не се забележува секојдневно, но во период од десет, дваесет или триесет години таа може целосно да ја промени финансиската слика на еден човек.

Вистинската финансиска поделба не е само меѓу оние со висока и ниска плата. Таа се создава меѓу луѓето кои цел живот зависат исклучиво од сопствениот труд и оние кои успеале да создадат средства што постепено им носат нови приходи.