Претставено првото балканско академско рангирање: Универзитетот во Загреб на врвот

Во Скопје денеска беше официјално промовирана платформата АРБУ – Академско рангирање на балканските универзитети, првото сеопфатно регионално рангирање кое ги опфаќа високообразовните институции од Балканот врз основа на нивното научно влијание. Новата анализа опфаќа 324 универзитети и повеќе од 19,7 милиони научни цитати, со што за првпат се создава единствена база на податоци за споредба на академските перформанси во регионот.

Платформата е развиена со цел да обезбеди поголема транспарентност во високото образование и да понуди појасна слика за научната продукција на универзитетите и истражувачите. Податоците се базираат на цитираноста регистрирана на Google Scholar, при што се обработени информации за над 33.000 професори и истражувачи од осум балкански држави.

Според иницијаторите, АРБУ не е само рангирање, туку инструмент за анализа кој треба да им помогне на универзитетите, истражувачите и креаторите на политики да добијат реална слика за научниот развој во регионот. Основачот на платформата, проф. д-р Марјан Бојаџиев, истакна дека идејата е да се создаде регионална академска мапа која ќе овозможи објективна споредба и подобро разбирање на научните резултати.

Тој нагласи дека македонското високо образование има значаен потенцијал, но дека се потребни посистемски реформи за негово унапредување. Во своето обраќање посочи дека АРБУ треба да придонесе кон подобро мерење на квалитетот и кон донесување поинформирани одлуки во образовните политики.

На настанот се обратија и министерката за образование и наука Весна Јаневска и директорката на Агенцијата за квалитет во високото образование Христина Серафимовска. Министерката истакна дека македонското високо образование со години се соочува со заостанување во однос на регионот и дека Владата веќе спроведува системски промени насочени кон подобрување на состојбата. Таа посочи дека новиот закон за високо образование воведува поголема автономија, појасни критериуми за напредување и посилна поддршка за младите истражувачи, како и значително зголемување на буџетските средства за универзитетите и науката во изминатиот период.

Според објавените податоци, во рамките на рангирањето се гледа јасна доминација на универзитети од Хрватска, Србија и Словенија. На првото место се наоѓа Универзитетот во Загреб, по кој следуваат Универзитетот во Белград и Универзитетот во Љубљана. Овие институции заедно акумулираат најголем дел од научните цитати во регионот и претставуваат носечки столб на научно-истражувачката продукција на Балканот.

Во македонскиот контекст, највисоко рангиран е Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје, кој воедно е лидер во повеќето научни области на национално ниво. Сепак, анализата покажува значителен јаз во научната цитираност во споредба со водечките регионални универзитети, при што разликата се мери во милиони цитати.

Меѓу останатите македонски високообразовни институции се издвојуваат Универзитетот „Гоце Делчев“ во Штип, Универзитетот на Југоисточна Европа, Универзитетот „Св. Климент Охридски“ во Битола и Универзитетот во Тетово. Дел од нивните подобри резултати се поврзуваат со меѓународна соработка и вклученост во европски академски мрежи. Кај приватните универзитети највисока позиција зазема Меѓународниот балкански универзитет, кој се издвојува според научната цитираност на својот кадар.

Распределбата по научни области покажува дека УКИМ има водечка позиција во повеќе дисциплини, меѓу кои медицинските, природните и техничките науки, како и општествените и земјоделските науки. Други универзитети имаат поизразени резултати во специфични области, како хуманистичките науки и економијата, што укажува на различна специјализација во рамките на националниот систем.

Платформата овозможува и анализа на индивидуалните истражувачи, при што највисоко рангиран научник на Балканот е истражувач од Словенија. Меѓу најцитираните научници доминираат професори од Словенија, Хрватска и Србија, додека анализата покажува дека најголем дел од научното влијание во регионот доаѓа од медицинските, природните и техничките науки.

Во Македонија, највисоко рангиран истражувач е проф. д-р Сашко Кедев, а меѓу водечките се и неколку истакнати академици и професори од различни области. Податоците укажуваат дека медицинските науки имаат најголемо учество во вкупната научна цитираност на македонските истражувачи.

АРБУ е јавно достапна платформа и овозможува пребарување и споредба на универзитети, факултети и научници. Нејзината цел е да стане референтна алатка за следење на развојот на високото образование во регионот и да придонесе кон поголема транспарентност, споредливост и унапредување на академските стандарди.