Историски шок на енергетските пазари: Светот остана без 1,15 милијарди барели нафта

Глобалниот нафтен пазар се соочува со сериозни нарушувања по повеќемесечниот прекин на снабдувањето од Блискиот Исток, што доведе до значителен недостиг и историски пад на стратешките резерви во повеќе клучни економии.

Според проценките на аналитичката компанија „Кплер“, поради конфликтот меѓу САД и Иран и блокадите во Ормутскиот теснец, на глобалниот пазар не стигнале околу 1,15 милијарди барели нафта во период од речиси четири месеци. Овој прекин го доведе пазарот во состојба на висока нестабилност и го приближи до потенцијална точка на пресврт во однос на понудата и побарувачката.

Дополнителен притисок создава и фактот што стратешките резерви на Меѓународната агенција за енергетика се на најниско ниво во последните три децении, што ја ограничува можноста за брза интервенција во случај на дополнителни шокови. Во САД, резервите за итни случаи се намалени на ниво кое не е забележано во последните повеќе од 40 години, додека комерцијалните залихи се на граница што веќе создава оперативни тешкотии во снабдувањето.

Во вакви околности, предупредувањата од политичкиот врв стануваат сè поалармантни. На состанок на Г7, американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека постои ризик резервите да се исцрпат во период од околу четири недели, што дополнително ја засили загриженоста на пазарите.

Иако неодамнешното примирје и најавите за повторно отворање на Ормутскиот теснец донесоа одредено олеснување, експертите предупредуваат дека враќањето на нормалните текови на нафта нема да се случи брзо. Дури и ако поморските рути бидат повторно отворени, потребно е време за стабилизирање на целиот синџир на снабдување.

Процесот вклучува расчистување на мините и безбедносните ризици, враќање на празните танкери, рестартирање на производствените капацитети и постепено нормализирање на транспортните текови. Поради тоа, се проценува дека ќе поминат месеци пред глобалниот пазар повторно да функционира во стабилни услови.

Во меѓувреме, цените на суровата нафта тип Брент реагираа со значителна нестабилност. По достигнувањето на врв од над 126 долари за барел, цените се намалија на ниво под 80 долари, под влијание на најавите за прекин на огнот и претходно акумулираните залихи. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека тој вишок брзо се топи и дека пазарот повторно влегува во фаза на недостиг.

Сегашната состојба покажува дека глобалниот енергетски систем останува исклучително чувствителен на прекини во снабдувањето, при што и краткорочните геополитички конфликти можат да предизвикаат долгорочни последици за цените, резервите и стабилноста на пазарот.