Нов план во САД: Бесплатни градинки или месечен надомест од 1.000 долари за родители

Во САД се појави нов предлог што би можел да стане една од клучните социјални политики на Демократската партија во пресрет на претседателските избори во 2028 година. Планот предвидува воведување бесплатно јавно згрижување за сите деца под петгодишна возраст или месечна финансиска поддршка од 1.000 долари за семејствата кои ќе изберат сами да се грижат за своите деца.

Предлогот е дел од иницијативата „Project 2029“, која обединува препораки подготвени од истражувачки организации, поранешни советници на демократските администрации и експерти за јавни политики. Проектот има цел да понуди насоки за идната политичка програма на демократите.

Според предложениот модел, семејствата ќе можат да изберат помеѓу бесплатно место во јавно финансиран систем за згрижување или месечен надомест што би помогнал да се покријат трошоците за домашна грижа или намалените приходи на родителите кои остануваат дома со децата. Право на финансискиот надомест би имале домаќинствата со годишни приходи до 400.000 долари.

Планот предвидува сојузните држави да развијат мрежа на лиценцирани даватели на услуги за згрижување, во која би можеле да бидат вклучени градинки, училишта, верски организации и домашни центри за грижа.

Авторите на иницијативата сметаат дека без значителни федерални инвестиции нема да биде можно да се обезбеди доволен капацитет за квалитетно згрижување на децата. Тие предупредуваат дека услугите за рано детско образование не можат да се обезбедуваат по ниска цена без да се загрози нивниот квалитет.

Предлогот доаѓа во период кога трошоците за грижа за децата во САД достигнуваат рекордни нивоа. Според најновите податоци, просечната годишна цена за згрижување на едно дете во 2025 година изнесувала повеќе од 13.000 долари, што претставува раст од 23 проценти во споредба со четири години претходно.

Проценките покажуваат дека економските загуби поврзани со недостигот на достапна грижа за децата, преку намалена продуктивност, изгубени приходи и пониски даночни приливи, достигнуваат околу 200 милијарди долари годишно. Според авторите, токму толкав би бил и приближниот финансиски обем на предложената програма.

Предлогот претставува обид да се приближат различните политички пристапи кон поддршката на семејствата. Додека прогресивните кругови традиционално се залагаат за јавно финансирани градинки, конзервативните политики досега повеќе се фокусираа на даночни олеснувања и директна финансиска помош за родителите.

Истражувањата покажуваат дека ваквите мерки уживаат широка јавна поддршка. Според анкета спроведена минатата година, речиси две третини од Американците сметаат дека федералната влада треба да обезбеди бесплатно или субвенционирано згрижување за деца кои сè уште не посетуваат основно училиште.

Во меѓувреме, дел од американските сојузни држави веќе воведуваат слични решенија. Ново Мексико стана првата држава со програма за универзална грижа за деца финансирана преку приходите од државен инвестициски фонд, додека Вашингтон веќе бележи висока опфатеност со универзални програми за предучилишно образование. Слични иницијативи за проширување на услугите за најмладите се спроведуваат и во неколку држави под водство на републиканците, што укажува дека прашањето за достапна грижа за децата добива сè поширока политичка поддршка во САД.