Теоријата за мртвиот коњ – лекција што многу лидери ја учат предоцна

Постои една едноставна мудрост која со децении се прераскажува во светот на менаџментот: „Ако сфатиш дека јаваш мртов коњ, слези од него.“

На прв поглед звучи како банална вистина. Секој разумен човек би се согласил дека нема логика да се продолжи со нешто што очигледно не функционира. Но токму тука започнува парадоксот на современото лидерство. Колку е поголема организацијата, колку се поголеми вложувањата и колку е повисока позицијата на одлучување, толку потешко станува признавањето дека некоја идеја, стратегија или проект го достигнал својот крај.

Во теорија, лидерите се платени да носат рационални одлуки. Во пракса, тие често стануваат најголемите бранители на веќе донесените одлуки, дури и кога фактите покажуваат дека тие не даваат резултати. Наместо навреме да се запре загубата, започнува процес на нејзино оправдување. Се бараат дополнителни анализи, се формираат комисии, се пишуваат нови акциски планови и се поставуваат нови рокови. Сè освен наједноставната одлука – признавање дека избраниот правец бил погрешен.

Во корпоративниот свет постои добро познат феномен наречен „sunk cost fallacy“ или замка на веќе вложените трошоци. Колку повеќе време, пари и ресурси се инвестирани во нешто, толку потешко станува неговото напуштање. Наместо идните одлуки да се темелат на реалните перспективи, тие почнуваат да се темелат на минатите инвестиции. А минатите инвестиции, колку и да биле големи, не можат да ја променат идната реалност.

Токму затоа некои од најголемите деловни неуспеси во историјата не произлегле од лоши идеи, туку од предолго задржување на лошите идеи. Ретко која организација пропаѓа затоа што еднаш погрешила. Многу почесто пропаѓа затоа што предолго одбивала да признае дека погрешила.

Проблемот дополнително се усложнува кога егото на лидерот станува дел од проектот. Во тој момент критиката на идејата почнува да се доживува како критика на личноста. Наместо објективна анализа, се создава одбранбен механизам во кој секој негативен индикатор се релативизира, а секој мал позитивен сигнал се претставува како доказ дека успехот е зад следниот агол.

Најдобрите лидери не се оние кои никогаш не грешат. Такви лидери не постојат. Најдобрите лидери се оние кои најбрзо ги препознаваат сопствените грешки и имаат храброст да го променат курсот. Тие разбираат дека лидерството не е натпревар во докажување дека секогаш си бил во право. Лидерството е способност да донесеш правилна одлука во моментот кога ќе се појават нови информации.

Во современата економија, каде што пазарите се менуваат побрзо од кога било, оваа способност станува клучна конкурентска предност. Организациите кои учат брзо преживуваат. Оние кои се врзуваат за застарени модели исчезнуваат. Историјата на бизнисот е преполна со компании кои не пропаднале затоа што немале ресурси или талент, туку затоа што премногу долго го јавале мртвиот коњ.

Вистинската мудрост не е во бескрајната упорност. Вистинската мудрост е во препознавањето на моментот кога упорноста престанува да биде доблест и почнува да станува товар. Постои тенка линија помеѓу истрајноста и тврдоглавоста, а токму способноста да се препознае таа линија ги разликува просечните од исклучителните лидери.

Затоа понекогаш најхрабрата деловна одлука не е да се инвестира повеќе, да се ангажираат нови луѓе или да се изработи уште една стратегија. Понекогаш најхрабрата одлука е едноставно да се каже: „Ова не функционира. Запираме.“

Во свет каде што сите зборуваат за раст, успех и експанзија, ретко се зборува за вредноста на навременото откажување. А токму таму често се крие разликата помеѓу организациите што напредуваат и оние што стагнираат.

Да слезеш од мртвиот коњ не е знак на слабост. Тоа е знак на зрелост. Знак дека фактите ти се поважни од егото, а иднината поважна од минатите вложувања.

На крајот, лидерството не се мери според бројот на проекти што сме ги започнале, ниту според тоа колку долго сме ги бранеле. Се мери според способноста да препознаеме што вреди да продолжи да живее, а што треба достоинствено да биде оставено зад нас.

Бидејќи најголемите загуби во бизнисот не настануваат кога ќе признаеме дека нешто не успеало. Тие настануваат кога предолго одбиваме да го признаеме очигледното.