Нова технологија може да спречи труења: Електронски нос ги открива расипаните намирници

Научници од Универзитетот во Калифорнија, Беркли развија напреден електронски „нос“ кој може со висока прецизност да открива дали храната е расипана, но и да препознава присуство на одредени алергени, како што се кикирики, ореви и други јаткасти плодови. Технологијата, чии резултати се објавени во научното списание Science Advances, претставува значаен чекор кон развојот на попаметни системи за безбедност на храната и би можела во иднина да стане дел од секојдневните домашни апарати.

За разлика од човечкиот нос, кој не секогаш може навреме да ги забележи сите промени во храната, новиот уред анализира гасови што се ослободуваат при расипување и ги препознава нивните специфични хемиски потписи. Истражувачите посочуваат дека ваквата технологија може да помогне во спречување на труења со храна, од кои секоја година страдаат милиони луѓе ширум светот.

Водечкиот автор на истражувањето, Карла Басил, објаснува дека една од најинтересните можни примени е интеграцијата на технологијата во паметни фрижидери. Наместо корисниците сами да проценуваат дали храната е сè уште безбедна за консумирање, уредот би можел навреме да испрати известување дека одреден производ е пред расипување или дека треба што побрзо да се искористи.

Електронскиот нос се состои од 16 минијатурни гасни сензори, при што секој реагира на различна комбинација на хемиски соединенија. Кога молекулите од храната ќе дојдат во контакт со сензорите, тие создаваат електрични сигнали кои потоа се анализираат со помош на алгоритми за машинско учење. На тој начин системот создава уникатен „мирисен отпечаток“ за секој производ.

Во текот на истражувањето, моделот бил обучен да препознава различни видови овошје, меѓу кои јагоди, боровинки и банани, како и повеќе видови јаткасти плодови. Покрај тоа, успешно ги разликувал свежите примероци од пилешко месо, млеко и јајца од оние што биле оставени на собна температура 24 и 48 часа.

Тестирањата покажале дека системот е доволно чувствителен да детектира само 0,05 грама орев, што претставува исклучително мала количина. Сепак, научниците нагласуваат дека следната фаза од истражувањето ќе биде насочена кон испитување на неговата ефикасност во реални услови, кога различни видови храна се наоѓаат заедно во ист простор и испуштаат повеќе различни мириси.

Развојот на електронски носови не е нова идеја, бидејќи вакви концепти постојат уште од 1980-тите години. Но, нивната практична примена долго време беше ограничена поради техничките предизвици при комбинирањето на повеќе различни сензори во еден компактен систем.

Истражувачкиот тим успеал да го надмине овој проблем со употреба на јаглеродни наноцевки наместо традиционални метални оксиди. Овој материјал овозможува создавање исклучително тенки и чувствителни слоеви кои реагираат на гасови дури и на собна температура, без потреба од дополнително загревање или сложени системи за работа.

Научниците сметаат дека ваквата технологија има потенцијал значително да ја подобри безбедноста на храната, да помогне во намалување на отпадот од прехранбени производи и да обезбеди дополнителна заштита за лицата кои страдаат од опасни алергии на храна. Доколку развојот продолжи според очекувањата, електронските носови во иднина би можеле да станат стандардна опрема во домаќинствата, прехранбената индустрија и здравствените установи.