Раст од само 0,1 отсто: Турција се соочува со економско заладување

Турската економија забележа значително забавување во првиот квартал од годинава, покажуваат најновите официјални податоци, додека земјата се соочува со растечки притисоци од нестабилните енергетски пазари и заострената монетарна политика.

Според објавените статистики, бруто-домашниот производ на Турција пораснал за само 0,1 процент во периодот од јануари до март во однос на претходниот квартал. Тоа претставува дополнително слабеење во споредба со растот од 0,4 проценти регистриран во последните три месеци од минатата година и е под очекувањата на економските аналитичари.

На годишно ниво, турската економија остварила раст од 2,5 проценти, што е забавување во однос на претходниот квартал кога економската активност порасна за 3,4 проценти.

Економското слабеење доаѓа во време кога Турција е изложена на нови ризици поврзани со конфликтот во Иран, кој предизвика турбуленции на глобалните енергетски пазари и дополнително ги усложни напорите на централната банка во борбата против инфлацијата. Со оглед на тоа што најголемиот дел од потребите за нафта и природен гас ги покрива преку увоз, турската економија останува особено чувствителна на растот на цените на енергенсите.

Во обид да ја зачува стабилноста на финансиските пазари и да ги ограничи инфлаторните притисоци, Централната банка на Турција претходно ја прекина политиката на намалување на каматните стапки и повторно пристапи кон нивно зголемување.

Потрошувачката на домаќинствата, која претставува главен двигател на турската економија и учествува со околу три четвртини во создавањето на бруто-домашниот производ, забележала годишен раст од 4,8 проценти. Иако останува позитивна, оваа динамика е послаба во споредба со претходниот период кога растот изнесуваше 5,2 проценти.

Од друга страна, државната потрошувачка покажала подобрување, со раст од 2,1 процент во првиот квартал, по падот регистриран во последните три месеци од минатата година.

Особено загрижувачки е падот на извозот на стоки и услуги, кој се намалил за 12,7 проценти на годишно ниво. Тоа е значително полош резултат од претходниот квартал, кога намалувањето изнесуваше 2,3 проценти.

Дополнителен предизвик за турските власти претставува инфлацијата. Централната банка неодамна ја ревидираше прогнозата за инфлацијата до крајот на годината, зголемувајќи ја од 16 на 24 проценти. Причина за тоа се повисоките цени на енергенсите и храната, кои продолжуваат да вршат притисок врз трошоците на домаќинствата и компаниите.

Економистите внимателно ги следат следните чекори на монетарните власти. Дел од меѓународните финансиски институции сметаат дека и натаму постои можност за ново зголемување на каматните стапки на состанокот на Централната банка закажан за 11 јуни. Сепак, неодамнешното намалување на цените на нафтата и послабите економски показатели би можеле да ја намалат веројатноста за таков потег.

Забавувањето на економскиот раст покажува дека Турција се наоѓа во чувствителен период во кој истовремено се обидува да ја контролира инфлацијата, да ја зачува стабилноста на националната валута и да се справи со надворешните ризици што доаѓаат од енергетските пазари и геополитичките тензии во регионот.