Поранешен економист на Светската банка: Ова е рецептот за економскиот успех на Кина

Поранешниот главен економист на Светската банка и познат кинески економист Џастин Јифу Лин изјави во Белград дека економскиот подем на Кина е резултат на комбинација од следење на компаративните предности и силна, стратешка улога на државата во развојот на клучните сектори.

Зборувајќи на 21-от Светски конгрес на економисти, Лин истакна дека ваквиот модел на развој може да биде релевантен и за други земји, особено во услови на глобални трговски ограничувања и санкции, кога пристапот до одредени пазари и технологии е ограничен. Според него, во такви околности државата има клучна улога во поттикнување на домашното производство и развој на индустрии кои се сметаат за стратешки важни.

Тој потсети дека Кина, кога започна со економските реформи кон крајот на 70-тите години, се водела од принципот на компаративни предности, но со активна поддршка од државата. Како што нагласи, идејата е земјата да се фокусира на производство во области каде што може да биде најконкурентна, додека истовремено институциите да обезбедат инфраструктурна и финансиска поддршка.

Во своето обраќање, Лин посочи дека вкупните трошоци во меѓународната трговија не зависат само од цената на производите, туку и од таканаречените трансакциски трошоци. Тие, според него, се поврзани со квалитетот на инфраструктурата, вклучувајќи енергетски системи, патна и пристанишна мрежа, како и развиеност на финансискиот сектор. Во земјите во развој, овие елементи често се недоволно развиени, поради што државната интервенција во инвестициите и развојот на инфраструктурата станува клучна за економски напредок.

Лин нагласи дека индустриската политика треба да биде насочена кон поддршка на сектори во кои една земја има потенцијал за конкурентска предност, со цел тие да станат одржливи и меѓународно конкурентни. Според него, токму овој пристап му овозможил на Кина значителен економски раст во последните децении.

Тој додаде дека во изминатите 45 години кинеската трговија бележи континуиран раст, при што извозот и увозот растеле со двоцифрени стапки. Разликата меѓу нив, како што објасни, делумно се должи на внатрешни демографски и економски фактори, вклучително и потребата од зголемено штедење во услови на стареење на населението.

Иако Кина често се анализира преку нејзината извозна моќ, Лин истакна дека земјата воедно претставува и еден од најголемите увозни пазари во светот, што ја прави значаен учесник во глобалната трговска размена.

Осврнувајќи се на односите меѓу Кина и САД, тој рече дека двете економии имаат различни структурни предности. Според него, САД се посилни во технолошки и капитално интензивни индустрии, додека Кина има предност во трудоинтензивни сектори. Тој додаде дека трговските тензии и ограничувања придонесуваат Кина сè повеќе да развива сопствени капацитети во области каде што пристапот до странска технологија е ограничен.

Во заклучок, Лин нагласи дека стратешката цел на Кина останува трансформација во развиена економија со повисок животен стандард, без напуштање на глобалната трговија, туку со нејзино понатамошно продлабочување.

Џастин Јифу Лин е професор на Универзитетот во Пекинг, основач и директор на Институтот за развојна економија и еден од најпознатите современи економисти во областа на индустриската политика и улогата на државата во економскиот развој.