Роботите на бојното поле: Дали крајот на пешадијата е веќе започнат?

Развојот на роботизираните копнени возила сè повеќе го отвора прашањето дали иднината на воените конфликти ќе се одвива со значително намалено учество на човечка пешадија, откако нови технолошки решенија почнуваат да преземаат сè поголем дел од задачите на бојното поле.

Воени и технолошки компании во САД, меѓу кои American Rheinmetall и Harbinger, неодамна најавија партнерство за развој на семејство автономни и безпилотни копнени возила. Целта на соработката е создавање модуларни роботски платформи што би можеле да се користат за логистика, поддршка и борбени операции, во согласност со приоритетите за модернизација на американското Министерство за одбрана. Со комбинирање на воено-тестирани системи за интеграција и комерцијално развиени автономни технологии, компаниите настојуваат да понудат поевтини и прилагодливи решенија кои можат побрзо да се распоредат на терен.

Паралелно со тоа, војната во Украина стана најзначајна тест-платформа за употребата на роботизирани системи во реални борбени услови. Таму се забележува сè поширока примена на копнени беспилотни возила, кои првично биле наменети главно за транспорт и логистика, но сега сè почесто се опремуваат со вооружување и се користат во директни борбени задачи.

Украинските сили, според повеќе извештаи, експериментираат со напредни тактики во кои роботските платформи преземаат позиции на фронтот, со што се намалува директната изложеност на војниците. Во некои случаи, ваквите системи успеале да држат позиции подолг временски период без присуство на пешадија, додека операторите ги контролирале од безбедна дистанца и ги одржувале во функција.

Иако овие технологии сè уште се во развој и често се ограничени од технички предизвици, како мобилност на терен и автономија, нивната употреба покажува значителен потенцијал за промена на начинот на водење војна. Дел од украинските воени претставници оценуваат дека роботските системи веќе придонесуваат за намалување на човечките жртви, а се најавуваат и планови за значително зголемување на нивното производство во наредните години.

Еден од клучните фактори што ја поттикнува оваа промена е релативно ниската цена на одредени модели, кои се произведуваат со користење комерцијални компоненти и можат да бидат драстично поевтини од традиционалната воена опрема. Ова овозможува нивна масовна примена и прифатлив ризик од загуба на опремата наместо човечки животи.

Во исто време, експертите предупредуваат дека и покрај напредокот, сегашните роботски системи сè уште имаат ограничувања, особено во сложени урбани средини и при офанзивни операции кои бараат висока прецизност и адаптација. Поради тоа, голем дел од системите сè уште се управуваат од човечки оператори, наместо целосно автономно.

Сепак, брзиот развој на технологијата, како и интересот на големите воени сили и приватниот сектор, укажуваат дека роботизираните возила би можеле во иднина да преземат значаен дел од улогите што традиционално ги извршувала пешадијата. Според аналитичарите, ова би можело да претставува една од најдлабоките трансформации во модерното војување, со долгорочни последици за стратегијата, тактиката и улогата на човечкиот фактор на бојното поле.