Некои вистини не нè кршат кога ќе ги дознаеме. Нè кршат кога ќе сфатиме дека отсекогаш сме ги знаеле – но сме одбрале да не ги признаеме

Во деловниот свет често се создава впечаток дека успехот им припаѓа на оние кои располагаат со повеќе информации. Се инвестира во анализи, истражувања, консултанти и стратегии, со уверување дека секој нов податок нè доближува до подобра одлука. Но, кога ќе се погледнат најголемите деловни промашувања, се забележува една речиси незгодна закономерност. Ретко кога проблемот бил во тоа што вистината не постоела. Многу почесто таа била присутна од самиот почеток, само што никој не сакал да ја именува.

Постојат вистини што не доаѓаат како откритие. Тие тивко созреваат во нас. Ги чувствуваме во разговорите што стануваат покуси, во состаноците на кои ентузијазмот исчезнува, во бројките што сè уште не алармираат, но веќе не инспирираат доверба. Не можеме секогаш да ги докажеме, но умееме да ги препознаеме. Сепак, меѓу препознавањето и признавањето постои простор во кој најчесто се раѓаат најскапите деловни грешки.

Речиси секој претприемач, без разлика дали води мала компанија или голем систем, барем еднаш се нашол во ситуација кога интуицијата му кажувала едно, а одлуките што ги носел зборувале нешто сосема друго. Продолжил да вложува во производ кој одамна го изгубил својот потенцијал, останал во партнерство што повеќе се темелело на навика отколку на доверба или задржал луѓе за кои знаел дека не ја носат организацијата напред. Не затоа што не ја гледал реалноста, туку затоа што се надевал дека таа ќе се промени.

Надежта е драгоцена особина. Без неа нема претприемништво, нема ризик, нема иновација. Но, надежта има и своја темна страна. Кога ќе почне да ги заменува фактите, таа повеќе не е двигател на развојот, туку причина за одложување. Тогаш секој нов ден станува обид да се купи време, а времето е единствениот ресурс што никогаш не се враќа.

Во бизнисот ретко постојат спектакуларни падови што се случуваат преку ноќ. Она што однадвор изгледа како ненадеен неуспех, однатре најчесто е процес кој траел со месеци, а понекогаш и со години. Компаниите не губат пазар за еден ден. Клиентите не ја губат довербата по еден разговор. Организациската култура не се распаѓа поради една лоша одлука. Сите тие промени почнуваат тивко, речиси незабележливо, додека сите се убедуваат дека ситуацијата сè уште е под контрола.

Токму затоа лидерството не треба да се мери само според способноста да се носат одлуки, туку и според подготвеноста навреме да се прифати непријатната вистина. Најискусните лидери не се оние што секогаш избираат правилно. Тие се луѓе кои не дозволуваат егото да стане поважно од реалноста. Свесни се дека признавањето на грешката не ја намалува нивната вредност, туку ја зголемува нивната кредибилност.

Најголемата пречка на тој пат ретко доаѓа од пазарот, конкуренцијата или економските околности. Таа најчесто доаѓа од нас самите. Егото има извонредна способност да ја претвори секоја опомена во привремен проблем и секоја дилема во оправдување за чекање. Лесно нè убедува дека следниот месец ќе биде подобар, дека новата кампања ќе ги поправи резултатите или дека уште еден разговор ќе ги врати нарушените односи. Во таа постојана потрага по подобро утре, незабележливо се губи можноста да се направи вистинскиот чекор денес.

Има една реченица што ретко се слуша во деловните кругови: „Знаев, но не сакав да си признаам.“ Наместо тоа, почесто се бараат надворешни причини. Се обвинуваат кризите, пазарот, конкуренцијата, законите или околностите. Секако дека тие влијаат врз секој бизнис. Но, меѓу влијанието на околностите и личната одговорност секогаш постои простор во кој лидерот останува единствениот човек што може да ја избере насоката.

Токму затоа зрелоста во бизнисот не доаѓа со бројот на успешно реализирани проекти, туку со способноста да се препознае моментот кога треба да се откажеме од нешто што некогаш било добра идеја. Не затоа што сме се предале, туку затоа што околностите се промениле. Упорноста е доблест само додека служи на целта. Кога почнува да служи на суетата, таа станува товар.

Можеби најважната лекција што ја носи претприемништвото е дека вистината нема потреба од нашето согласување за да биде вистина. Можеме да ја игнорираме, да ја одложуваме или да ја преименуваме во „предизвик“, но тоа не ја менува нејзината суштина. Единствено ја зголемува цената што ќе ја платиме кога конечно ќе мораме да ја прифатиме.

Затоа некои вистини навистина не нè кршат кога ќе ги дознаеме. Тие нè кршат во мигот кога ќе сфатиме дека отсекогаш сме ги знаеле, дека сите сигнали биле пред нас и дека, наместо да ги следиме, сме избрале да го слушаме она што ни било попријатно.

А можеби токму во таа непријатност се крие најважната разлика меѓу оние што долгорочно градат успешен бизнис и оние што постојано почнуваат одново. Не во тоа кој знае повеќе, туку во тоа кој има доволно интегритет навреме да си ја каже вистината, дури и кога никој друг не ја изговара.

Оваа верзија е напишана како есеистичка колумна: без мотивациски тон, без „ударни“ реченици на секој ред и без имитирање на препознатлив стил на друг автор. Ритамот е мирен, аргументите постепено се надоврзуваат, а централната идеја останува водечка од почеток до крај. Ако сакаш, можеме да ја направиме уште поостра, со повеќе конкретни примери од македонската бизнис-средина или со пофилозофски тон.

Стојанова М.