Штедливост или опсесија? Тајната зад успехот на основачот на ИКЕА

Приказната за Ингвар Кампрад, основачот на ИКЕА, со децении ја отвора дебатата дали екстремната штедливост е доблест што води кон успех или навика што лесно може да прерасне во опсесија. Иако создаде една од најуспешните компании во светот и стекна богатство проценето на десетици милијарди долари, Кампрад остана познат по својот скромен начин на живот и по тоа што секогаш настојувал да избегне непотребни трошоци.

За разлика од многу милијардери кои богатството го покажуваат преку луксуз, шведскиот претприемач со години купувал облека на пазари, користел стар автомобил, патувал во економска класа и не гледал ништо необично во тоа да ги понесе дома бесплатните кесички со сол и бибер од рестораните. Според бројни сведоштва, дури и кесичките чај ги користел повеќепати, убеден дека секој ресурс треба максимално да се искористи.

Неговата животна филозофија не се појавила откако станал богат. Уште како тинејџер започнал да продава пенкала, часовници, паричници и други ситни производи по пошта, користејќи мал заем што го добил од својот татко. Секоја заработена круна ја вложувал назад во бизнисот, а во 1943 година, на само 17-годишна возраст, ја основал ИКЕА. Од мала компанија, бизнисот постепено прераснал во најголемиот светски синџир за продажба на мебел.

Кампрад верувал дека секој непотребен трошок на крајот го плаќа купувачот. Токму затоа инсистирал на рационално трошење не само во приватниот живот, туку и во целата организација. Дури и по пензионирањето останал активен во компанијата, промовирајќи ја истата деловна култура што ја изградил од самиот почеток.

Неговата штедливост често предизвикувала изненадување. Наместо скапи автомобили, возел старо „Волво“, избегнувал луксузни хотели и не сакал да троши високи суми ниту за фризура, па често се шишал додека патувал во земји каде услугите биле поевтини. Во едно интервју изјавил дека речиси целата негова гардероба била купена на пазари, бидејќи сметал дека нема потреба да се плаќа повеќе само поради бренд.

Таквиот пристап не бил единствен меѓу светските милијардери. И инвеститорот Ворен Бафет со децении живее во истата куќа што ја купил во педесеттите години на минатиот век и важи за човек со исклучително умерени навики. Сличен пример е и претприемачката Луси Гуо, која и покрај огромното богатство продолжува да користи стар автомобил. Сепак, малкумина ја претвориле штедливоста во деловна филозофија толку доследно како Кампрад.

Тој често повторувал дека непотребното трошење ресурси претставува сериозна грешка за секоја компанија. Влијанието на ова размислување може да се забележи и во самиот модел на работа на ИКЕА. Едноставниот дизајн, рамните пакувања што ги намалуваат транспортните трошоци и концептот купувачите сами да го составуваат мебелот овозможија производите да останат достапни за милиони луѓе ширум светот.

Иако Кампрад низ годините беше предмет и на бројни контроверзии, неговото деловно наследство останува неспорно. Филозофијата дека секој заштеден трошок може да придонесе за пониски цени и поголема конкурентност стана темел на компанијата и еден од главните фактори за нејзиниот глобален успех.

Денес ИКЕА работи во десетици земји, располага со стотици продавници и остварува годишни приходи од околу 50 милијарди долари, додека стотици милиони купувачи секоја година ги посетуваат нејзините продажни центри. Без разлика дали неговата штедливост ќе се оцени како доблест или како екстремна навика, примерот на Ингвар Кампрад покажува дека дисциплината во трошењето може да стане основа за создавање една од најуспешните деловни империи во современата историја.