Експлозија на ракетата New Glenn: сериозен удар за вселенските амбиции на Џеф Безос

Компанијата Blue Origin се соочи со сериозен удар во својата вселенска програма откако нејзината ракета New Glenn експлодираше за време на тестирање на лансирната рампа во Флорида. Инцидентот претставува нов предизвик за компанијата на Џеф Безос, која во последните години вложува милијарди долари во развој на ракетата со цел да ја намали предноста што ја има SpaceX на Илон Маск во комерцијалната вселенска индустрија.

Според снимките од местото на настанот, ракетата ги активирала моторите за време на таканаречен „hot-fire“ тест, при што моторите работат додека леталото е цврсто прицврстено за земјата. Неколку моменти подоцна следувала силна експлозија која создала огромна огнена топка и густ облак од чад што се издигнал над лансирниот комплекс.

Во моментот на несреќата ракетата се подготвувала за својата четврта мисија, чија цел била испраќање на 48 интернет-сателити во ниска Земјина орбита. Сателитите не биле поставени во ракетата за време на тестот, што спречило дополнителни материјални загуби и потенцијални компликации за програмата.

Инцидентот претставува уште едно одложување за проектот New Glenn, кој веќе со години се соочува со технички предизвици и пролонгирани рокови. Ракетата е замислена како клучен дел од идните американски мисии кон Месечината и треба да игра значајна улога во транспортот на товар и опрема во рамки на програмата Artemis на NASA.

Несреќата доаѓа во особено чувствителен момент за Blue Origin. Само два дена претходно NASA ѝ додели договор вреден 188 милиони долари за испорака на ровери и друга опрема на површината на Месечината. Во исто време, конкурентската SpaceX неодамна реализираше уште едно тестирање на својата ракета Starship, која и покрај одредени проблеми оствари значителен напредок во развојот.

Од Blue Origin потврдија дека за време на тестирањето се случила „аномалија“, но не дадоа дополнителни детали за причините. Основачот на компанијата Џеф Безос изјави дека станува збор за тежок ден за тимот, но нагласи дека проектот ќе продолжи и дека сите оштетени системи ќе бидат обновени.

Американската вселенска агенција NASA соопшти дека ќе соработува со компанијата во истрагата за инцидентот и ќе ги процени евентуалните последици врз програмите Artemis и Moon Base. Од агенцијата потсетија дека развојот на тешки вселенски ракети е исклучително сложен процес во кој неуспесите се дел од патот кон оперативна технологија.

Настанот дополнително ја истакнува жестоката конкуренција меѓу Blue Origin и SpaceX. Двете компании се натпреваруваат за доминација во новата ера на истражување на Месечината, но и за профитабилните договори со американската влада и приватниот сектор. Додека SpaceX веќе изгради силна позиција со Falcon и Starship, Blue Origin сè уште се обидува да го доведе New Glenn до целосна оперативна подготвеност.

Интересно е што и SpaceX во минатото се соочуваше со слични неуспеси. Минатата година една од ракетите Starship експлодираше за време на тестирање во Тексас, а и најновите летови покажаа дека развојот на големи вселенски системи останува процес исполнет со ризици. По експлозијата на New Glenn, Илон Маск кратко реагираше на социјалните мрежи со порака дека развојот на ракети е исклучително тежок и дека ваквите неуспеси се дел од индустријата.

Blue Origin досега инвестираше повеќе милијарди долари и речиси една деценија работа во развојот на New Glenn. Ракетата висока околу 29 ката е дизајнирана со повторно употреблива прва фаза и треба да стане главен конкурент на ракетите Falcon на SpaceX, како и на идниот систем Starship.

Иако експлозијата претставува сериозен удар за амбициите на компанијата, аналитичарите сметаат дека проектот нема да биде напуштен. Напротив, очекувањата се дека Blue Origin ќе ја забрза истрагата и ќе се обиде што побрзо да ги продолжи тестирањата, бидејќи влогот во новата вселенска трка станува сè поголем, а конкуренцијата меѓу најголемите приватни играчи во индустријата никогаш не била поинтензивна.