Брегзит ја остави Британија економски послаба по речиси една деценија

Близу една деценија по референдумот за излегување од Европската унија, економските ефекти од Брегзит сè појасно се оценуваат како долгорочен товар за британската економија, при што повеќе анализи укажуваат дека Велика Британија денес е посиромашна отколку што би била доколку останеше во блокот.

Иако непосредната рецесија предвидена во дел од тогашните прогнози не се оствари, експертите истакнуваат дека пошироката слика покажува забавување на растот, послаби инвестиции и намалена продуктивност. Дополнителни фактори како пандемијата, енергетските шокови и глобалните геополитички тензии ја замаглија споредбата, но трендот на економско заостанување, според економистите, останува видлив.

Еден од најочигледните ефекти се гледа во девизниот курс. Фунтата по референдумот во 2016 година забележа нагли осцилации и пад, кој значително ги зголеми трошоците за увоз и придонесе за инфлаторни притисоци. Иако извозот теоретски би можел да има корист од послаба валута, неизвесноста и намалената трговска активност спречија значајно подобрување на позицијата на британските извозници. Денес, фунтата сè уште не се врати на нивото од пред Брегзит, што продолжува да влијае врз куповната моќ на домаќинствата.

Паралелно со тоа, економскиот раст на Велика Британија се забави во однос на споредливи развиени економии. Анализите на независни фискални институции укажуваат дека националниот доход е значително под нивото што би се очекувало во сценарио на останување во Европската унија, а БДП по жител е проценето дека е неколку проценти понизок отколку во алтернативен развоен пат без излегување.

Најсилно влијание Брегзит остави врз трговијата. Воведувањето нови бариери меѓу Велика Британија и ЕУ, која и понатаму останува најголем трговски партнер на земјата, доведе до зголемена бирократија и забавување на протокот на стоки. Иако извозот на услуги покажува поголема отпорност, извозот на стоки бележи послаб раст во споредба со другите развиени економии. Трговските односи останаа значајни, но помалку ефикасни и поскапи од периодот пред Брегзит.

Неизвесноста околу идниот економски модел по референдумот доведе и до одложување на деловните инвестиции. Многу компании во периодот по 2016 година ги стопираа или одложија своите планови, што, според проценките, резултирало со значително пониско ниво на капитални вложувања од очекуваното. Овој недостаток на инвестиции директно се одрази на продуктивноста, која исто така расте побавно отколку во споредливи економии.

На пазарот на трудот сликата е мешана. Иако невработеноста во одредени периоди остана ниска, растот на реалните плати беше слаб, а дел од работната сила се соочи со зголемена економска неактивност, особено меѓу младите и работоспособното население со здравствени ограничувања. Дополнително, учеството на младите на пазарот на трудот останува предизвик, со значителен број кои не се во образование, вработување или обука.

Еден од парадоксите на постбрегзитовската економија е миграцијата. И покрај првичните политички очекувања за нејзино намалување, нето имиграцијата во одредени периоди достигна рекордни нивоа. Промените во правилата за движење на работна сила од Европската унија доведоа до недостиг на работници во одредени сектори, што дополнително го оптовари пазарот на трудот, додека најголемиот дел од новите пристигнувања доаѓаат од земји надвор од ЕУ.

Сумирано, економските показатели укажуваат дека Брегзит донесе структурни промени кои не се ограничени само на краткорочни шокови. Наместо брза рецесија, како што се предвидуваше во дел од анализите пред референдумот, ефектот се манифестираше преку подолгорочно забавување на растот, намалена трговска динамика и послаба инвестициона активност, што заедно ја обликуваат оценката дека британската економија денес функционира под потенцијалот што би го имала во рамките на Европската унија.